Ευτυχής συγκυρία το USV της Λευκάδας για το ΕΣΟΘΕ. Η τυχαία ανακάλυψη του μη επανδρωμένου οχήματος επιφανείας (USV: Unmanned Surface Vessel) στη Λευκάδα αποτελεί μείζον θέμα ελληνικής εθνικής ασφάλειας με πολυεπίπεδες προεκτάσεις, που επαναφέρει στο προσκήνιο με τον πιο εκκωφαντικό τρόπο το ζήτημα της ναυτικής επιτήρησης που είναι στρατηγικά και επιχειρησιακό καθοριστικό για μία αρχιπελαγική χώρα όπως η Ελλάδα, και το άμεσα συνδεδεμένο Εθνικό Σύστημα Ολοκληρωμένης Θαλάσσιας Επιτήρησης (ΕΣΟΘΕ), στο οποίο πρέπει δικαιωματικά να αποδοθεί ο χαρακτηρισμός «γεφύρι της Άρτας».
Ενώ το 2011 το Συμβούλιο Επιτελικού Σχεδιασμού του Λιμενικού Σώματος– Ελληνική Ακτοφυλακή (ΛΣ-ΕΛΑΚΤ) υιοθέτησε την υλοποίηση του ΕΣΟΘΕ, σήμερα, 15 χρόνια μετά, συνεχίζει να παραμένει ανεκτέλεστο και θα παραμείνει για αρκετά χρόνια ακόμα, μετά την ματαίωση της διαγωνιστικής διαδικασίας που προκηρύχθηκε το 2020. (Σημείωση 1). Παρά το γεγονός ότι πρόκειται για εξαιρετικής κρισιμότητας σύστημα, καθώς το «θαλάσσιο πεδίο ευθύνης του Λιμενικού Σώματος – Ελληνική Ακτοφυλακή (ΛΣ-ΕΛΑΚΤ), που βρίσκεται στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων και χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερα πυκνή θαλάσσια κυκλοφορία και δύσκολες καιρικές συνθήκες, περιλαμβάνει Περιοχή Έρευνας‐Διάσωσης έκτασης περί των 1.150.000 τετραγωνικών χλμ., ακτογραμμή άνω των 18.400 χλμ. και περισσότερα από 9.000 νησιά.
Η εξήγηση είναι απλή και «κοινό μυστικό». Η έναρξη λειτουργίας του ΕΣΟΘΕ θα επέφερε βαρύτατο πλήγμα σε διεθνή και εγχώρια συμφέροντα που εμπλέκονται σε παράνομες αλλά εξαιρετικά επικερδείς δραστηριότητες όπως το λαθρεμπόριο καυσίμων και αγαθών, τη διακίνηση ναρκωτικών και ανθρώπων, την παράνομη αλιεία και γενικότερα εκμετάλλευση του θαλάσσιου πλούτου.
Ας σημειωθεί ότι στην κινούμενη άμμο της ανικανότητας, σκοπιμοτήτων ή όποιων άλλων κινήτρων που χαρακτηρίζει το σύγχρονο ελληνικό κράτος και τους εκάστοτε διαχειριστές της κυβερνητικής εξουσίας, οι καθυστερήσεις στον προγραμματισμό του έργου είχαν ήδη ως αποτέλεσμα την απώλεια, της κατά 75% (περί τα 45 εκατ. ευρώ) συγχρηματοδότησης του έργου από το Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης!
Προς αποφυγή λανθασμένων εντυπώσεων δεν ισχυριζόμαστε ότι το ΕΣΟΘΕ είναι βέβαιο ότι θα εντόπιζε ένα USV καθώς πρόκειται για «δύσκολους» στόχους που λόγω σχεδίασης και κατασκευής έχουν χαμηλό οπτικό, ηλεκτρομαγνητικό και ακουστικό ίχνος. Όμως, θεωρούμε βάσιμα πιθανό ότι το ΕΣΟΘΕ θα είχε αυξημένες πιθανότητες να εντοπίσει «περίεργη» συμπεριφορά διερχόμενων εμπορικών πλοίων από τα οποία θα μπορούσαν να καθελκυστούν ένα ή περισσότερα USV σε περιοχές «διασποράς» ώστε να πλήξουν σε δεδομένη χρονική στιγμή στόχους ενδιαφέροντος. Με άλλα λόγια η λειτουργία του ΕΣΟΘΕ θα δρούσε αποτρεπτικά, έστω και κατ’ ελάχιστο, δυσχεραίνοντας τη σχεδίαση της επιχείρησης.
Πλέον, μετά τη ματαίωση του διαγωνισμού του 2020 και το συμβάν της Λευκάδας είναι επιτακτική ανάγκη η στο συντομότερο δυνατό χρόνο επαναπροκήρυξη της διαγωνιστικής διαδικασίας για το ΕΣΟΘΕ αλλά με τροποποιημένους όρους σε ό,τι αφορά:
>τη δομή του συστήματος με την πύκνωση (αύξηση του αριθμού) των σταθερών και των αυτοκινούμενων σταθμών αισθητήρων και τη χωροταξική κατανομή τους κατά τέτοιο τρόπο ώστε να διασφαλίζεται ισόρροπη δυνατότητα επιτήρησης των θαλασσών ανατολικά και δυτικά του ηπειρωτικού κορμού της χώρας. Όντως η κύρια απειλή κατά της χώρας μας βρίσκεται στα ανατολικά, αλλά και η στρατιωτική συνεργασία Τουρκίας – Αλβανίας έχει ιστορία περίπου τριών δεκαετιών.
>τις δυνατότητες των αισθητήρων του συστήματος ώστε να μπορεί να διαχειριστεί και την απειλή των μη επανδρωμένων ναυτικών οχημάτων (επιφανείας αλλά και υποβρυχίων).
Στην πράξη απαιτείται μια πολυστρωματική αρχιτεκτονική, η οποία με τη χρήση τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης και μηχανικής μάθησης θα διαθέτει υψηλές δυνατότητες «σύντηξης» δεδομένων (data fusion) και θα συνδυάζει μεγάλη ποικιλία αισθητήρων:
Ραντάρ υψηλής διακριτικής ικανότητας, αισθητήρες τεχνολογίας LIDAR (Light Detection and Ranging, ηλεκτροπτικούς- θερμικούς αισθητήρες, μέτρα υποστήριξης ηλεκτρονικού πολέμου (ESM: Electronic Support Measures) για έρευνα, αποκάλυψη, εντοπισμό και ανάλυση της εκπεμπόμενης ηλεκτρομαγνητικής ενέργειας, με σκοπό την εξαγωγή τεχνικών και εχθρογνωσιακών πληροφορίων από ξένα συστήματα επικοινωνιών (COMINT: Communications INTelligence) και μη επικοινωνιακές ηλεκτρομαγνητικές ακτινοβολίες (ELINT: ELectronic INTelligence) για εκμετάλλευση και συστοιχίες σόναρ & υδρόφωνων.
Περιττό να σημειωθεί, ότι η λεπτομερειακή εξέταση και ανάλυση των τεχνολογιών που ενσωματώνει το μη επανδρωμένο όχημα της Λευκάδας, διαδικασία που εκτός του ειδικευμένου προσωπικού των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, θα πρέπει να συμμετάσχουν ειδικοί της εγχώριας βιομηχανίας και της ακαδημαϊκής κοινότητας, θα ωφελήσει τη διαδικασία σχεδιασμού της δομής και της αρχιτεκτονικής της «νέας» έκδοσης του ΕΣΟΘΕ.
Εξυπακούεται, ότι σε αυτή τη διαδικασία θα πρέπει να υπάρξει στενή συνεργασία και συντονισμός ΛΣ-ΕΛΑΚΤ και Ενόπλων Δυνάμεων, όπως υπήρξε στο παρελθόν και ότι με το αδιαμφισβήτητο επιχείρημα την ασφαλή ναυσιπλοΐα και την αποτελεσματική παρακολούθηση της θαλάσσιας κυκλοφορίας θα πρέπει να επιδιωχθεί η εξασφάλιση όσο το δυνατόν μεγαλύτερου ποσοστού ευρωπαϊκής συγχρηματοδότησης.
Εν κατακλείδι, το συμβάν στη Λευκάδα μπορεί να αποτέλεσε δυσάρεστη έκπληξη και να αποκάλυψε «κενά» στο ελληνικό σύστημα θαλάσσιας επιτήρησης, όμως ταυτόχρονα κατέστησε απολύτως σαφές ότι η απειλή των USV είναι υφιστάμενη στο παρόντα χρόνο και όχι μελλοντικό ενδεχόμενο. Από την οπτική αυτή ήταν μία ευτυχής συγκυρία με την προϋπόθεση ότι θα συνεγερθούμε και θα κινηθούμε συντονισμένα και αποτελεσματικά για την αντιμετώπιση της.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ 1. Ο «κλειστός» διαγωνισμός του 2020 και η ματαίωση
Στις 4 Ιουλίου 2020 εκδόθηκε από το αρμόδιο Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής η Διακήρυξη 04/2020 κλειστού διαγωνισμού με κριτήριο ανάθεσης την πλέον συμφέρουσα απο οικονομική άποψη προσφορά για την προμήθεια με τίτλο «Ανάπτυξη του Εθνικού Συστήματος Ολοκληρωμένης Θαλάσσιας Επιτήρησης (ΕΣΟΘΕ)», προϋπολογισμού 62 εκατ. ευρώ (συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ).
Σύμφωνα με αυτή: «Σκοπός της ανάπτυξης του ΕΣΟΘΕ είναι η έγκαιρη επίγνωση της επικρατούσας κατάστασης στο θαλάσσιο πεδίο ευθύνης του ΛΣ-ΕΛΑΚΤ (Maritime Domain Awareness) σε πραγματικό χρόνο και επί 24ώρου βάσεως. Με αυτόν τον τρόπο, το ΕΣΟΘΕ, πέραν της προστασίας των εξωτερικών θαλασσίων συνόρων της Ε.Ε., θα συμβάλλει ενεργά στη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών και στην πάταξη κάθε μορφής εγκληματικότητας και παραβατικότητας στον Ελληνικό Θαλάσσιο Χώρο. Επίσης, θα θωρακίσει την ασφαλή ναυσιπλοΐα και την αποτελεσματική παρακολούθηση της θαλάσσιας κυκλοφορίας και, παράλληλα, θα μεγιστοποιήσει την αποτελεσματικότητα των μέτρων για την προστασία της ανθρώπινης ζωής σε όλη την περιοχή ευθύνης του ΛΣ-ΕΛΑΚΤ».
Στη διακήρυξη περιγράφεται η βασική αρχιτεκτονική του ΕΣΟΘΕ και τα κύρια συμβατικά αντικείμενα:
α) 35 σταθεροί σταθμοί αισθητήρων εντός στρατιωτικών εγκαταστάσεων (προκειμένου να παρέχεται φυσική ασφάλεια), οι οποίοι θα αποτελούνται από ραντάρ, σταθμό βάσης AIS, μετεωρολογικό σταθμό, αναμεταδότη VHF, και ηλεκτρο-οπτικό αισθητήρα σε 26 εξ αυτών,
β) 2 (από τους 7 που περιλάμβανε η αρχική σχεδίαση) αυτοκινούμενους σταθμούς αισθητήρων αντίστοιχων επιδόσεων, εγκατεστημένους επί οχήματος εκτός δρόμου για την κάλυψη επιχειρησιακών κενών,
γ) 1 κύριο Κέντρο Διοίκησης και Ελέγχου (ΚΔΕ) με κέντρο δεδομένων (Data Center) στο Αρχηγείο ΛΣ-ΕΛΑΚΤ (Ακτή Βασιλειάδη, Πειραιάς),
δ) 1 εφεδρικό ΚΔΕ στη Ναυτική Διοίκηση Αιγαίου (ΝΔΑ) με απομακρυσμένο κέντρο δεδομένων,
ε) Ανάπτυξη τηλεπικοινωνιακής υποδομής με είκοσι δύο (22) ραδιοζεύξεις, 419 χλμ. οπτικής ίνας και πέντε (05) μισθωμένες γραμμές για τη διασύνδεση των σταθμών επιτήρησης με τα ΚΔΕ μέσω του δικτύου των Ενόπλων Δυνάμεων
στ) λογισμικό που θα ολοκληρώνει το σύνολο των αισθητήρων και συστημάτων.
Επιπρόσθετα, ο Ανάδοχος θα παρέχει:
α) τουλάχιστον 3 χρόνια εγγυημένης λειτουργίας προμήθειας (με βαθμολογούμενο κριτήριο την παροχή έως επιπλέον 2 ετών),
β) κέντρο τεχνικής υποστήριξης επί 24ώρου βάσεως,
γ) αμοιβούς αισθητήρες και εξοπλισμό,
δ) εκπαίδευση προσωπικού.
Όπως έγινε γνωστό, στη διαγωνιστική διαδικασία είχαν προεπιλεγεί δύο υποψήφιοι οικονομικοί φορείς, η «ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ Α.Ε. –ELBIT SYSTEMS C4I AND CYBER LTD» και η «ΙΝΤΡΑΚΟΜ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΛΥΣΕΩΝ». Όμως στις 24 Φεβρουαρίου 2026, σχεδόν έξι χρόνια από την προκήρυξη του κλειστού διαγωνισμού, δημοσιεύθηκε στη «ΔΙΑΥΓΕΙΑ» η απόφαση του υπουργού Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής Βασίλη Κικίλια για τη ματαίωση και επανάληψη με τροποποίηση των όρων της διαγωνιστικής διαδικασίας.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου