Γιώργος Σκαφιδάς
Σε μια εποχή οξυνόμενων διαφωνιών όπως είναι η τρέχουσα, όλοι δείχνουν να συμφωνούν τουλάχιστον σε ένα πράγμα. Οι βασικοί πυλώνες της διεθνούς σκηνής, όπως αυτοί είχαν διαμορφωθεί μετά τον Β’ Παγκόσμιο και εν συνεχεία μεταψυχροπολεμικά, πλέον αναδιατάσσονται, είτε μιλάμε για σφαίρες επιρροής και συσχετισμούς ισχύος, είτε για νέα μοντέλα πολυμερούς συνεργασίας.
Παγκόσμιοι οργανισμοί που άλλοτε θεωρούνταν «αναντικατάστατοι» και συμμαχίες που κάποτε φάνταζαν «ακλόνητες», πλέον αμφισβητούνται όχι μόνον απέξω αλλά και εκ των έσω. Για του λόγου το αληθές, μπορεί να στραφεί κανείς στον ΟΗΕ και στο Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, στους Παγκόσμιους Οργανισμούς Υγείας και Εμπορίου, στο αμερικανοκεντρικό ΝΑΤΟ αλλά και στον ρωσοκεντρικό Οργανισμό της Συνθήκης Συλλογικής Ασφάλειας (CSTO).
Την ίδια ώρα, μέσα από τις ρωγμές όσων πια απειλούνται με κατάρρευση αναδύονται νέοι ad hoc «συνασπισμοί προθύμων» και νέοι, αμφιβόλου προοπτικής, οργανισμοί με χαρακτηριστικότερο πρόσφατο παράδειγμα το Συμβούλιο Ειρήνης του Τραμπ. Η παλαιά τάξη πραγμάτων, με άλλα λόγια, δοκιμάζεται υπό το βάρος εξελίξεων που θα μπορούσαν να οδηγήσουν ακόμη και στην πλήρη αναδιαμόρφωσή της.
Ποιος βγαίνει κερδισμένος ή μάλλον ποιος θα μπορούσε να βγει κερδισμένος μέσα από αυτές τις αλλαγές; Η αμερικανική υπερδύναμη αναθεωρεί τις προτεραιότητές της, αφήνοντας κενά ισχύος σε περιφερειακό επίπεδο τα οποία θα πρέπει όμως κάπως – και από κάποιους – να καλυφθούν. Η φύση, άλλωστε, απεχθάνεται τα κενά, όπως τείνουμε να λέμε.
Μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο ανατροπών, πολλοί επιλέγουν εδώ και καιρό να υπογραμμίζουν την ολοένα μεγαλύτερη αξία και ισχύ των καλούμενων μεσαίων δυνάμεων (middle powers) στις οποίες κατατάσσουν χώρες όπως την Τουρκία, το Ισραήλ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και την Ινδονησία, μεταξύ άλλων.
«Ενδιάμεσες δυνάμεις (intermediate powers), όπως ο Καναδάς, δεν είναι ανίσχυρες. Έχουν την ικανότητα να οικοδομήσουν μια νέα τάξη πραγμάτων», δήλωσε ο Καναδός πρωθυπουργός Μάρκ Κάρνεϊ τον περασμένο Ιανουάριο από το βήμα του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός, επαναφέροντας μια ιδέα την οποία είχαν ανακινήσει Καναδοί ακαδημαϊκοί πριν από αρκετές δεκαετίες.
«Ο αναδυόμενος παγκόσμιος κατακερματισμός επιτρέπει σε μεσαίες δυνάμεις να πλοηγούνται μεταξύ συμμαχιών και να διεκδικούν μεγαλύτερη ανεξαρτησία», σημειώνει σε ανάλυσή του στον ιστοχώρο GIS ο συνταξιούχος διπλωμάτης και πρώην πρέσβης της Τουρκίας στο Αζερμπαϊτζάν Άλπερ Τζόσκουν.
«Σήμερα, εν μέσω μιας μεταβαλλόμενης διεθνούς τάξης, κράτη όπως η Τουρκία αποκτούν ένα παράθυρο ευκαιρίας ώστε να ενισχύσουν τη θέση τους», σημειώνει σε δική της ανάλυση στον ιστοχώρο του ρωσικού Valdai Club η αναλύτρια Νουμπάρα Κουλίεβα. Όπως συνηθίζεται ωστόσο, πολλοί τείνουν να βλέπουν μόνον τα στοιχεία που θέλουν και να τα υπερτονίζουν ή να τα υποβαθμίζουν κατά το δοκούν, ανάλογα με τις δικές τους (προ)διαθέσεις και προτιμήσεις. Η τρέχουσα κατάσταση όπως διαμορφώνεται διεθνώς «διευρύνει τη διαπραγματευτική ισχύ των μεσαίων δυνάμεων και παράλληλα λειτουργεί ως σοβαρός παράγοντας πίεσης πάνω τους», γράφει ο Τούρκος καθηγητής Μουράτ Γέσιλτας στον ιστοχώρο της τουρκικής δεξαμενής σκέψης SETA, αναγνωρίζοντας ότι οι ανακατατάξεις συνοδεύονται όχι μόνο από «ευκαιρίες» αλλά και από νέα «βάρη».
Υπάρχει, ωστόσο, και η άλλη άποψη. Σύμφωνα, για παράδειγμα, με όσα υποστηρίζει ο Ινδός ακαδημαϊκός Ράτζα Μόχαν σε ανάλυσή του στον ιστοχώρο του περιοδικού Foreign Policy, «ο πόλεμος του Τραμπ (σ.σ. στο Ιράν) αποκαλύπτει την αδυναμία των μεσαίων δυνάμεων». «Συλλογικές δράσεις προερχόμενες από μικρότερες δυνάμεις δεν πρόκειται να διαμορφώσουν την παγκόσμια τάξη», γράφει ο Μόχαν και συνεχίζει: «Οι μεσαίες δυνάμεις μπορούν να μειώσουν τους κινδύνους που απορρέουν από τους δεσμούς τους με τις μεγάλες δυνάμεις ενισχύοντας τη μεταξύ τους συνεργασία. Μια τέτοια συνεργασία, ωστόσο, δεν συνεπάγεται μεγάλη επιρροή επί μιας παγκόσμιας τάξης που κυριαρχείται από τις ΗΠΑ και την Κίνα».
Οι μεσαίες δυνάμεις «δεν μοιράζονται έναν κοινό αντίπαλο, μια κοινή αντίληψη απειλής ή ένα όραμα για την τάξη που επιθυμούν να οικοδομήσουν», σημειώνει ο Μόχαν. «Όταν οι ίδιες οι μεγάλες δυνάμεις επιδιώκουν μια αναθεώρηση, δεν υπάρχουν πολλά που μπορούν να κάνουν οι μεσαίες δυνάμεις εκτός από το να προστατεύσουν τα δικά τους συμφέροντα όσο καλύτερα μπορούν», καταλήγει
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου