Στη Βενεζουέλα δεν έχουμε απλώς αλλαγή φάσης στο καθεστώς Μαδούρο. Η όλη ιστορία που παρακολουθούμε από χθες το πρωί περιγράφει μια νέα βίαιη «γεωπολιτική ζώνη», που κυριαρχείται πλέον από το νέο “προηγούμενο” ανοιχτής αμερικανικής στρατιωτικής επέμβασης σε μια χώρα, σύλληψης του προέδρου της (και της συζύγου του), αναγγελία ανοιχτής ρυθμιστικής παρέμβασης στην εσωτερική πολιτική ζωή της και ένα κεντρικό διακύβευμα –δηλωμένο από τον ίδιο τον Ντόναλντ Τραμπ– το πετρέλαιο.
Ό,τι παρακολουθούμε, δεν είναι «απλώς άλλη μια κρίση» στη διεθνή σκακιέρα. Είναι η επιβολή μιας διαφορετικής ανάγνωσης του κόσμου από τον πρόεδρο Τραμπ και εφαρμογής της δικής του «pax Americana». Και αυτό ανεξάρτητα από το βάσιμο των κατηγοριών κατά του προέδρου της Βενεζουέλας (εμπόριο και διεθνής “επιθετική” διάχυση των ναρκωτικών) και του γεγονότος ότι ο Μαδούρο είναι επικεφαλής ενός αυταρχικού και καταπιεστικού καθεστώτος.
Οι καταιγιστικές εξελίξεις
Τα ξημερώματα του Σαββάτου 3 Ιανουαρίου 2026, εκρήξεις ακούστηκαν στο Καράκας και ακολούθησε μεγάλης κλίμακας αμερικανική επιχείρηση με αεροπορικά πλήγματα σε στρατιωτικούς στόχους. Ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι ο Νικολάς Μαδούρο και η σύζυγός του συνελήφθησαν και μεταφέρθηκαν εκτός χώρας, για να αντιμετωπίσουν κατηγορίες στις ΗΠΑ (στο πλαίσιο υπόθεσης «narco-terrorism» όπως τη θέτει η Ουάσιγκτον).
Σύμφωνα με το AP News,το πολιτικό «άλμα» είναι αλλού: ο Τραμπ δήλωσε δημοσίως ότι οι ΗΠΑ θα «τρέξουν» προσωρινά τη χώρα ώσπου να υπάρξει «ασφαλής και ορθολογική μετάβαση», ανοίγοντας κουβέντα περί κατοχής/επιτροπείας με όρους 21ου αιώνα.
Στο Καράκας, η εικόνα είναι διχαστική και εύφλεκτη: ταυτόχρονα εκδηλώσεις υποστήριξης και πανηγυρισμοί εναντίον του Μαδούρο, με δομές του καθεστώτος (συμπεριλαμβανομένων ένοπλων «πολιτοφυλακών»/colectivos) να διατηρούν παρουσία στους δρόμους και να αυξάνουν τον κίνδυνο αποσταθεροποίησης.
Κομβικό στοιχείο στις εξελίξεις: η αντιπρόεδρος της Βενεζουέλας (και συνταγματικά διάδοχος) φέρεται να μην «παίρνει» την εξουσία, επιμένοντας ότι πρόεδρος παραμένει ο Μαδούρο και ζητώντας την επιστροφή του. Αυτό δημιουργεί θεσμικό κενό: αν δεν υπάρξει γρήγορη αλυσίδα νομιμοποίησης, το κενό γεμίζει από τους σκληρούς μηχανισμούς.
Το διεθνές μέτωπο: οι καταδίκες, οι σιωπές και ο ΟΗΕ που «ανάβει κόκκινο»
Η υπόθεση μεταφέρθηκε αμέσως στο διεθνές σύστημα. Ο Γ.Γ. του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες μίλησε για «επικίνδυνο προηγούμενο» και συγκάλεσε συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας για τη Δευτέρα, με το σχετικό αίτημα (σύμφωνα με το Reuters) να κατατίθεται από την Κολομβία με τη στήριξη Ρωσίας και Κίνας.
Στην Ευρώπη και τη Λατινική Αμερική, οι πρώτες αντιδράσεις καταγράφουν το βασικό ρήγμα: από τη μία, κυβερνήσεις (μεταξύ των οποίων και η Ελληνική) που βλέπουν την πτώση Μαδούρο ως «τέλος μιας αυταρχικής εποχής», από την άλλη, χώρες που φοβούνται ότι νομιμοποιείται η λογική της «αλλαγής καθεστώτος» με στρατιωτική ισχύ.
Στις ΗΠΑ, η νομική-θεσμική διάσταση είναι επίσης ανοιχτή: εμφανίστηκαν δημόσιες ενστάσεις για το αν υπήρξε εξουσιοδότηση από το Κογκρέσο (και τι σημαίνει αυτό για την αμερικανική συνταγματική τάξη σε επιχειρήσεις αυτού του μεγέθους).
Η οικονομία του σοκ: το πετρέλαιο ως τρόπαιο και ως παγίδα
Το «πετρέλαιο» είναι το ουσιώδες διακύβευμα. Η Βενεζουέλα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα στον κόσμο: περίπου 303 δισ. βαρέλια, περίπου 17% των παγκόσμιων αποθεμάτων (κατά το Energy Institute), κυρίως βαρύ πετρέλαιο του Ορινόκο.
Όμως η παραγωγική πραγματικότητα είναι άλλη: από 3,5 εκατ. βαρέλια/ημέρα τη δεκαετία του 1970, η χώρα κατέληξε να παράγει κατά μέσο όρο ~1,1 εκατ. βαρέλια/ημέρα πέρυσι, με χρόνια υποεπένδυση, κακοδιαχείριση και κυρώσεις να έχουν «σπάσει» την αλυσίδα.
Σε αυτή τη συγκυρία, η αμερικανική πίεση είχε ήδη κλιμακωθεί πριν την επιχείρηση: το Reuters αναφέρει ότι η Ουάσιγκτον είχε ανακοινώσει τον Δεκέμβριο αποκλεισμό δεξαμενόπλοιων, κατέσχεσε δύο φορτία και αυτό οδήγησε τις εξαγωγές περίπου στο μισό σε σχέση με τα ~950.000 bpd του Νοεμβρίου, ενώ επιπλέον κυβερνοεπίθεση τον Δεκέμβριο «τραυμάτισε» τα διοικητικά συστήματα της κρατικής επιχείρησης PDVSA.
Μετά τα πλήγματα, δύο πηγές που επικαλείται το Reuters λένε ότι οι βασικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις (παραγωγή/διύλιση) δεν υπέστησαν ζημιές και λειτουργούσαν «κανονικά» — κρίσιμο για το αν το σοκ θα περάσει στις τιμές άμεσα.
Πως αντιδρούν οι αγορές
Οι αγορές, προς το παρόν, διαβάζουν την υπόθεση ως «headline risk» με επίκεντρο την ενέργεια: αναλυτές μιλούν για πιθανό βραχυπρόθεσμο νευρικότητα και για το ότι οι πραγματικές επιπτώσεις μπορεί να εξαρτηθούν από την συνεδρίαση του OPEC+ (σήμερα Κυριακή) και από το αν η κρίση παράγει διαταραχή ροών ή—αντιθέτως—υπόσχεται μεσοπρόθεσμα «επιστροφή» βαρελιών, εφόσον αλλάξει καθεστώς και αρθούν κυρώσεις.
Το πρόβλημα είναι ότι η «υπόσχεση» (περισσότερο πετρέλαιο) είναι πολιτικά δύσκολη και χρονικά αργή. Ακόμη και υποστηρικτές της αλλαγής στη Βενεζουέλα παραδέχονται ότι η ανοικοδόμηση του πετρελαϊκού τομέα είναι «τεράστια δουλειά» και η ιστορία των μεταβάσεων μετά από βίαιη απομάκρυνση ηγεσίας (Ιράκ, Λιβύη) δεν δίνει εύκολες εγγυήσεις.
Τα 3 σενάρια της «επόμενης ημέρας» (και τι μετράμε από τώρα)
Ελεγχόμενη μετάβαση υπό αμερικανική ομπρέλα: προϋποθέτει γρήγορη «αλυσίδα νομιμοποίησης» (προσωρινή κυβέρνηση, εκλογικό χρονοδιάγραμμα, άρση επιλεγμένων κυρώσεων, διεθνείς εγγυήσεις). Είναι το σενάριο που θα ηρεμούσε αγορές και θα άνοιγε σταδιακά το πετρέλαιο, αλλά, σύμφωνα με το Reuters απαιτεί σπάνια πειθαρχία σε μια κοινωνία με βαθιά πόλωση και μηχανισμούς βίας.
Κενό εξουσίας – σκλήρυνση των μηχανισμών: αν το «chavismo χωρίς Μαδούρο» επιλέξει συσπείρωση μέσω καταστολής ή αν προκύψουν εσωτερικές συγκρούσεις, η χώρα μπορεί να μπει σε περίοδο αποσταθεροποίησης. Σε αυτή την περίπτωση, σύμφωνα με τον Guardian, το πετρέλαιο γίνεται και πάλι όμηρος ασφάλειας, όχι επένδυσης.
Διεθνοποίηση της κρίσης: η μεταφορά στο Συμβούλιο Ασφαλείας και οι αντιδράσεις Ρωσίας/Κίνας/περιφερειακών δρώντων ανοίγουν μέτωπο νομιμότητας και «κανόνων» — με ό,τι αυτό σημαίνει για άλλες εστίες (Ιράν, Ουκρανία) και για το πώς η Ουάσιγκτον θα χρησιμοποιεί στρατιωτική ισχύ στο εξωτερικό. (Reuters)
Τελικά, η υπόθεση Βενεζουέλα δεν είναι απλώς η «πτώση ενός αυταρχικού ηγέτη». Είναι η επιστροφή της ωμής ισχύος ως εργαλείου αλλαγής καθεστώτος, με το πετρέλαιο στο κέντρο. Και γι’ αυτό ο πραγματικός δείκτης δεν θα είναι οι δηλώσεις του Σαββάτου, αλλά τρία πράγματα: (α) αν θα υπάρξει λειτουργική κυβέρνηση στο Καράκας μέσα σε ημέρες, (β) αν οι ροές πετρελαίου θα μείνουν τεχνικά απρόσβλητες και πολιτικά διαχειρίσιμες, (γ) αν ο ΟΗΕ/οι σύμμαχοι θα «χωνέψουν» το προηγούμενο ή θα το πολεμήσουν ως ένα ρήγμα στους κανόνες.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου