Διεύρυνση σύγκρουσης πέραν από το στρατιωτικό επίπεδο: Ο πόλεμος στο Ιράν αποκτά χαρακτηριστικά συστημικής κρίσης. Η ενεργειακή αστάθεια και οι διαταραχές στο εμπόριο επηρεάζουν ταυτόχρονα Ευρώπη, Ασία και αναδυόμενες οικονομίες.
Εμφάνιση πολυπολικών τάσεων: Μεσαίες και περιφερειακές δυνάμεις επιχειρούν να κινηθούν αυτόνομα, επιδιώκοντας στρατηγική αυτονομία σε ένα περιβάλλον που γίνεται πιο κατακερματισμένο. Η σύγκρουση λειτουργεί ως επιταχυντής των υφιστάμενων τάσεων αποδυνάμωσης της μονοπολικής ισορροπίας.
Το παγκόσμιο σύστημα μεταβαίνει σε μια «πολυπολική τάξη» όπου η ισχύς κατανέμεται σε πολλαπλά κέντρα, όχι μέσω ισορροπίας αλλά μέσω κατακερματισμού.
Παγκόσμιος Νότος και αναζήτηση αυτονομίας
Αποστασιοποίηση από τη Δύση: Χώρες της Ασίας, της Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής αποφεύγουν να ευθυγραμμιστούν πλήρως με τις ΗΠΑ. Επιλέγεται μια πιο ουδέτερη ή πολυδιάστατη στάση.
Ενίσχυση εναλλακτικών δικτύων: Εμπορικές και ενεργειακές σχέσεις μετατοπίζονται προς μη δυτικά σχήματα, με αυξημένη εμπλοκή Κίνας και Ρωσίας. Η Κίνα εκμεταλλεύεται την κρίση για να εδραιωθεί.
Διαμεσολαβητικός ρόλος τρίτων: Χώρες όπως το Πακιστάν και το Ομάν επιδιώκουν ρόλο διαμεσολαβητή, δείχνοντας ότι η διαχείριση κρίσεων δεν ελέγχεται πλέον αποκλειστικά από τη Δύση. Ακόμη και η Κίνα μεσολάβησε για την κατάπαυση του πυρός.
Ο Παγκόσμιος Νότος δεν λειτουργεί ως ενιαίο μπλοκ, αλλά ως σύνολο κρατών που επιδιώκουν μεγαλύτερη ευελιξία και διαπραγματευτική ισχύ.
Ενέργεια ως όπλο και όριο ισχύος
Δομική ενεργειακή κρίση: Η σύγκρουση ανέδειξε την εξάρτηση από υδρογονάνθρακες, με διαταραχές στην προσφορά και κίνδυνο ελλείψεων, όχι μόνο υψηλών τιμών. Το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου/LNG διέρχεται από το Στενό του Ορμούζ, το οποίο βρίσκεται υπό de facto έλεγχο του Ιράν.
Μόνιμη μεταβολή του ενεργειακού μοντέλου: Η κρίση θεωρείται ότι έχει ήδη αλλάξει το ενεργειακό σύστημα εις βάθος, επιταχύνοντας παράλληλα και αντικρουόμενες τάσεις, τόσο επιστροφής στα ορυκτά καύσιμα όσο και στροφής σε εναλλακτικές μορφές.
Περιορισμοί αμερικανικής ισχύος: Η απουσία σαφούς στρατηγικής εξόδου των ΗΠΑ από τον πόλεμο και το υψηλό του κόστος εντείνουν αμφιβολίες για τη δυνατότητα διατήρησης μακροχρόνιων επιχειρήσεων. Οι ΗΠΑ έχουν εξαντλήσει αποθέματα σημαντικών όπλων χωρίς να φαίνεται να έχουν επιτύχει απτά αποτελέσματα επί του πεδίου.
Η ενέργεια λειτουργεί ταυτόχρονα ως εργαλείο προβολής ισχύος και ως περιορισμός της. Η Κίνα όμως φαίνεται να κυριαρχεί στις αλυσίδες εφοδιασμού κρίσιμων ορυκτών απαραίτητων για την αναπλήρωση των δυτικών οπλοστασίων.
Τι αλλάζει αν οι ΗΠΑ δεν επικρατήσουν
Τέλος μονοπολικής φάσης: Μια μη καθαρή επικράτηση των ΗΠΑ θα επιβεβαίωνε ότι η περίοδος της αδιαμφισβήτητης αμερικανικής υπεροχής έχει ουσιαστικά λήξει. Ο Πρόεδρος Τραμπ θα μείνει στην ιστορία ως ο ηγέτης που έβαλε την ταφόπλακα στην αμερικανική ηγεμονία και επιτάχυνε την παρακμή των ΗΠΑ.
Ενίσχυση πολυπολικότητας: Κίνα, Ρωσία και περιφερειακές δυνάμεις θα ενισχύσουν τη θέση τους ως εναλλακτικοί πόλοι ισχύος. Ήδη παρατηρείται μετατόπιση εμπορίου και ενέργειας εκτός δυτικών δικτύων. Η Κίνα ήδη εργαλειοποιεί τον πόλεμο ως «σχολείο» εκμάθησης επιχειρησιακών τακτικών των ΗΠΑ. Η Ρωσία έχει ήδη αποκτήσει την απαραίτητη γνώση στην Ουκρανία.
Αναβάθμιση Παγκόσμιου Νότου: Οι χώρες του Παγκόσμιου Νότου θα αποκτήσουν μεγαλύτερη ελευθερία επιλογών. Δεν θα απαιτείται πλήρης ευθυγράμμιση με μία συγκεκριμένη δύναμη, αλλά θα επιδιώξουν ισορροπία μεταξύ πολλών. Κάποιο μάλιστα διαβλέπουν την ανάδυση ενός νέου «τετράγωνου» δυνάμεων (Τουρκία, Πακιστάν, Σαουδική Αραβία, Αίγυπτος) με δυνατότητα θεσμοποίησης νέας περιφερειακής ισορροπίας και με σημαντικές επιπτώσεις για τον Ελληνισμό.
Αναδιάταξη εμπορίου και νομισμάτων: Πιθανή επέκταση χρήσης εναλλακτικών νομισμάτων και διμερών συμφωνιών. Η παγκοσμιοποίηση δεν παύει να υφίσταται, αλλά αλλάζει τη σημερινή της μορφή.
Δομική πίεση σε τρόφιμα και λιπάσματα: Η Μέση Ανατολή καλύπτει περίπου το ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής λιπασμάτων. Παρατεταμένη σύγκρουση μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε κρίση επισιτιστικής ασφάλειας, με 45 εκατομμύρια επιπλέον ανθρώπους να κινδυνεύουν από οξεία πείνα.
Αλυσιδωτές επιπτώσεις στη βιομηχανία: Αυξήσεις σε θείο, αλουμίνιο και πρώτες ύλες ήδη μεταφέρονται σε γεωργία και μεταποίηση, επηρεάζοντας το συνολικό κόστος τροφίμων. Η έλλειψη ηλίου (κυρίως από το Κατάρ) διαταράσσει την παγκόσμια παραγωγή ημιαγωγών.
Το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι μόνο ποιος θα επικρατήσει στρατιωτικά στο πόλεμο του Ιράν αλλά και το αν επιβεβαιωθεί ότι η προβολή ισχύος από μία δύναμη πλέον δεν επαρκεί για τον έλεγχο του διεθνούς συστήματος. Οι επιλογές των ΗΠΑ την απομόνωσαν από συμμάχους την ΕΕ και το ΝΑΤΟ. Η Pax Americana πνέει τα λοίσθια εδώ και καιρό και ο πόλεμος στο Ιράν έρχεται ως επιβεβαίωση.
Τέλος μονοπολικής φάσης: Μια μη καθαρή επικράτηση των ΗΠΑ θα επιβεβαίωνε ότι η περίοδος της αδιαμφισβήτητης αμερικανικής υπεροχής έχει ουσιαστικά λήξει. Ο Πρόεδρος Τραμπ θα μείνει στην ιστορία ως ο ηγέτης που έβαλε την ταφόπλακα στην αμερικανική ηγεμονία και επιτάχυνε την παρακμή των ΗΠΑ.
Ενίσχυση πολυπολικότητας: Κίνα, Ρωσία και περιφερειακές δυνάμεις θα ενισχύσουν τη θέση τους ως εναλλακτικοί πόλοι ισχύος. Ήδη παρατηρείται μετατόπιση εμπορίου και ενέργειας εκτός δυτικών δικτύων. Η Κίνα ήδη εργαλειοποιεί τον πόλεμο ως «σχολείο» εκμάθησης επιχειρησιακών τακτικών των ΗΠΑ. Η Ρωσία έχει ήδη αποκτήσει την απαραίτητη γνώση στην Ουκρανία.
Αναβάθμιση Παγκόσμιου Νότου: Οι χώρες του Παγκόσμιου Νότου θα αποκτήσουν μεγαλύτερη ελευθερία επιλογών. Δεν θα απαιτείται πλήρης ευθυγράμμιση με μία συγκεκριμένη δύναμη, αλλά θα επιδιώξουν ισορροπία μεταξύ πολλών. Κάποιο μάλιστα διαβλέπουν την ανάδυση ενός νέου «τετράγωνου» δυνάμεων (Τουρκία, Πακιστάν, Σαουδική Αραβία, Αίγυπτος) με δυνατότητα θεσμοποίησης νέας περιφερειακής ισορροπίας και με σημαντικές επιπτώσεις για τον Ελληνισμό.
Αναδιάταξη εμπορίου και νομισμάτων: Πιθανή επέκταση χρήσης εναλλακτικών νομισμάτων και διμερών συμφωνιών. Η παγκοσμιοποίηση δεν παύει να υφίσταται, αλλά αλλάζει τη σημερινή της μορφή.
Δομική πίεση σε τρόφιμα και λιπάσματα: Η Μέση Ανατολή καλύπτει περίπου το ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής λιπασμάτων. Παρατεταμένη σύγκρουση μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε κρίση επισιτιστικής ασφάλειας, με 45 εκατομμύρια επιπλέον ανθρώπους να κινδυνεύουν από οξεία πείνα.
Αλυσιδωτές επιπτώσεις στη βιομηχανία: Αυξήσεις σε θείο, αλουμίνιο και πρώτες ύλες ήδη μεταφέρονται σε γεωργία και μεταποίηση, επηρεάζοντας το συνολικό κόστος τροφίμων. Η έλλειψη ηλίου (κυρίως από το Κατάρ) διαταράσσει την παγκόσμια παραγωγή ημιαγωγών.
Το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι μόνο ποιος θα επικρατήσει στρατιωτικά στο πόλεμο του Ιράν αλλά και το αν επιβεβαιωθεί ότι η προβολή ισχύος από μία δύναμη πλέον δεν επαρκεί για τον έλεγχο του διεθνούς συστήματος. Οι επιλογές των ΗΠΑ την απομόνωσαν από συμμάχους την ΕΕ και το ΝΑΤΟ. Η Pax Americana πνέει τα λοίσθια εδώ και καιρό και ο πόλεμος στο Ιράν έρχεται ως επιβεβαίωση.
Θα είναι ο τελευταίος πόλεμος αυτού του τύπου;
Όχι απαραίτητα ο τελευταίος, αλλά...
Είναι δύσκολο να θεωρηθεί ότι πρόκειται για τον τελευταίο πόλεμο αυτού του είδους. Ωστόσο, μπορεί να αποτελεί σημείο καμπής. Ο πόλεμος στο Ιράν χαρακτηρίζεται από αναλυτές ως «ιμπεριαλιστική στρατηγική» που αναχαιτίζεται -επί του παρόντος- από την Τεχεράνη.
Οι μεγάλης κλίμακας επεμβάσεις υψηλού κόστους φαίνεται να γίνονται λιγότερο βιώσιμες για τις ΗΠΑ, τόσο οικονομικά όσο και πολιτικά και στρατιωτικά. Η στρατηγική «shock and awe» απέτυχε να επιφέρει κατάρρευση, αντίθετα ενίσχυσε την ιρανική συνεκτικότητα και αντίδραση.
Μετάβαση σε έμμεσες μορφές σύγκρουσης: Αντί των απευθείας επεμβάσεων, ενδέχεται να ενισχυθούν έμμεσες μορφές σύγκρουσης. Αν και οι κυρώσεις, ενεργειακή πίεση, τεχνολογικός ανταγωνισμός και περιφερειακές συγκρούσεις μέσω τρίτων (proxies) δεν έδειξαν να πετυχαίνουν τον στόχο τους έναντι του Ιράν.
Δεν πρόκειται απαραίτητα για τον τελευταίο πόλεμο του είδους, αλλά μπορεί να είναι από τους τελευταίους όπου επιχειρείται ευθέως η επιβολή μονοπολικής τάξης. Το παγκόσμιο σύστημα φαίνεται να μεταβαίνει σε μια πιο σύνθετη και λιγότερο ελέγξιμη μορφή -ίσως χαοτική-. Η εποχή που οι εγγυήσεις ασφαλείας των ΗΠΑ μπορούσαν να επιφέρουν ισορροπίες έχει τελειώσει. Οι αυτοκρατορίες συχνά πέφτουν εκ των έσω...
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Είναι δύσκολο να θεωρηθεί ότι πρόκειται για τον τελευταίο πόλεμο αυτού του είδους. Ωστόσο, μπορεί να αποτελεί σημείο καμπής. Ο πόλεμος στο Ιράν χαρακτηρίζεται από αναλυτές ως «ιμπεριαλιστική στρατηγική» που αναχαιτίζεται -επί του παρόντος- από την Τεχεράνη.
Οι μεγάλης κλίμακας επεμβάσεις υψηλού κόστους φαίνεται να γίνονται λιγότερο βιώσιμες για τις ΗΠΑ, τόσο οικονομικά όσο και πολιτικά και στρατιωτικά. Η στρατηγική «shock and awe» απέτυχε να επιφέρει κατάρρευση, αντίθετα ενίσχυσε την ιρανική συνεκτικότητα και αντίδραση.
Μετάβαση σε έμμεσες μορφές σύγκρουσης: Αντί των απευθείας επεμβάσεων, ενδέχεται να ενισχυθούν έμμεσες μορφές σύγκρουσης. Αν και οι κυρώσεις, ενεργειακή πίεση, τεχνολογικός ανταγωνισμός και περιφερειακές συγκρούσεις μέσω τρίτων (proxies) δεν έδειξαν να πετυχαίνουν τον στόχο τους έναντι του Ιράν.
Δεν πρόκειται απαραίτητα για τον τελευταίο πόλεμο του είδους, αλλά μπορεί να είναι από τους τελευταίους όπου επιχειρείται ευθέως η επιβολή μονοπολικής τάξης. Το παγκόσμιο σύστημα φαίνεται να μεταβαίνει σε μια πιο σύνθετη και λιγότερο ελέγξιμη μορφή -ίσως χαοτική-. Η εποχή που οι εγγυήσεις ασφαλείας των ΗΠΑ μπορούσαν να επιφέρουν ισορροπίες έχει τελειώσει. Οι αυτοκρατορίες συχνά πέφτουν εκ των έσω...
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου