Η συζήτηση στην Ουάσιγκτον για ενδεχόμενη μείωση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη αποτυπώνει μια βαθύτερη μετατόπιση στη στρατηγική των ΗΠΑ: Από τον ρόλο της ως σταθερού εγγυητή της ευρωπαϊκής ασφάλειας μετατοπίζεται σε έναν πιο ευέλικτο, αλλά και πιο απαιτητικό πάροχο προστασίας υπό όρους.
Σύμφωνα με το Reuters, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει συζητήσει με συμβούλους του το ενδεχόμενο απόσυρσης μέρους των αμερικανικών στρατευμάτων από την Ευρώπη, εκφράζοντας τη δυσαρέσκειά του για τη στάση των Ευρωπαίων συμμάχων στο NATO, ιδίως σε σχέση με την απροθυμία τους να συμβάλουν στην ασφάλεια των Στενών του Ορμούζ. Παρότι δεν έχει ληφθεί καμία απόφαση και δεν υπάρχει επίσημος σχεδιασμός από το Πεντάγωνο, η ίδια η συζήτηση είναι ενδεικτική του κλίματος που επικρατεί στις διατλαντικές σχέσεις, οι οποίες βρίσκονται ίσως στο χαμηλότερο σημείο τους εδώ και δεκαετίες.
Στοχευμένες κινήσεις από ΗΠΑ
Το παρασκήνιο, όπως αποτυπώνεται και σε δημοσιεύματα της Wall Street Journal, δείχνει ότι η αμερικανική πλευρά δεν εξετάζει μόνο μια γενική μείωση της παρουσίας της, αλλά και πιο στοχευμένες κινήσεις: τη μεταφορά στρατευμάτων από χώρες που εμφανίζονται λιγότερο ευθυγραμμισμένες με τις αμερικανικές επιλογές προς εκείνες που επιδεικνύουν μεγαλύτερη πολιτική και στρατηγική στήριξη. Πρόκειται για μια λογική που μετατρέπει την ασφάλεια σε εργαλείο διαπραγμάτευσης και εντάσσεται στη γενικότερη προσέγγιση του Τραμπ περί «burden sharing», δηλαδή της απαίτησης οι σύμμαχοι να επωμιστούν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης και κόστους.
Σε αυτό το πλαίσιο, η αμερικανική στρατηγική φαίνεται να απομακρύνεται από τη μεταπολεμική αρχή της συλλογικής άμυνας και να κινείται προς ένα μοντέλο επιλεκτικής εμπλοκής. Η Ευρώπη δεν εγκαταλείπεται, αλλά παύει να θεωρείται αυτονόητη προτεραιότητα. Οι ΗΠΑ ανακατανέμουν την προσοχή και τους πόρους τους προς περιοχές που θεωρούν πιο κρίσιμες για τα άμεσα συμφέροντά τους, όπως η Μέση Ανατολή και ο Ινδο-Ειρηνικός, όπου η αντιπαράθεση με το Ιράν και η στρατηγική αντιπαλότητα με την Κίνα καθορίζουν την ατζέντα.
Η ευρωπαϊκή ασφάλεια και η Ελλάδα
Το κρίσιμο στοιχείο, ωστόσο, δεν είναι αν και πόσα στρατεύματα θα αποσυρθούν. Είναι το μήνυμα που εκπέμπεται. Για πρώτη φορά με τόσο σαφή τρόπο τίθεται υπό αμφισβήτηση η αυτόματη φύση της αμερικανικής δέσμευσης απέναντι στην ευρωπαϊκή ασφάλεια. Η αμφιβολία αυτή αρκεί για να επηρεάσει την αξιοπιστία της αποτροπής και να ενισχύσει τις συζητήσεις στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ταυτόχρονα κινδύνους και ευκαιρίες. Από τη μία πλευρά, η αυξημένη αβεβαιότητα στο σύστημα ασφάλειας καθιστά πιο επιτακτική την ανάγκη ενίσχυσης της εθνικής αποτρεπτικής ικανότητας. Από την άλλη, η γεωγραφική θέση της χώρας και ο ρόλος της στην Ανατολική Μεσόγειο μπορούν να την αναδείξουν σε πιο κρίσιμο και αξιόπιστο εταίρο για τις ΗΠΑ σε μια περίοδο αναδιάταξης ισχύος.
Η ουσία είναι ότι το ΝΑΤΟ δεν καταρρέει, αλλά αλλάζει χαρακτήρα. Από μια συμμαχία που βασιζόταν σε δεδομένες εγγυήσεις μετατρέπεται σταδιακά σε ένα σύστημα σχέσεων όπου η ασφάλεια συνδέεται ολοένα και περισσότερο με την πολιτική ευθυγράμμιση και τη διαπραγματευτική αξία κάθε χώρας. Σε έναν κόσμο αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων, η ισχύς δεν μετριέται πλέον μόνο σε στρατιωτικούς αριθμούς, αλλά και στην ικανότητα συμμετοχής -και επιρροής- στο νέο αυτό, πιο ρευστό σύστημα ισορροπιών.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου