Πίσω από τη σιωπή του Πεκίνου, τα «no information» του κινεζικού ΥΠΕΞ και τον ψυχρό διπλωματικό τόνο, κρύβεται μια βαθιά γεωπολιτική σύγκρουση ισχύος, συμβολισμών και ελέγχου ανάμεσα στις δύο υπερδυνάμεις.
Ο Τραμπ θέλει απεγνωσμένα να επιστρέψει στο Πεκίνο ως ο άνθρωπος που «μπορεί να μιλήσει με τον Σι Τζινπίνγκ».
Η Κίνα όμως αρνείται να του προσφέρει αυτό που ζητά περισσότερο: πολιτική αναγνώριση.
Και κάπως έτσι, η προγραμματισμένη επίσκεψη του Αμερικανού προέδρου στην κινεζική πρωτεύουσα μετατράπηκε σε μια ιδιότυπη διπλωματική παράσταση, όπου η κάθε λέξη, η κάθε καθυστέρηση και η κάθε «ουδέτερη» απάντηση κρύβουν βαθύτερα μηνύματα ισχύος.
Για τη Δύση, η στάση του Πεκίνου μοιάζει γραφειοκρατική.Για την Κίνα, όμως, είναι στρατηγική γλώσσα εξουσίας.
Το Πεκίνο δεν είπε ποτέ «ελάτε»
Η κρίσιμη λεπτομέρεια βρίσκεται ακριβώς εδώ.
Ο Τραμπ ανακοίνωσε μόνος του το ταξίδι. Ο Λευκός Οίκος έδωσε ημερομηνίες. Ο ίδιος ο Τραμπ επανέλαβε δημόσια ότι θα συναντήσει τον Σι Τζινπίνγκ στο Πεκίνο.
Η Κίνα όμως δεν επιβεβαίωσε ποτέ επίσημα τίποτα.
Αντίθετα, το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών επαναλάμβανε επί εβδομάδες την ίδια φράση:
«Δεν έχουμε πληροφορίες να μοιραστούμε.»
Στη δυτική πολιτική κουλτούρα, μια τέτοια δήλωση ερμηνεύεται συνήθως ως διπλωματική ουδετερότητα ή έλλειψη ενημέρωσης.
Στην Κίνα όμως, το μήνυμα είναι εντελώς διαφορετικό.
Πολλοί Κινέζοι αναλυτές θεωρούν ότι αυτή η «ουδέτερη» στάση ήταν στην πραγματικότητα μια μορφή ψυχρής αποδοκιμασίας απέναντι στον τρόπο με τον οποίο ο Τραμπ επιχείρησε να επιβάλει δημόσια την ατζέντα της επίσκεψης.
Με απλά λόγια:
Το Πεκίνο ήθελε να καταστήσει σαφές ότι ο Τραμπ ζητά τη συνάντηση — όχι η Κίνα.
Η κινεζική δυσφορία πίσω από τις κάμερες
Η χρονική συγκυρία έκανε τα πράγματα ακόμη πιο δύσκολα.
Η νέα περιοδεία Τραμπ στην Ασία σχεδιάστηκε ενώ η αμερικανική εμπλοκή στη Μέση Ανατολή και ιδιαίτερα η κρίση με το Ιράν συνέχιζε να προκαλεί παγκόσμια αβεβαιότητα.
Το Πεκίνο παρακολουθεί εδώ και μήνες με έντονη ανησυχία την αμερικανική στρατιωτική δραστηριότητα στον Περσικό Κόλπο και τα Στενά του Ορμούζ.
Κινέζοι αναλυτές θεωρούν ότι μια επίσκεψη Τραμπ υπό αυτές τις συνθήκες δημιουργεί σοβαρό διπλωματικό ρίσκο:αν η κρίση κλιμακωθεί, η εικόνα της Κίνας θα συνδεθεί με αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις,
αν υπάρξει νέα αποτυχία Trump, το Πεκίνο δεν θέλει να εμφανιστεί πολιτικά εκτεθειμένο,
ενώ αν ο Αμερικανός πρόεδρος χρησιμοποιήσει τη συνάντηση κυρίως για εσωτερική πολιτική κατανάλωση, η Κίνα θα έχει προσφέρει στον αντίπαλό της μια συμβολική νίκη χωρίς αντάλλαγμα.
Γι’ αυτό και στο κινεζικό διαδίκτυο εμφανίστηκε μια χαρακτηριστική φράση:
«Δεν είναι επίσκεψη στην Κίνα. Είναι περιοδεία Τραμπ στο Πεκίνο.»
Η διατύπωση δεν είναι τυχαία. Υπονοεί ότι η Κίνα δεν αισθάνεται οικοδέσποινα της συνάντησης, αλλά απλώς χώρα που «επιτρέπει» στον Trump να εμφανιστεί.
Η νέα κινεζική διπλωματία: λιγότερη ταπεινότητα, περισσότερη ισχύς
Η υπόθεση αποκαλύπτει κάτι βαθύτερο:
Η Κίνα του Τζινπίνγκ δεν ασκεί πλέον τη χαμηλόφωνη διπλωματία των προηγούμενων δεκαετιών.
Για χρόνια, το Πεκίνο ακολουθούσε το δόγμα του Deng Xiaoping:
«Κρύψε τη δύναμή σου, περίμενε την ώρα σου.»
Αυτό έχει αλλάξει.
Η κινεζική ηγεσία θεωρεί πλέον ότι η Ουάσιγκτον προσπαθεί συστηματικά να περιορίσει την άνοδο της Κίνας — οικονομικά, τεχνολογικά, στρατιωτικά και γεωπολιτικά.
Στο κινεζικό πολιτικό λεξιλόγιο, οι ΗΠΑ παρουσιάζονται όλο και συχνότερα ως δύναμη «περικύκλωσης» και «ανάσχεσης» της κινεζικής ισχύος.
Ως απάντηση, το Πεκίνο επιδιώκει κάτι που οι Κινέζοι θεωρητικοί ονομάζουν:«discursive power» — η δύναμη του αφηγήματος.
Η μάχη πλέον δεν αφορά μόνο εμπόριο ή στρατό. Αφορά το ποιος καθορίζει τους όρους της παγκόσμιας συζήτησης.
Και ακριβώς εκεί εντάσσεται η στάση απέναντι στον Τραμπ
Η λέξη «διπλωματία» δεν σημαίνει το ίδιο στην Κίνα
Για να καταλάβει κανείς την κινεζική συμπεριφορά, πρέπει να κατανοήσει κάτι θεμελιώδες:
Η ίδια η έννοια της «διπλωματίας» είναι διαφορετική στην κινεζική πολιτική κουλτούρα.
Στη Δύση, η διπλωματία συνδέεται κυρίως με διαπραγμάτευση, συμβιβασμό και θεσμικές διαδικασίες.
Στην Κίνα, η έννοια (waijiao) κουβαλά ιστορικά στοιχεία ιεραρχίας, αξιοπρέπειας, συμβολισμού και κρατικού κύρους.
Οι Κινέζοι διπλωμάτες δεν θεωρούν ότι απλώς εκπροσωπούν μια κυβέρνηση.
Θεωρούν ότι εκπροσωπούν τον πολιτισμικό και ιστορικό σεβασμό του κράτους.
Γι’ αυτό και στην κινεζική δημόσια συζήτηση επανήλθε τις τελευταίες ημέρες μια αρχαία ιστορία του 8ου αιώνα π.Χ.: η αποστολή του διπλωμάτη Yanzi στο βασίλειο Chu.
Ο Yanzi, μικρόσωμος και εμφανισιακά αδύναμος, δέχθηκε προσβολή όταν οι φρουροί του βασιλιά του Chu προσπάθησαν να τον αναγκάσουν να περάσει από μια μικρή τρύπα αντί για την κεντρική πύλη.
Η απάντησή του έγινε θρυλική:
«Από μεγάλη πύλη περνά κανείς όταν επισκέπτεται μεγάλο βασίλειο. Από τρύπα σκύλων περνά όταν επισκέπτεται βασίλειο σκύλων.»
Οι πύλες άνοιξαν αμέσως.
Η ιστορία κυκλοφορεί σήμερα έντονα στα κινεζικά social media επειδή πολλοί Κινέζοι τη συνδέουν άμεσα με τον Τραμπ.
Το μήνυμα είναι σαφές:Η Κίνα δεν πρόκειται να αποδεχθεί δημόσιο εξευτελισμό ή αμερικανική επιβολή όρων.
Ο Τραμπ θέλει εικόνες. Ο Σι θέλει έλεγχο.
Στην πραγματικότητα, η σύγκρουση ανάμεσα στους δύο ηγέτες είναι κυρίως σύγκρουση πολιτικής ψυχολογίας.
Ο Τραμπ λειτουργεί μέσα από τον θόρυβο, τον αιφνιδιασμό και τη δημόσια πίεση.
Ο Σι λειτουργεί μέσα από τον έλεγχο, τη σιωπή και τη στρατηγική υπομονή.
Ο Αμερικανός πρόεδρος χρειάζεται θεαματικές εικόνες ισχύος:
χειραψίες,
συμφωνίες,
πρωτοσέλιδα,
προσωπική προβολή.
Η κινεζική ηγεσία αντίθετα επιδιώκει να εμφανίζεται ότι:δεν πιέζεται,
δεν βιάζεται,
και δεν λειτουργεί υπό αμερικανικούς όρους.
Γι’ αυτό και η κινεζική σιωπή γύρω από την επίσκεψη ίσως είναι το πιο ηχηρό μήνυμα ολόκληρης της υπόθεσης.
Ένας κόσμος που αλλάζει ισορροπίες
Η αμηχανία γύρω από το ταξίδι Τραμπ στο Πεκίνο αποτυπώνει κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια διμερή διαφωνία.
Αποτυπώνει τη μετάβαση σε έναν κόσμο όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν πλέον να θεωρούν δεδομένο ότι καθορίζουν μόνες τους το παγκόσμιο διπλωματικό σκηνικό.
Η Κίνα δεν επιδιώκει απλώς να ανταγωνιστεί την Αμερική.Επιδιώκει να αλλάξει τους κανόνες του ίδιου του παιχνιδιού.
Και ίσως το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της υπόθεσης είναι ακριβώς αυτό:Ότι το Πεκίνο θεωρεί πλέον αρκετά ισχυρό τον εαυτό του ώστε να αφήνει ακόμη και έναν πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών να περιμένει πολιτική επιβεβαίωση.
συμφωνίες,
πρωτοσέλιδα,
προσωπική προβολή.
Η κινεζική ηγεσία αντίθετα επιδιώκει να εμφανίζεται ότι:δεν πιέζεται,
δεν βιάζεται,
και δεν λειτουργεί υπό αμερικανικούς όρους.
Γι’ αυτό και η κινεζική σιωπή γύρω από την επίσκεψη ίσως είναι το πιο ηχηρό μήνυμα ολόκληρης της υπόθεσης.
Ένας κόσμος που αλλάζει ισορροπίες
Η αμηχανία γύρω από το ταξίδι Τραμπ στο Πεκίνο αποτυπώνει κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια διμερή διαφωνία.
Αποτυπώνει τη μετάβαση σε έναν κόσμο όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν πλέον να θεωρούν δεδομένο ότι καθορίζουν μόνες τους το παγκόσμιο διπλωματικό σκηνικό.
Η Κίνα δεν επιδιώκει απλώς να ανταγωνιστεί την Αμερική.Επιδιώκει να αλλάξει τους κανόνες του ίδιου του παιχνιδιού.
Και ίσως το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της υπόθεσης είναι ακριβώς αυτό:Ότι το Πεκίνο θεωρεί πλέον αρκετά ισχυρό τον εαυτό του ώστε να αφήνει ακόμη και έναν πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών να περιμένει πολιτική επιβεβαίωση.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου