Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ, που κλιμακώνεται ραγδαία τις τελευταίες εβδομάδες, δεν αποτελεί πλέον μόνο μια περιφερειακή σύγκρουση χαμηλής έντασης. Έχει μετεξελιχθεί στο πιο κρίσιμο «δομικό τεστ» για τη συνοχή του ΝΑΤΟ και τις μελλοντικές ισορροπίες της διεθνούς τάξης στον 21ο αιώνα. Καθώς η θαλάσσια αυτή δίοδος –η «ενεργειακή αρτηρία» του πλανήτη– παραμένει σε καθεστώς ουσιαστικού αποκλεισμού λόγω της σύγκρουσης με το Ιράν, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εξαπέλυσε ένα ωμό τελεσίγραφο προς τους συμμάχους του: η άρνηση συνδρομής στην επαναλειτουργία της διόδου θα μπορούσε να επιφέρει «πολύ κακά» αποτελέσματα για το μέλλον της ίδιας της Συμμαχίας.
Η «ενεργειακή θρυαλλίδα» και η οικονομική αστάθεια
Τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι απλώς ένας θαλάσσιος δίαυλος. Είναι το σημείο όπου κρίνεται η παγκόσμια οικονομική σταθερότητα. Από εκεί διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Οποιαδήποτε διαταραχή στη ροή των τάνκερ μεταφράζεται ακαριαία σε εκτίναξη των τιμών ενέργειας, πλήττοντας τις οικονομίες της Ευρώπης και της Ασίας.
Για την Ουάσιγκτον, το ζήτημα είναι ηθικά και στρατηγικά αδιαπραγμάτευτο: όσοι επωφελούνται από την ελεύθερη ροή ενέργειας μέσω του Κόλπου, οφείλουν να αναλάβουν το βάρος της προστασίας της. Ο Τραμπ έχει κατονομάσει συγκεκριμένα τη Γαλλία, την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα, το Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά και την Κίνα, ως χώρες που πρέπει να συνεισφέρουν έμπρακτα στη συγκρότηση μιας πολυεθνικής ναυτικής δύναμης συνοδείας.
Η «ανταρσία» των συμμάχων
Ωστόσο, η υποδοχή που συνάντησε το αμερικανικό αίτημα είναι κάθε άλλο παρά θερμή. Μια σειρά από ισχυρούς συμμάχους —μεταξύ των οποίων η Γερμανία, η Αυστραλία και η Ιαπωνία– έχουν αποκλείσει κατηγορηματικά το ενδεχόμενο αποστολής πολεμικών πλοίων στην περιοχή. Οι λόγοι πίσω από αυτή την άρνηση είναι βαθιά πολιτικοί και στρατηγικοί.
Δυτικοί αναλυτές προειδοποιούν ότι η αποστολή νατοϊκών πλοίων για τη συνοδεία εμπορικών σκαφών αποτελεί μια «εξαιρετικά επικίνδυνη αποστολή». Μια τυχαία ανταλλαγή πυρών θα μπορούσε να μετατρέψει την αντιπαράθεση από αμερικανοϊρανική σε έναν ευρύτερο πόλεμο Ιράν–ΝΑΤΟ, με απρόβλεπτες συνέπειες. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, πιεσμένες από τον πληθωρισμό και τον φόβο της ενεργειακής κρίσης, αρνούνται να γίνουν μέρος μιας στρατιωτικής «κλιμάκωσης χωρίς διέξοδο».
Η «σκακιέρα» του ανταγωνισμού ΗΠΑ–Κίνας
Η ρητορική του Λευκού Οίκου εξυπηρετεί επίσης έναν ευρύτερο στόχο: τον έλεγχο της επιρροής του Πεκίνου. Η Κίνα, ως ένας από τους μεγαλύτερους εισαγωγείς ενέργειας από τον Περσικό Κόλπο, βρίσκεται σε δεινή θέση. Η απειλή του Τραμπ για αναβολή της συνόδου κορυφής με τον Σι Τζινπίνγκ, εφόσον το Πεκίνο δεν συμβάλει στην αποκλιμάκωση, καταδεικνύει ότι η κρίση στο Ορμούζ είναι πλέον ένα διαπραγματευτικό χαρτί στον παγκόσμιο ανταγωνισμό μεγάλων δυνάμεων.
Αν το Ιράν αναγκαστεί να ευθυγραμμιστεί με μια «δυτική» τάξη πραγμάτων, το Πεκίνο θα υποστεί ένα στρατηγικό σοκ: την απώλεια ενός από τους σημαντικότερους ενεργειακούς του κόμβους. Αυτό δεν θα άλλαζε απλώς τον χάρτη της Μέσης Ανατολής· θα μετατόπιζε την ισορροπία ισχύος σε παγκόσμιο επίπεδο, επηρεάζοντας την πορεία του 21ου αιώνα.
Μια συστημική καμπή για το ΝΑΤΟ
Για το ίδιο το ΝΑΤΟ, η παρούσα κρίση αποτελεί δομικό σημείο καμπής. Η Συμμαχία δοκιμάζεται στο αν μπορεί να διατηρήσει την «άμυνα 360 μοιρών» της χωρίς να κατακερματιστεί από τις διαφορετικές προτεραιότητες των μελών της. Η διαχείριση της παράπλευρης ζημιάς, η διατήρηση των θαλάσσιων αρτηριών και η διασφάλιση της συνοχής της Συμμαχίας απέναντι στις πιέσεις για «αποδέσμευση» ή «μετατόπιση ευθυνών» είναι τα μεγάλα ζητούμενα.
Η αρχική φάση αυτής της κρίσης –στρατιωτική και κινητική– είναι ίσως η πιο απλή. Η καθοριστική φάση θα είναι η πολιτική και δομική αναδιάταξη που θα ακολουθήσει. Είτε πρόκειται για ομαλή μετάβαση, είτε για μια παρατεταμένη αστάθεια, οι αποφάσεις που λαμβάνονται αυτές τις ημέρες θα καθορίσουν την περιφερειακή τάξη στη Μέση Ανατολή για την επόμενη δεκαετία. Το «τελεσίγραφο» των ΗΠΑ δεν είναι απλώς μια απαίτηση για πλοία· είναι μια κλήση για επαναπροσδιορισμό των δεσμεύσεων σε έναν κόσμο που δεν διαχειρίζεται πλέον την ένταση, αλλά βυθίζεται σταδιακά σε αυτήν.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου