Όταν η χώρα σου απειλείται, “από σπόντα”, σε ένα πόλεμο που τον διεξάγουν χώρες και συμμαχίες με τις οποίες παίζεις για χρόνια ένα παιχνίδι ισορροπίας, τι κάνεις; Αυτό το ερώτημα καλείται να απαντήσει σήμερα ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Γιατί η σύγκρουση που εξελίσσεται στη Μέση Ανατολή μεταξύ των ΗΠΑ και του Ισραήλ από τη μία πλευρά και του Ιράν από την άλλη φέρνει την Τουρκία σεένα από τα πιο περίπλοκα στρατηγικά διλήμματα των τελευταίων δεκαετιών. Η Άγκυρα δεν συμμετέχει άμεσα στον πόλεμο, όμως βρίσκεται γεωγραφικά, πολιτικά και στρατιωτικά στο επίκεντρο των εξελίξεων.
Ασκήσεις ισορροπίας
Τα διεθνή μέσα ενημέρωσης επισημαίνουν ότι η Τουρκία επιχειρεί να ακολουθήσει μια πολιτική ισορροπίας μεταξύ ΝΑΤΟ και περιφερειακής αυτονομίας, αποφεύγοντας ταυτόχρονα να έρθει σε άμεση αντιπαράθεση με το Ιράν, αλλά και να απομακρυνθεί από τη δυτική στρατηγική αρχιτεκτονική.
Η θέση αυτή αποτυπώθηκε και στις πρόσφατες δηλώσεις του Τούρκου προέδρου Ερντογάν, ο οποίος προειδοποίησε ότι η σύγκρουση κινδυνεύει να παρασύρει ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και κάλεσε σε άμεση αποκλιμάκωση και επιστροφή στη διπλωματία, σύμφωνα με το Reuters.
Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη: Η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ και φιλοξενεί κρίσιμες στρατιωτικές εγκαταστάσεις της Συμμαχίας, γεγονός που την εντάσσει αντικειμενικά στο δυτικό στρατόπεδο. Μάλιστα, σύμφωνα με διεθνείς αναφορές, συστήματα αεράμυνας της Συμμαχίας έχουν ήδη αναχαιτίσει ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους που πέρασαν από τον τουρκικό εναέριο χώρο, δείχνοντας πόσο εύκολα η χώρα μπορεί να βρεθεί στο επίκεντρο μιας ευρύτερης κλιμάκωσης.
Την ίδια στιγμή, η Άγκυρα δεν επιθυμεί την πλήρη αποσταθεροποίηση του Ιράν. Παρά τον μακροχρόνιο γεωπολιτικό ανταγωνισμό των δύο χωρών για επιρροή στη Συρία, στο Ιράκ και στον Καύκασο, η Τουρκία θεωρεί ότι μια κατάρρευση της ιρανικής κρατικής δομής θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές περιφερειακές αναταράξεις. Αναλυτές του Carnegie Endowment* επισημαίνουν ότι ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα μεταναστευτικά κύματα, αποσταθεροποίηση στα σύνορα και ενίσχυση κουρδικών αυτονομιστικών κινημάτων.
Κούρδοι: Το στρατηγικό άγχος της Άγκυρας
Ο κουρδικός παράγοντας αποτελεί ίσως το σημαντικότερο στρατηγικό άγχος της Άγκυρας. Η πιθανότητα δημιουργίας ενός ευρύτερου κουρδικού γεωπολιτικού χώρου που θα εκτείνεται από τη Συρία έως το Ιράν θεωρείται από την τουρκική ηγεσία ως άμεση απειλή για την εσωτερική ασφάλεια της χώρας.
Παράλληλα, ο πόλεμος επηρεάζει και την οικονομία. Η Τουρκία διατηρεί σημαντικές ενεργειακές και εμπορικές σχέσεις με το Ιράν, ενώ η αστάθεια στον Περσικό Κόλπο και στο Στενό του Ορμούζ επηρεάζει τις θαλάσσιες μεταφορές και το περιφερειακό εμπόριο.
Για τον λόγο αυτό, αρκετοί διεθνείς αναλυτές εκτιμούν ότι η Τουρκία θα επιχειρήσει να διατηρήσει όσο το δυνατόν περισσότερο τον ρόλο ενός «επιλεκτικά ουδέτερου παίκτη», ενδεχομένως ακόμη και να εμφανιστεί ως πιθανός διαμεσολαβητής μεταξύ των αντιμαχόμενων πλευρών.
Το στρατηγικό δίλημμα
Ωστόσο, όσο η σύγκρουση κλιμακώνεται, οι δυνατότητες αυτής της ισορροπίας περιορίζονται. Σε ένα ευρύτερο περιφερειακό πόλεμο, η Άγκυρα ενδέχεται να βρεθεί μπροστά σε ένα σκληρό στρατηγικό δίλημμα: να ευθυγραμμιστεί πλήρως με τη Δύση ή να επιμείνει σε μια ανεξάρτητη πορεία που θα μπορούσε να την φέρει σε νέα ένταση με τους δυτικούς συμμάχους της.
Σε κάθε περίπτωση, ο πόλεμος με το Ιράν αναδεικνύει για ακόμη μία φορά το βασικό χαρακτηριστικό της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής: την προσπάθεια να λειτουργεί ταυτόχρονα ως μέλος της Δύσης και ως αυτόνομη περιφερειακή δύναμη. Το ερώτημα είναι αν αυτή η στρατηγική ισορροπία μπορεί να διατηρηθεί σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης γεωπολιτικής σύγκρουσης.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου