Μετά το Ιράν έρχεται ο λογαριασμός για την Τουρκία;

ΤΡΙΠΟΥΛΑΣ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ
Καλώς ή κακώς, η αμερικανοϊσραηλινή στρατιωτική επιχείρηση στο Ιράν βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Παρά την διαφαινόμενη αποτυχία να οδηγήσει η επίθεση σε αλλαγή του καθεστώτος των μουλάδων, όπως αρχικώς διακηρύχθηκε, οι Ιρανοί δεν κέρδισαν καμμία συμπάθεια διεθνώς με την απόφασή τους να πλήξουν γειτονικά κράτη αδιακρίτως. Μαζί με τους βραχίονές τους στο εξωτερικό (π.χ. Χεζμπολάχ), έδειξαν ότι αποτελούν αξιόλογη απειλή για κράτη όχι μόνο του Περσικού Κόλπου, αλλά και ευρύτερο.

Παρά τον αρχικό σκεπτικισμό, ίσως οδηγηθούν και άλλες χώρες να αναλάβουν δράση εάν φανεί ότι συντελούνται τεκτονικές αλλαγές στο γεωπολιτικό πλαίσιο της περιοχής ή αποφασίσουν ότι η προοπτική ενός Ιράν που θα τις κρατά ενεργειακά όμηρους είναι πολύ χειρότερο σενάριο από την ευθυγράμμιση με τον “αχώνευτο” κ. Τραμπ.

Μολονότι η ανθεκτικότητα του ιρανικού καθεστώτος μοιάζει να ξεπερνά τις αρχικές εκτιμήσεις των επιτελείων των ΗΠΑ και Ισραήλ, το σενάριο να εγκαταλείψουν την επιχείρηση χωρίς να έχουν απτές αποδείξεις ότι πέτυχαν τουλάχιστον εν μέρει τους στόχους τους μοιάζει απίθανο. Μια τέτοια εξέλιξη θα γυρνούσε μπούμερανγκ τόσο για τον Πρόεδρο Τραμπ, ο οποίος θα χρειαστεί οπωσδήποτε να διατηρήσει την πλειοψηφία σε τουλάχιστον ένα από τα δύο σώματα του Κογκρέσου για να μην βρεθεί πολιτικά χαντακωμένος, όσο και για το Ισραήλ, που θα έχει άθελά του οδηγήσει το Ιράν σε γεωπολιτική αναβάθμιση και ενεργειακό αφεντικό της περιοχής.

Η Τουρκία υποκαθιστά το Ιράν;

Το ελάχιστο απαιτούμενο για απεμπλοκή θα πρέπει να είναι η διάχυτη διαίσθηση ότι, παρά την ανθεκτικότητα του καθεστώτος, η Τεχεράνη έχει ξεδοντιαστεί στρατιωτικά και τα πλήγματα που δέχθηκε στις εσωτερικές του υποδομές επιταχύνουν την ωρίμανση συνθηκών για να κυβερνηθεί από μια πιο μετριοπαθή κυβέρνηση ή μακροπρόθεσμα, να κατακερματιστεί η χώρα. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, η Τουρκία θα είναι υποψήφια προς αναγόρευση στο υπ’ αριθμόν ένα κράτος παρία της περιοχής.

Η Άγκυρα ήταν πάντα σφοδρώς αντίθετη σε καθεστωτική αλλαγή στο Ιράν. Άλλωστε, ένα μεγάλο μέρος της γεωπολιτικής της αξίας πηγάζει από την εχθρικότητα της Τεχεράνης προς την Δύση. Επίσης, τα τελευταία χρόνια, καθώς ο Τούρκος πρόεδρος κ. Ερντογάν ριζοσπαστικοποιείται όλο και περισσότερο και αντιμετωπίζει την Δύση με όλο και μεγαλύτερη καχυποψία, οι δύο χώρες έχουν έρθει πιο κοντά. Συνεπώς, κανείς δεν εξεπλάγη από το γεγονός ότι η Τουρκία υπήρξε το μόνο μέλος του ΝΑΤΟ που θρήνησε τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη του Ιράν Αγιατολάχ Αλί Χαμενέι και επισήμως καταδίκασε την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση.

Εν τω μεταξύ, πιστή στην χαρακτηριστική τυχοδιωκτική επαμφοτερίζουσα στάση της, η Άγκυρα παρείχε μέχρι σήμερα σημαντική δομική στήριξη στην Τεχεράνη, συμπεριλαμβανομένων οικονομικών διαδρόμων (π.χ. Halk Bank) και μυστικών πληροφοριών. Παράλληλα, αναλαμβάνει σταδιακά ηγετικό ρόλο στις επιχειρήσεις υποστήριξης τρομοκρατικών οργανώσεων που δρουν στον εν εξελίξει “πόλεμο δι’ αντιπροσώπων”, όπως κάνει το Ιράν εδώ και δεκαετίες.

Παρέχει προστασία στην ηγεσία της Χαμάς και την αφήνει να δρα ανενόχλητη εντός της τουρκικής επικρατείας, ενώ διευκολύνει την χρηματοδότησή της μαζί με το Κατάρ και το Ιράν. Η υποστήριξη αυτή έχει εξαπλωθεί και προς τους Χούθι και την Χεζμπολάχ. Η δε υποστήριξη που παρείχε στους τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους υπήρξε σκανδαλώδης. Σε περίπτωση μεταβολής του ιρανικού καθεστώτος, η Τουρκία αυτομάτως ανάγεται στον σημαντικότερο υποκινητή του ισλαμοφασισμού και των τρομοκρατικών δικτύων σε ολόκληρη την περιοχή.

Οι πύραυλοι που φέρονται να έχουν εκτοξευθεί από το Ιράν προς στρατηγικές βάσεις που χρησιμοποιεί το ΝΑΤΟ στην Τουρκία και καταρρίπτονται από το ΝΑΤΟ παρουσιάζουν ένα ξεχωριστό ενδιαφέρον. Στο παρελθόν, η Άγκυρα κατέρριψε ρωσικό πολεμικό αεροσκάφος το οποίο βρέθηκε εντός της περιοχής της κυριολεκτικά για μερικά δευτερόλεπτα, χωρίς να έχει πραγματοποιήσει επίθεση. Η τωρινή συγκράτηση της Άγκυρας είναι αξιοσημείωτη, ωστόσο ίσως επικαλεστεί τις πυραυλικές επιθέσεις αυτές ως αφορμή για να αναλάβει δράση, αργότερα, όταν το τελικό αποτέλεσμα θα είναι πιο ξεκάθαρο.

Η Τουρκία έχει ένα μακρύ ιστορικό όπου αλλάζει πλευρές καιροσκοπικά την τελευταία στιγμή για να αυξήσει τα κέρδη της. Όπως και στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, θα μπορούσε να εγκαταλείψει τον ρόλο του “επιτήδειου” ουδέτερου και να στραφεί εναντίον του Ιράν για να επεκτείνει το ιμπεριαλιστικό της αποτύπωμα και εμποδίσει του Κούρδους από την λήψη του επομένου βήματος προς την ίδρυση κράτους. Όπως έπραξε στην Κύπρο και την Συρία, η Τουρκία συνηθίζει να εισβάλλει σε ξένες χώρες, να καταλαμβάνει εδάφη χωρίς ποτέ να σχεδιάζει να τα επιστρέψει και να προβαίνει σε εθνοκαθάρσεις.

Το μεγάλο λάθος με τους Κούρδους

Το Ισραήλ μοιάζει αποφασισμένο να συνεχίσει τις επιχειρήσεις μέχρι να αποδεκατίσει το καθεστώτος. Είναι αξιοσημείωτο ότι ο συγκριτικά μετριοπαθής Ιρανός πρόεδρος Πεζεσκιάν δεν έχει βρεθεί μέχρι στιγμής στο ισραηλινό στόχαστρο. Ίσως η κίνηση αυτή να θεωρηθεί ένδειξη ότι η Δύση θα επιθυμούσε τον διάλογο με μια λαϊκά εκλεγμένη κυβέρνηση, εάν μπορούσε να δράσει ανεξάρτητα από το αυταρχικό καθεστώς των στρατηγών και μουλάδων.

Παράλληλα, εν μέσω του οικονομικού χάους που προέρχεται από την προκληθείσα ενεργειακή κρίση, ο Πρόεδρος Τραμπ αναζητεί κάποιο απτό αποτέλεσμα που να δικαιολογεί την απόφασή του να ανοίξει πολεμικό μέτωπο με το Ιράν. Παρά την διστακτικότητα να προβεί σε μαζική χερσαία στρατιωτική επιχείρηση στο αχανές αυτό κράτος (ειδικά με τις κρίσιμες μεσοπρόθεσμες εκλογές να απέχουν λίγους μόνο μήνες), είναι προφανές ότι θα πρέπει να εμπλακούν οι πεζοναύτες για να εγγυηθεί η ελεύτερη ναυσιπλοΐα στα στενά του Ορμούζ.

Πέραν από αυτήν την στρατηγικής σημασίας περιοχή, ενδεχομένως να ελπίζουν οι Αμερικανοϊσραηλινοί ότι οι μάχες επί του πεδίου θα δοθούν από κάποιο καλά οργανωμένο κίνημα αντίστασης αν το επιτρέψουν οι συνθήκες μετά την ολοκλήρωση του αεροπορικού σφυροκοπήματος των ιρανικών υποδομών. Οι Κούρδοι έχουν αποδείξει πολλές φορές πόσο αξιόπιστοι και μπαρουτοκαπνισμένοι είναι, έχοντας παράσχει καθοριστική βοήθεια την Αμερική στο παρελθόν (π.χ., στις μάχες κατά του Ισλαμικού Κράτους). Δυστυχώς, ο ηρωισμός τους δεν επιβραβεύτηκε όπως θα έπρεπε.

Νωρίτερα φέτος, με την προτροπή του Αμερικανού πρέσβη Τομ Μπάρακ, η Ουάσιγκτον “άδειασε” τα κουρδικά στρατεύματα που πολέμησαν γενναίως εναντίον του Ισλαμικού Κράτους, παίρνοντας το μέρος της συριακής κυβέρνησης του πρώην (sic) τζιχαντιστή και εκλεκτού της Τουρκίας αλ-Τζολάνι, μολονότι προβαίνει σε εθνοκαθάρσεις εναντίον των μειονοτήτων της χώρας.

Η αφροσύνη και επικινδυνότητα της διπρόσωπης διπλωματίας του Μπάρακ είναι πλέον ξεκάθαρη τώρα που οι ΗΠΑ θα επιθυμούσαν την εμπλοκή του κουρδικού στοιχείου σε έναν γενικότερο ξεσηκωμό κατά του σημερινού ιρανικού καθεστώτος. Ο (προφανώς έξωθεν επιβεβλημένος) διορισμός του υψηλόβαθμου διοικητή των κουρδικών δυνάμεων (YPG) Σεπάν Χάμο ως αναπληρωτή υπουργό άμυνας της Συρίας ίσως αποτελεί ένα πρώτο βήμα επαναπροσέγγισης των Κούρδων και ξήλωμα της ανόητης πολιτικής του πρέσβεως Μπάρακ.

Για την ώρα, το μόνο που μπορεί να κάνει η Αμερική είναι να ελπίζει ότι ο τελικός στόχος ενός ανεξάρτητου Κουρδιστάν θα σταθεί αρκετός να πείσει τις δυνάμεις των Κούρδων να παραβλέψουν την έως τώρα επαμφοτερίζουσα στάση της Δύσης. Όμως, ακόμη κι αν οι Κούρδοι ανανεώσουν την συνεργασία τους με την Ουάσιγκτον, είναι βέβαιο ότι η Τουρκία θα κάνει ότι περνάει από το χέρι της για να εμποδίσει την δημιουργία ενός κουρδικού κράτους. Αναπόφευκτα, αυτό θα θέσει την Άγκυρα σε τροχιά σύγκρουσης με την Δύση, όπου θα πρέπει επιτέλους να επιλέξει με ποια πλευρά θα ταχθεί.
Μεταξύ Τελ Αβίβ και Άγκυρας

Προς το παρόν, το ερώτημα παραμένει εάν τα δήθεν πολύτιμα γεωπολιτικά προσόντα της Τουρκίας μπορούν επιτέλους να αναγνωριστούν από την Δύση για αυτό που πραγματικά είναι, μια μεγάλη πομφόλυγα. Στον 21ο αιώνα, οι ΗΠΑ δεν έχουν εισπράξει τίποτε από την “σύμμαχο” Τουρκία παρά μια συνεχή άρνηση, αρχής γενομένης από την απαγόρευση της διευκόλυνσης της αμερικανικής στρατιωτικής επιχείρησης κατά του Ιράκ το 2003.

Έκτοτε, η Τουρκία έχει προβεί στην αγορά του ρωσικού πυραυλικού συστήματος S-400, συνδράμει τρομοκρατικές οργανώσεις όπως το Ισλαμική Κράτος, η Χαμάς και η Χεζμπολάχ, παρακάμψει διεθνείς κυρώσεις απέναντι στο Ιράν. Κάποια στιγμή, ο ιμπεριαλισμός της θα την οδηγήσει αναπόφευκτα σε κατά μέτωπο σύγκρουση με το Ισραήλ, ενώ η πλήρης αντίθεσή της στην ίδρυση κουρδικού κράτους θα υποχρεώσει τις ΗΠΑ να επιλέξουν μεταξύ Τελ Αβίβ και Άγκυρας. Κοντολογίς, με συμμάχους σαν τους Τούρκους, τι να τους κάνεις τους εχθρούς;

Στο λυκόφως μιας νέας ημέρας στην Μέση Ανατολή, η ιστορία, που είναι πάντα γεμάτη από ανατροπές και εκπλήξεις, μπορεί να οδηγήσει στην αντιστροφή των ρόλων, όπου ο κίνδυνος από το Ιράν για την Δύση να μετριαστεί σταδιακά και η Τουρκία να πάρει την θέση του ως η υπ’ αριθμόν ένα απειλή για την ειρήνη στην περιοχή.

πηγή


Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.