ΗΠΑ και Ευρώπη σε νέα φάση τριβής: Πως οι κινήσεις Τραμπ ανεβάζουν το πολιτικό και οικονομικό ρίσκο,

Η γεωπολιτική επέστρεψε στο προσκήνιο. Οι παρεμβάσεις της Ουάσιγκτον σε πολλαπλά μέτωπα –από τη Λατινική Αμερική έως τον Αρκτικό Κύκλο– μεταφράζονται πλέον σε μετρήσιμο πολιτικό και οικονομικό ρίσκο για την Ευρώπη, επηρεάζοντας αγορές, επενδυτικές αποφάσεις και τη συζήτηση για τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ.

Από τη Βενεζουέλα στην Αρκτική

Στη Βενεζουέλα, οι κινήσεις των ΗΠΑ για έλεγχο των πετρελαϊκών ροών και η πίεση προς το καθεστώς Μαδούρο επαναφέρουν το ενεργειακό ζήτημα ως εργαλείο εξωτερικής πολιτικής. Η αμερικανική στάση –όπως καταγράφεται σε αναλύσεις του Reuters και της Wall Street Journal– δημιουργεί αβεβαιότητα για την προσφορά και λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι οι αγορές ενέργειας παραμένουν βαθιά πολιτικοποιημένες.

Παράλληλα, η συζήτηση στις ΗΠΑ για ενεργότερη παρουσία στην Αρκτική, με αιχμή τη Γροιλανδία, αναζωπυρώνει μια παλαιότερη αλλά ποτέ λήξασα στρατηγική αντιπαράθεση. Η περιοχή αποκτά αυξανόμενη σημασία λόγω νέων θαλάσσιων οδών, σπάνιων γαιών και ενεργειακών αποθεμάτων. Για την Ευρώπη –και ειδικά για τη Βόρεια Ευρώπη– αυτό σημαίνει ότι ένα ακόμη γεωγραφικό μέτωπο εισέρχεται στον χάρτη των ρίσκων.

Αγορές άμυνας και «σιωπηρή» στρατηγική αυτονομία

Οι εξελίξεις αυτές αντικατοπτρίζονται καθαρά στις αγορές. Οι ευρωπαϊκές αμυντικές μετοχές κινούνται σε ιστορικά υψηλά, όπως επισημαίνουν αναλύσεις του Reuters, όχι μόνο λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, αλλά και επειδή οι επενδυτές προεξοφλούν διαρκή αύξηση αμυντικών δαπανών και μια πιο αυτόνομη ευρωπαϊκή στάση απέναντι στις ΗΠΑ.

Η άνοδος αυτή δεν είναι συγκυριακή. Αντανακλά μια βαθύτερη μετατόπιση: την αποδοχή ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στις αμερικανικές εγγυήσεις ασφάλειας και ότι η στρατηγική αυτονομία παύει να είναι θεωρητική έννοια των Βρυξελλών και γίνεται οικονομική και βιομηχανική επιλογή.
Οι πολιτικές αντιδράσεις στο Παρίσι και το Βερολίνο

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται και οι δημόσιες παρεμβάσεις Ευρωπαίων ηγετών. Ο πρόεδρος της Γαλλίας Emmanuel Macron έχει επανειλημμένα μιλήσει για την ανάγκη μιας Ευρώπης που «δεν εξαρτάται από τρίτους για την ασφάλειά της». Αντίστοιχα, από το Βερολίνο, ο Γερμανός πρόεδρος Frank-Walter Steinmeier έχει προειδοποιήσει –σύμφωνα με ρεπορτάζ του Guardian– ότι μονομερείς αμερικανικές επιλογές μπορούν να υπονομεύσουν τις παραδοσιακές συμμαχίες.

Οι τοποθετήσεις αυτές δεν συνιστούν ρήξη, αλλά σήμα επανατοποθέτησης: η Ευρώπη αναζητά μεγαλύτερο βαθμό αυτονομίας, όχι ως αντίβαρο στις ΗΠΑ, αλλά ως ασφάλεια απέναντι στην απρόβλεπτη φύση της αμερικανικής πολιτικής, ιδίως υπό την προεδρία του Donald Trump.
Τι σημαίνει για την ευρωπαϊκή οικονομία

Για τις αγορές, το μήνυμα είναι σαφές. Το γεωπολιτικό ρίσκο δεν είναι πια εξωγενής παράγοντας, αλλά ενσωματώνεται στις αποτιμήσεις: στην ενέργεια, στην άμυνα, στα spreads των ομολόγων. Για την ΕΕ, η πρόκληση είναι διπλή: να διαχειριστεί τις βραχυπρόθεσμες αναταράξεις και, ταυτόχρονα, να μετατρέψει την πίεση σε μακροπρόθεσμη στρατηγική συνοχής.

πηγή


Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.