Παρά τις κυρώσεις και τα πλήγματα, η Τεχεράνη εκμεταλλεύεται το ενεργειακό χάος και ενισχύει τη γεωοικονομική της ισχύ
Ένα ενεργειακό σοκ που ανατρέπει τις ισορροπίες
Η σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν στον Περσικό Κόλπο έχει προκαλέσει μία από τις μεγαλύτερες διαταραχές στην παγκόσμια αγορά ενέργειας των τελευταίων ετών. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ —μέσω των οποίων διέρχεται έως και το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου— έχει περιορίσει δραματικά τις ροές και έχει εκτινάξει τις τιμές.
Οι τιμές Brent έχουν αυξηθεί έως και 59%, ξεπερνώντας τα 115 δολάρια το βαρέλι, ενώ η απώλεια έως και 12 εκατ. βαρελιών ημερησίως δημιουργεί συνθήκες «σοκ προσφοράς» στην παγκόσμια οικονομία.
Το ιρανικό «μοντέλο ανθεκτικότητας»
Παρά τις στρατιωτικές πιέσεις, το Ιράν καταφέρνει να διατηρεί —και σε ορισμένες περιπτώσεις να αυξάνει— τις εξαγωγές του. Η εξήγηση βρίσκεται σε ένα πολυεπίπεδο, αποκεντρωμένο σύστημα:Παράλληλα δίκτυα πωλήσεων με κρατικούς και παρακρατικούς φορείς
Σκιώδεις θαλάσσιες μεταφορές (απενεργοποίηση πομπών, μεταφορτώσεις εν πλω)
Εναλλακτικά χρηματοπιστωτικά κανάλια μέσω Ασίας
Το αποτέλεσμα είναι ένα σύστημα που δύσκολα διακόπτεται ακόμη και με στρατιωτικά μέσα.
«Ακόμη και εν μέσω πολέμου, το Ιράν συνεχίζει να εξάγει πετρέλαιο προς την Κίνα μέσω των ίδιων διαύλων που έχουν κλείσει για άλλους», σημειώνουν αναλυτές του Chatham House.
Η Κίνα ως στρατηγικός «σωσίβιος λέμβος»
Καθοριστικός παράγοντας είναι η Κίνα, η οποία απορροφά τη συντριπτική πλειονότητα των ιρανικών εξαγωγών.Μικρά ανεξάρτητα διυλιστήρια (“teapots”) συνεχίζουν να αγοράζουν ιρανικό πετρέλαιο
Οι εισαγωγές παραμένουν κοντά στα 1,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως
Οι συναλλαγές γίνονται συχνά εκτός δυτικού χρηματοπιστωτικού συστήματος
Ωστόσο, η σχέση αυτή δεν είναι χωρίς κόστος. Η άνοδος των τιμών πιέζει τα κινεζικά διυλιστήρια, μειώνοντας τα περιθώρια κέρδους και αυξάνοντας την οικονομική αβεβαιότητα.
Δηλώσεις και γεωπολιτικά μηνύματα
«Η κατάσταση πλησιάζει το χειρότερο δυνατό σενάριο για την παγκόσμια ενεργειακή αγορά» προειδοποιούν αναλυτές για την κρίση.
«Οι αγορές υποτιμούν τις μακροπρόθεσμες συνέπειες», σημειώνει ο οικονομολόγος Mohamed El-Erian, καθώς αυξάνονται οι φόβοι για στασιμοπληθωρισμό.
Παράλληλα, ο Ντόναλντ Τραμπ κλιμακώνει τη ρητορική: «Θα μπορούσαμε να πλήξουμε τις πετρελαϊκές υποδομές του Ιράν αν δεν υπάρξει συμφωνία»
Οι χαμένοι και οι «απρόσμενοι νικητές»
Η κρίση δεν επηρεάζει όλους το ίδιο:
ΧαμένοιΧώρες του Κόλπου με περιορισμένες εξαγωγές
Ευρώπη με αυξημένο ενεργειακό κόστος και πληθωρισμό
Παγκόσμιες αγορές υπό πίεση
Κερδισμένοι (παραδόξως)Το Ιράν, μέσω υψηλότερων τιμών και συνεχιζόμενων εξαγωγών
Δίκτυα «σκιώδους εμπορίου»
Εναλλακτικοί ενεργειακοί διάδρομοι
«Η κατάσταση πλησιάζει το χειρότερο δυνατό σενάριο για την παγκόσμια ενεργειακή αγορά» προειδοποιούν αναλυτές για την κρίση.
«Οι αγορές υποτιμούν τις μακροπρόθεσμες συνέπειες», σημειώνει ο οικονομολόγος Mohamed El-Erian, καθώς αυξάνονται οι φόβοι για στασιμοπληθωρισμό.
Παράλληλα, ο Ντόναλντ Τραμπ κλιμακώνει τη ρητορική: «Θα μπορούσαμε να πλήξουμε τις πετρελαϊκές υποδομές του Ιράν αν δεν υπάρξει συμφωνία»
Οι χαμένοι και οι «απρόσμενοι νικητές»
Η κρίση δεν επηρεάζει όλους το ίδιο:
ΧαμένοιΧώρες του Κόλπου με περιορισμένες εξαγωγές
Ευρώπη με αυξημένο ενεργειακό κόστος και πληθωρισμό
Παγκόσμιες αγορές υπό πίεση
Κερδισμένοι (παραδόξως)Το Ιράν, μέσω υψηλότερων τιμών και συνεχιζόμενων εξαγωγών
Δίκτυα «σκιώδους εμπορίου»
Εναλλακτικοί ενεργειακοί διάδρομοι
Το γεωοικονομικό παράδοξο
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της κρίσης είναι το εξής: Το Ιράν, ενώ βρίσκεται στο επίκεντρο στρατιωτικής πίεσης, αποκτά μεγαλύτερη επιρροή στην αγορά ενέργειας.
Αυτό οφείλεται σε τρεις βασικούς λόγους:Έλεγχος ενός κρίσιμου choke point (Ορμούζ)
Ευελιξία και αποκέντρωση στο εμπόριο πετρελαίου
Στρατηγική σύμπλευση με την Κίνα
Η σύγκρουση στον Περσικό Κόλπο αποδεικνύει ότι οι σύγχρονοι πόλεμοι δεν κρίνονται μόνο στο πεδίο μάχης, αλλά και στις αγορές.
Το Ιράν δεν κερδίζει στρατιωτικά — αλλά κερδίζει οικονομικά.Και αυτό ίσως είναι το πιο ανησυχητικό στοιχείο για τη Δύση.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου