Ανάλυση του Axios υποστηρίζει ένα σαφές, σχεδόν δομικό επιχείρημα: ο πόλεμος στο Ιράν δεν είναι απλώς ένα ακόμη ενεργειακό σοκ, αλλά πιθανή αφετηρία μιας βαθιάς και μόνιμης αναδιάταξης της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου.
Το βασικό επιχείρημα της ανάλυσής του είναι ότι το μέχρι σήμερα μοντέλο – μια σχετικά ανοιχτή, ρευστή και παγκοσμιοποιημένη αγορά ενέργειας- απειλείται να μετατραπεί σε ένα «οπλισμένο» σύστημα. Δηλαδή, ένα σύστημα όπου το πετρέλαιο και οι θαλάσσιες οδοί δεν λειτουργούν απλώς ως εμπορεύματα, αλλά ως εργαλεία γεωπολιτικής πίεσης και στρατηγικού εκβιασμού.
Τα Στενά του Ορμούζ
Στο επίκεντρο βρίσκονται τα Στενά του Ορμούζ. Το Ιράν, ελέγχοντας de facto τη διέλευση, απέδειξε ότι μπορεί να επηρεάσει άμεσα την παγκόσμια προσφορά. Οι τιμές του πετρελαίου έχουν ήδη αυξηθεί περίπου 50% σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα, ενώ η φυσική αγορά –εκεί όπου γίνονται οι πραγματικές παραδόσεις– δείχνει σημάδια πανικού, με χώρες και εταιρείες να ανταγωνίζονται για περιορισμένα φορτία.
Αναλυτές περιγράφουν την κατάσταση ως «τη μητέρα όλων των διαταραχών της εφοδιαστικής αλυσίδας». Η φράση αυτή δεν είναι υπερβολική: η ενέργεια αποτελεί τον πυρήνα της παγκόσμιας οικονομίας και κάθε σοκ σε αυτήν διαχέεται άμεσα σε πληθωρισμό, ανάπτυξη και γεωπολιτική ισχύ.
Νέα μόνιμα πρότυπα
Το Axios εντάσσει το φαινόμενο σε μια ιστορική συνέχεια. Όπως η πανδημία αναδιάταξε τις αλυσίδες παραγωγής και ο πόλεμος στην Ουκρανία άλλαξε τον ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης, έτσι και το σημερινό σοκ μπορεί να οδηγήσει σε νέα, μόνιμα πρότυπα. Υπενθυμίζεται επίσης ότι κρίσεις σε στρατηγικά περάσματα –όπως η Suez Crisis– είχαν στο παρελθόν επιπτώσεις ακόμη και στην παγκόσμια ισορροπία ισχύος.
Εδώ βρίσκεται και η πιο αιχμηρή διάσταση της ανάλυσης: το ενδεχόμενο το ενεργειακό σοκ να υπονομεύσει τη δομή της παγκόσμιας οικονομίας που βασίζεται στο δολάριο και, κατ’ επέκταση, την αμερικανική ισχύ. Αν η αγορά κατακερματιστεί σε μπλοκ –με χώρες να διασφαλίζουν ενεργειακές ροές μέσω συμμαχιών ή επιρροής– τότε η ενιαία, δολαριοκεντρική αγορά αποδυναμώνεται.
Σε αντίθεση με το 1973, όταν το σοκ οδήγησε τελικά σε περισσότερη διεθνή συνεργασία, το Axios επισημαίνει – μέσω αναφορών στο Foreign Affairs – ότι σήμερα το μάθημα μπορεί να είναι το αντίθετο. Σε έναν πιο κατακερματισμένο κόσμο, τα κράτη ίσως επιλέξουν την αυτάρκεια, τις διμερείς συμφωνίες και τον έλεγχο αντί για την πολυμερή συνεργασία.
Το τελικό συμπέρασμα είναι σαφές: το Ιράν ανακάλυψε -ή μάλλον επανέφερε- το πετρέλαιο ως όπλο. Και αυτό δεν σημαίνει απλώς υψηλότερες τιμές. Σημαίνει μια πιθανή μετάβαση σε έναν κόσμο όπου η ενέργεια δεν θα είναι πλέον ουδέτερο εμπόρευμα, αλλά βασικός μοχλός ισχύος, αστάθειας και γεωπολιτικού ανταγωνισμού.Η αγορά μπορεί τώρα να έχει αλλάξει για πάντα.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου