Για περισσότερες από οκτώ δεκαετίες, η Ευρώπη λειτουργούσε υπό την ασφαλή, αλλά συχνά περιοριστική, κηδεμονία των Ηνωμένων Πολιτειών. Η μεταπολεμική τάξη πραγμάτων, που οικοδομήθηκε πάνω στα ερείπια του 1945, βασιζόταν σε μια σιωπηρή συμφωνία: η Ουάσιγκτον θα παρείχε την αμυντική ομπρέλα και τους κανόνες του εμπορίου, και η Ευρώπη θα αναπτυσσόταν εντός αυτού του πλαισίου. Όμως, τον Ιανουάριο του 2026, αυτή η ιστορική σταθερά φαίνεται να διαλύεται οριστικά.
Η πρόσφατη κρίση με φόντο τις απειλές για τη Γροιλανδία δεν ήταν απλώς ένα διπλωματικό επεισόδιο, αλλά το έναυσμα για μια επώδυνη, πλην αναγκαία, διαδικασία «ενηλικίωσης».
Το μήνυμα των Ευρωπαίων ηγετών που συγκεντρώθηκαν στις Βρυξέλλες την Πέμπτη ήταν σαφές: Δεν υπάρχει πλέον επιστροφή. Και παρόλο που αυτή η έκτακτη σύνοδος κορυφής -που συγκλήθηκε ως απάντηση στις απειλές του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ, για κατάληψη της Γροιλανδίας- εξελίχθηκε σε κάτι πολύ λιγότερο δραματικό επειδή ο ίδιος υπαναχώρησε 24 ώρες νωρίτερα, η σιωπηρή συνειδητοποίηση ότι ο ευρωπαϊκός «Ρουβίκωνας» της μετα-1945 εποχής είχε πλέον διαβεί, ήταν, αν μη τι άλλο, ακόμα πιο εντυπωσιακή εξαιτίας αυτού.
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, οι δύο ισχυρότεροι ηγέτες της ΕΕ που το τελευταίο διάστημα δεν είχαν ταυτιστεί απόψεις, εμφανίστηκαν ενωμένοι προειδοποιώντας ότι η διατλαντική κρίση εκτόξευσε το μπλοκ σε μια σκληρή νέα πραγματικότητα — μια πραγματικότητα στην οποία πρέπει να αγκαλιάσει την ανεξαρτησία του. «Γνωρίζουμε ότι πρέπει να εργαστούμε ως μια ανεξάρτητη Ευρώπη», δήλωσε στους δημοσιογράφους η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στο τέλος της πεντάωρης συνάντησης.
Η ρήξη της παλιάς και της νέας τάξης πραγμάτων
Και ενώ, σε αντίθεση με πρόσφατες συνόδους κορυφής της ΕΕ, δεν υπήρξαν εξάρσεις, διαπληκτισμοί ή έστω αποφάσεις που έπρεπε να ληφθούν, η συγκέντρωση σηματοδότησε σιωπηρά μια κοινή παραδοχή —σύμφωνα με τέσσερις διπλωμάτες της ΕΕ και έναν αξιωματούχο με γνώση των συζητήσεων των ηγετών— ότι υπάρχει μια μοιραία ρήξη μεταξύ της παλιάς και της νέας τάξης πραγμάτων, του τρόπου με τον οποίο λειτουργούσε η Δύση μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και όσων έπονται.
Αν και η ψυχολογική στροφή προς την ανεξαρτησία κυοφορούνταν εδώ και χρόνια -από τότε που ο Τραμπ μπήκε για πρώτη φορά στον Λευκό Οίκο το 2017- οι πρωτοφανείς απειλές του για τη Γροιλανδία λειτούργησαν ως μια ξαφνική προειδοποίηση, αναγκάζοντάς τους να λάβουν μέτρα που θα ήταν αδιανόητα ακόμη και πριν από λίγους μήνες, ανέφεραν οι ίδιες πηγές.
Θεραπεία… σοκ
«Αυτή είναι η στιγμή του Ρουβίκωνα», δήλωσε στο Politico ένας διπλωμάτης της ΕΕ από χώρα της ανατολικής πτέρυγας, με γνώση των συζητήσεων. «Είναι μια θεραπεία σοκ. Η Ευρώπη δεν μπορεί να επιστρέψει στον τρόπο που ήταν πριν. Οι ηγέτες το λένε αυτό εδώ και μέρες». Το πώς θα μοιάζει αυτός ο νέος δρόμος είναι -ως συνήθως- μια συζήτηση για μια άλλη μέρα.
Ωστόσο, υπήρξαν ενδείξεις αυτή την εβδομάδα. Η αρχική αντίδραση των ηγετών της ΕΕ στην κρίση της Γροιλανδίας -αναστολή μιας εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ, αποστολή στρατευμάτων στη Γροιλανδία, απειλές για εφαρμογή σαρωτικών εμπορικών αντιποίνων κατά των ΗΠΑ- λειτούργησε ως μια πρόγευση του τι μπορεί να ακολουθήσει.
Το μάθημα που πήραν οι Βρυξέλλες τις τελευταίες εβδομάδες είναι σαφές: η ασφάλεια και η ευημερία της ηπείρου δεν μπορούν πλέον να επαφίενται στις διαθέσεις ενός εξωτερικού εταίρου, όσο ιστορικός κι αν είναι αυτός. Η Ευρώπη καλείται πλέον να «οικειοποιηθεί» την ατζέντα της -από την παραγωγικότητα μέχρι την άμυνα- αποδεικνύοντας ότι η ενότητα δεν είναι απλώς μια λέξη για τα ανακοινωθέντα, αλλά το μοναδικό εργαλείο επιβίωσης σε έναν κόσμο που αλλάζει βίαια. Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε ένας από τους διπλωμάτες της Συνόδου, η επιλογή είναι πλέον μονόδρομος: Ή θα σταθούμε όλοι μαζί, ή θα γίνουμε θεατές των εξελίξεων που μας αφορούν. Ακολουθεί η πλήρης ανάλυση των συζητήσεων που άλλαξαν την πορεία της ΕΕ.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου