Από τη Βενεζουέλα στη Γροιλανδία: γιατί η Ευρώπη βλέπει επικίνδυνο προηγούμενο.

Η αντίδραση της Δανίας στο tweet που εμφάνιζε τη Γροιλανδία βαμμένη με τα χρώματα της αστερόεσσας δεν ήταν τόσο υπερβολή επικοινωνίας,όσο μια προειδοποιητική κίνηση άμυνας. Η σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο από αμερικανικές δυνάμεις και η ρητορική περί «αποκατάστασης τάξης» στη Βενεζουέλα έχουν αναβιώσει στην Ευρώπη τον φόβο ότι η Ουάσιγκτον δοκιμάζει ένα νέο, πιο επιθετικό δόγμα ισχύος: πρώτα πράξη, μετά θεσμική δικαιολόγηση.

Το tweet της Κέιτι Μίλερ —συζύγου του αναπληρωτή προσωπάρχη του Λευκού Οίκου— με τη λέξη «ΣΥΝΤΟΜΑ» πάνω σε χάρτη της Γροιλανδίας, λειτούργησε ως πολιτικό σήμα, όχι ως γραφικό επεισόδιο. Ο πρεσβευτής της Δανίας στην Ουάσιγκτον ζήτησε «απόλυτο σεβασμό» στην εδαφική ακεραιότητα του Βασιλείου, ακριβώς επειδή το προηγούμενο της Βενεζουέλας δείχνει ότι η ρητορική μπορεί να προηγηθεί της πράξης — και όχι το αντίστροφο.

Η Γροιλανδία (Kalaallit Nunaat), αυτόνομη περιοχή εντός του Βασιλείου της Δανίας, βρίσκεται εδώ και χρόνια στο επίκεντρο του αμερικανικού ενδιαφέροντος. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι «τη χρειάζεται» για λόγους ασφάλειας, επικαλούμενος τον έλεγχο θαλάσσιων οδών, τη στρατιωτική παρουσία στην Αρκτική και —κυρίως— τους ορυκτούς πόρους (σπάνιες γαίες, ουράνιο, χαλκό). Η σύλληψη Μαδούρο, κατά την ανάγνωση ευρωπαϊκών ΜΜΕ, μετατρέπει αυτή τη ρητορική από «ακραία ιδέα» σε θεωρητικά εφαρμόσιμο σενάριο.

Γιατί η Γροιλανδία είναι στρατηγικός στόχος

Η Γροιλανδία έχει αποκτήσει κομβική γεωπολιτική σημασία λόγω του συνδυασμού πόρων, ασφάλειας και θαλάσσιων οδών. Κάτω από τους πάγους της βρίσκονται σπάνιες γαίες, ουράνιο, χαλκός και νικέλιο, κρίσιμα για αμυντικές εφαρμογές, τεχνολογία και την πράσινη μετάβαση, προσφέροντας εναλλακτική στις κινεζικές αλυσίδες εφοδιασμού.

Στο στρατιωτικό σκέλος, η αμερικανική παρουσία στην Pituffik Space Base (πρώην Thule) είναι κεντρική για αντιπυραυλική άμυνα, έγκαιρη προειδοποίηση και διαστημική επιτήρηση μεταξύ Βόρειας Αμερικής και Ευρασίας.

Παράλληλα, το λιώσιμο των πάγων ανοίγει νέες αρκτικές θαλάσσιες διαδρομές, μειώνοντας χρόνο και κόστος μεταφορών Ασίας–Ευρώπης. Έτσι, η Γροιλανδία δεν είναι στόχος προσάρτησης, αλλά σταδιακής εμβάθυνσης επιρροής, γεγονός που εξηγεί την ευρωπαϊκή ανησυχία μετά το προηγούμενο της Βενεζουέλας.

Μοτίβο εξαναγκαστικής γεωπολιτικής

Σύμφωνα με αναλύσεις του Financial Times, κυβερνητικοί και διπλωματικοί κύκλοι σε Κοπεγχάγη, Βρυξέλλες και Παρίσι βλέπουν πλέον ένα μοτίβο εξαναγκαστικής γεωπολιτικής: η Ουάσιγκτον προβάλλει ζητήματα ασφάλειας, ενεργεί μονομερώς όταν το κρίνει αναγκαίο και καλεί τους συμμάχους να προσαρμοστούν εκ των υστέρων. Στη Βενεζουέλα αυτό εκδηλώθηκε ως επιχείρηση σύλληψης· στη Γροιλανδία, ο φόβος είναι ότι θα εκδηλωθεί ως σταδιακή στρατιωτικοποίηση και πολιτική πίεση, χωρίς τυπική προσάρτηση αλλά με de facto έλεγχο.

Ο Guardian επισημαίνει ότι το timing δεν είναι τυχαίο. Η Αρκτική εξελίσσεται στο νέο μέτωπο ανταγωνισμού ΗΠΑ–Κίνας–Ρωσίας. Το λιώσιμο των πάγων ανοίγει θαλάσσιες οδούς, ενώ η Μόσχα ενισχύει στρατιωτικές βάσεις και το Πεκίνο επενδύει σε υποδομές και μεταλλευτικά projects. Σε αυτό το περιβάλλον, η Γροιλανδία αποκτά αξία πολλαπλασιαστή ισχύος.

Για τη Δανία, το πρόβλημα δεν είναι μόνο η εδαφική ακεραιότητα. Είναι και το θεσμικό προηγούμενο: αν μια μεγάλη δύναμη μπορεί να επικαλεστεί «ασφάλεια» για να παρακάμψει κυριαρχικά όρια στη Λατινική Αμερική, τι εμποδίζει ανάλογες πιέσεις στην Αρκτική; Η απάντηση —κατά τους Ευρωπαίους— δεν μπορεί να είναι μόνο η διμερής διαβεβαίωση συμμαχίας, αλλά η επαναβεβαίωση κανόνων.

Η Βενεζουέλα ως καθρέφτης φόβου

Η υπόθεση Βενεζουέλα, λοιπόν, λειτουργεί ως καθρέφτης φόβου για τη Γροιλανδία. Όχι επειδή τα δύο μέρη είναι συγκρίσιμα, αλλά επειδή δείχνουν πώς αλλάζει η ιεράρχηση: από το διεθνές δίκαιο στην πρωτοκαθεδρία της στρατηγικής σκοπιμότητας. Γι’ αυτό και η αντίδραση της Κοπεγχάγης ήταν άμεση, δημόσια και ασυνήθιστα αυστηρή.

Το συμπέρασμα που κυριαρχεί στον ευρωπαϊκό Τύπο είναι σαφές: η Γροιλανδία δεν κινδυνεύει από άμεση προσάρτηση, αλλά από σταδιακή κανονικοποίηση της ιδέας ότι «ό,τι είναι στρατηγικά αναγκαίο, είναι και διαπραγματεύσιμο». Και σε έναν κόσμο όπου η Βενεζουέλα έδειξε ότι τα όρια μπορούν να μετακινηθούν απότομα, αυτό αρκεί για να σημάνει συναγερμό.

πηγή


Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.