Σχεδόν δύο μήνες αφότου τα κρίσιμα Στενά του Ορμούζ έκλεισαν ουσιαστικά για την εμπορική ναυσιπλοΐα, οι παραγωγοί πετρελαίου και φυσικού αερίου της Μέσης Ανατολής εξακολουθούν να αγωνίζονται για να βρουν και να επεκτείνουν εναλλακτικές οδούς για τις εξαγωγές τους.
Παραμένει ασαφές το πότε ή πώς μπορεί να τερματιστεί η σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Και οι δύο πλευρές χρησιμοποιούν το Ορμούζ —μια ζωτικής σημασίας υδάτινη οδό από την οποία περνούσε περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου πριν από τον πόλεμο— ως «διαπραγματευτικό χαρτί» στις διακοπτόμενες ειρηνευτικές συνομιλίες.
Ο διπλός αποκλεισμός του καναλιού έχει εκτοξεύσει τις παγκόσμιες τιμές ενέργειας και ανέδειξε την ευαλωτότητα της αγοράς όταν αποκλείονται καίρια περάσματα και «σημεία συμφόρησης» (chokepoints) —όπως το Ορμούζ, ο Παναμάς ή το Σουέζ— είτε από ατύχημα είτε από σχεδιασμό.
Η προφητεία του ΙΕΑ
Ο Εκτελεστικός Διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), Φατίχ Μπιρόλ, δήλωσε στο CNBC ότι αισθάνεται σαν «χαλασμένη ταινία», καθώς προειδοποιούσε τις χώρες να διαφοροποιήσουν τις διαδρομές τους χρόνια πριν από την τρέχουσα κρίση. «Η παγκόσμια οικονομία των 110 τρισεκατομμυρίων δολαρίων μπορεί να κρατηθεί όμηρος από μερικές εκατοντάδες ενόπλους σε μια λωρίδα 50 χιλιομέτρων — αυτό δεν βγάζει κανένα νόημα», τόνισε.
Η Maisoon Kafafy, σύμβουλος του Atlantic Council, σημειώνει πως αν και οι κίνδυνοι ήταν γνωστοί και τιμολογημένοι στις υποδομές εδώ και δεκαετίες, κανείς δεν πίστευε ότι θα φτάναμε σε πλήρη αποκλεισμό. «Μέχρι το κλείσιμο του Φεβρουαρίου 2026, το κόστος των εναλλακτικών υποδομών δεν φαινόταν να δικαιολογεί την επένδυση. Η αρχιτεκτονική αποτροπής έκανε το πλήρες κλείσιμο να φαίνεται πολύ δαπανηρό για να το τολμήσει οποιοσδήποτε. Ο πόλεμος απέδειξε ότι αυτές οι παραδοχές ήταν εύθραυστες», εξήγησε.
Η στρατηγική του Ιράν
Η στρατηγική της Τεχεράνης να μπλοκάρει το κανάλι φάνηκε να αποδίδει αρχικά, καθώς το Ιράν ήταν η μόνη χώρα που μπορούσε να εξάγει υδρογονάνθρακες, ενώ οι τιμές άγγιζαν τα 120 δολάρια. Ωστόσο, ο ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών από τις ΗΠΑ, που ξεκίνησε στα μέσα Απριλίου, εξουδετέρωσε αυτό το πλεονέκτημα.
Παρ’ όλα αυτά, οι υπόλοιποι παραγωγοί του Κόλπου παραμένουν εγκλωβισμένοι. Ενώ η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ έχουν κάποιες διαδρομές που δεν περνούν από το Ορμούζ, χώρες όπως το Ιράκ, το Κουβέιτ, το Κατάρ και το Μπαχρέιν βασίζονται στα Στενά για τη συντριπτική πλειονότητα των εξαγωγών τους, κυρίως προς την Ασία (Κίνα, Ινδία, Ιαπωνία).
Το πρόβλημα της χωρητικότητας
Υπάρχουν υπάρχοντες αγωγοί, αλλά η δυναμική τους είναι περιορισμένη:Αγωγός Ανατολής-Δύσης (Σ. Αραβία) & Habshan–Fujairah (ΗΑΕ): Έχουν συνδυασμένη χωρητικότητα 3,5 – 5,5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα (mb/d). Ακόμα και με τους ισχυρισμούς της Σαουδικής Αραβίας για 7 mb/d, το νούμερο απέχει πολύ από τα 20 εκατομμύρια βαρέλια που διέρχονταν καθημερινά από το Ορμούζ προπολεμικά.
LNG: Ο αγωγός υγρών φυσικού αερίου Abqaiq-Yanbu (300 kb/d) είναι ήδη πλήρως κατειλημμένος, χωρίς περιθώριο για επιπλέον φορτία.
Αναζητώντας «εναλλακτικές των εναλλακτικών»
Οι χώρες της περιοχής αναζητούν πλέον λύσεις «ανάγκης»:Ιράκ: Σχεδιάζει την άμεση επαναλειτουργία του αγωγού προς την Τουρκία (συνολικής χωρητικότητας 1,6 mb/d), με αρχική ροή 250.000 βαρελιών. Παράλληλα, εξετάζει παλαιότερα σχέδια για αγωγούς προς Ομάν, Ιορδανία και Αίγυπτο.
Ιράν: Προσπάθησε να χρησιμοποιήσει τον τερματικό σταθμό Jask στον Κόλπο του Ομάν (χωρητικότητας 1 mb/d), αλλά ο ΙΕΑ αναφέρει ότι παραμένει ουσιαστικά μη λειτουργικός. Μια δοκιμαστική φόρτωση έγινε στα τέλη του 2024, αλλά από τότε δεν έχει υπάρξει δραστηριότητα.
Το χάσμα εμπιστοσύνης και η ασφάλεια των υποδομών
Το Ιράν έχει αποξενώσει τους γείτονές του επιτιθέμενο στις υποδομές τους με drones και πυραύλους. Ο αγωγός Ανατολής-Δύσης της Σαουδικής Αραβίας δέχθηκε πλήγμα τον Απρίλιο, χάνοντας 700.000 βαρέλια ημερησίως, ενώ και το λιμάνι της Φουτζέιρα δέχθηκε επίθεση.
Τα κράτη του Κόλπου μιλούν πλέον για ένα «τεράστιο χάσμα εμπιστοσύνης» με την Τεχεράνη που ίσως δεν κλείσει ποτέ. Η δημιουργία μιας νέας, ανθεκτικής αρχιτεκτονικής εξαγωγών απαιτεί χρόνο, τεράστιες επενδύσεις και ασφάλεια στα σημεία εξόδου — στοιχεία που αυτή τη στιγμή βρίσκονται σε ανεπάρκεια στη Μέση Ανατολή.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου