Γιατί ο πόλεμος της Αμερικής κατά του Ιράν έχει αλλάξει τη Μέση Ανατολή, προς το χειρότερο.

Το τέλος του πολέμου ΗΠΑ-Ιράν δεν ήρθε με καθαρούς όρους, αλλά με μια σύγχυση που αντανακλά την ίδια τη φύση της σύγκρουσης. Ο Ντόναλντ Τραμπ πέρασε μέσα σε ώρες από απειλές ολοκληρωτικής καταστροφής του Ιράν σε ανακοίνωση εκεχειρίας δύο εβδομάδων, με τη μεσολάβηση του Σεμπάχ Σαρίφ. Ωστόσο, οι εχθροπραξίες δεν σταμάτησαν πραγματικά: επιθέσεις με drones και πυραύλους συνεχίστηκαν, ενώ διαφορετικές πλευρές έδιναν αντικρουόμενες ερμηνείες της συμφωνίας.

Η εικόνα είναι αυτή ενός πολέμου χωρίς σαφείς νικητές. Το Ιράν υπέστη σοβαρές καταστροφές σε στρατιωτικές και πολιτικές υποδομές, αλλά διατήρησε τον πυρήνα του καθεστώτος, το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου και, κυρίως, την ικανότητα να πλήττει την περιοχή. Το Ισραήλ, υπό τον Μπέζναμιν Νετανιάχου πέτυχε σημαντικά στρατιωτικά πλήγματα, αλλά δεν εξουδετέρωσε την ιρανική απειλή. Οι ΗΠΑ, από την πλευρά τους, εξάντλησαν πόρους και ενέτειναν την αβεβαιότητα χωρίς να επιτύχουν τους αρχικούς τους στόχους.

Το ισχυρό γεωοικονομικό όπλο

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι η ανάδειξη του Στενού του Ορμούζ ως πραγματικού γεωοικονομικού «όπλου». Το Ιράν απέδειξε ότι μπορεί να διαταράξει ή και να ελέγξει τη ναυσιπλοΐα, επιβάλλοντας στην πράξη ένα καθεστώς αδειοδότησης ή ακόμη και «διοδίων». Εκατοντάδες πλοία παραμένουν εγκλωβισμένα, ενώ οι διελεύσεις είναι περιορισμένες και γίνονται μόνο υπό ειδικές συνθήκες. Η παγκόσμια αγορά ενέργειας έχει ήδη υποστεί σοκ, με επιπτώσεις που θα διαρκέσουν.

Στο εσωτερικό του Ιράν, ο πόλεμος ενίσχυσε προσωρινά τη συνοχή του καθεστώτος, αλλά ανέδειξε και ρωγμές. Μετά τον θάνατο τουΑλί Χαμενεΐ, η διαδοχή του παραμένει αμφιλεγόμενη, ενώ οι εντάσεις μεταξύ σκληροπυρηνικών και πραγματιστών εντείνονται. Παράλληλα, η οικονομία επιδεινώνεται και η κοινωνική δυσαρέσκεια υποβόσκει.

Η κατάρρευση των βεβαιοτήτων

Για τις χώρες του Κόλπου, ο πόλεμος κατέρριψε βασικές βεβαιότητες. Η αμερικανική παρουσία, αντί να λειτουργεί αποτρεπτικά, λειτούργησε ως μαγνήτης επιθέσεων. Παράλληλα, εναλλακτικές δυνάμεις όπως η Ρωσία και η Κίνα αποδείχθηκαν ανεπαρκείς ή απρόθυμες να εγγυηθούν ασφάλεια. Το αποτέλεσμα είναι μια νέα στρατηγική αβεβαιότητα: οι χώρες της περιοχής δεν έχουν αξιόπιστη εναλλακτική στην Ουάσιγκτον, αλλά δεν την εμπιστεύονται πλήρως.

Την ίδια στιγμή, το Ισραήλ κινδυνεύει να βρεθεί από στρατηγικός εταίρος σε πιθανό αποδιοπομπαίο τράγο, καθώς εντός της αμερικανικής διοίκησης καταγράφονται αποστάσεις από τις επιλογές του Νετανιάχου. Η απουσία του από τις διαπραγματεύσεις με το Ιράν υπογραμμίζει τη σχέση ανισορροπίας με τις ΗΠΑ.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι ο πόλεμος άλλαξε τη γεωπολιτική αρχιτεκτονική της Μέσης Ανατολής. Η άμεση σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν, που για δεκαετίες θεωρούνταν αδιανόητη, έγινε πραγματικότητα. Είτε οι συνομιλίες στο Πακιστάν οδηγήσουν σε συμφωνία είτε όχι, η περιοχή εισέρχεται σε μια νέα εποχή μόνιμης αστάθειας, όπου η ενέργεια, η ασφάλεια και η γεωπολιτική θα παραμένουν αλληλένδετες και εύθραυστες.

πηγή


Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.