Η Μέση Ανατολή ξυπνά σε μια ιστορική καμπή: 5 ερωτήσεις και απαντήσεις για την “επόμενη μέρα”.

Η Μέση Ανατολή ξυπνά σε μια ιστορική καμπή. Ο θάνατος του Αλί Χαμενεΐ και τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα δεν σηματοδοτούν αυτομάτως το τέλος της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Σηματοδοτούν, όμως, το τέλος μιας εποχής. Ένα καθεστώς που άντεξε κυρώσεις, εξεγέρσεις και περιφερειακούς πολέμους δοκιμάζεται σήμερα στο πιο ευαίσθητο σημείο του: τη διαδοχή και τη συνοχή της εξουσίας. Η επόμενη ημέρα δεν θα κριθεί μόνο στην Τεχεράνη, αλλά και στη Βηρυτό, τη Βαγδάτη, την Ουάσιγκτον και τα Στενά του Ορμούζ. Το ερώτημα δεν είναι αν αλλάζει η περιοχή — αλλά προς ποια κατεύθυνση.

Το economico – με βάση διεθνείς αναλύσεις ειδικών – επιχειρεί σε 5 ερωτήσεις και απαντήσεις να εκτιμήσει την επόμενη ημέρα της Αμερκανοισραηλινής παρέμβασης στο Ιράν.

1. Πόσο σταθερό είναι το καθεστώς μετά τον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ;

Η άμεση κατάρρευση δεν θεωρείται το πιθανότερο σενάριο. Όπως επισημαίνουν οι The New York Times, ένα σύστημα εξουσίας που οικοδομήθηκε επί 47 χρόνια δεν διαλύεται μόνο με αεροπορικά πλήγματα και αποκεφαλισμό της ηγεσίας. Το ιρανικό θεοκρατικό μοντέλο διαθέτει θεσμική διαδοχή, εφεδρείες εντός του κατεστημένου και, κυρίως, τον μηχανισμό του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC).

Ωστόσο, η Ισλαμική Δημοκρατία βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο ισχύος από το 1979. Η απώλεια του Χαμενεΐ αφαιρεί το πρόσωπο-σύμβολο που συγκρατούσε τις εσωτερικές ισορροπίες. Η «επόμενη ημέρα» θα είναι περίοδος εσωτερικής αναδιάταξης και πιθανόν σκληρής πάλης μεταξύ κληρικών και στρατιωτικών.

2. Ποιος μπορεί να κυριαρχήσει στη μεταβατική φάση;

Η κρίσιμη μεταβλητή είναι ο ρόλος του IRGC. Αναλυτές όπως η Σανάμ Βακίλ από το Chatham House εκτιμούν ότι η Ισλαμική Δημοκρατία «όπως τη γνωρίζουμε» ενδέχεται να μη διατηρηθεί στην ίδια μορφή. Αν επικρατήσουν οι σκληροπυρηνικοί της ασφάλειας, το Ιράν μπορεί να μετακινηθεί σε ένα πιο ανοιχτά στρατιωτικοποιημένο καθεστώς.

Σε αυτό το σενάριο, η εξουσία θα είναι πιο εσωστρεφής, προσανατολισμένη στην επιβίωση, με προτεραιότητα την εσωτερική καταστολή και τη διαχείριση της οικονομικής κρίσης. Η ιδεολογική ρητορική πιθανόν να ενταθεί, ακόμη κι αν η πρακτική πολιτική γίνει πιο πραγματιστική.

3. Θα κλιμακωθεί ο πόλεμος σε περιφερειακή σύρραξη;

Ο κίνδυνος είναι υπαρκτός. Σύμφωνα με τον Αλί Βαέζ της International Crisis Group, εάν η Hezbollah εμπλακεί πλήρως από τον Λίβανο ή οι Χούθι κλιμακώσουν στην Ερυθρά Θάλασσα, η σύγκρουση παύει να είναι διμερής. Το Ιράν μπορεί να επιδιώξει βραχυπρόθεσμη κλιμάκωση ώστε να αυξήσει το κόστος για ΗΠΑ και Ισραήλ και να οδηγήσει σε διαμεσολάβηση.

Το ρίσκο των Στενά του Ορμούζ παραμένει ο μεγάλος αστάθμητος παράγοντας. Ένα κλείσιμό τους θα είχε άμεσο αντίκτυπο σε πετρέλαιο, πληθωρισμό και παγκόσμια ανάπτυξη.

4. Τι σημαίνει αυτό για το πυρηνικό πρόγραμμα;

Το πυρηνικό πρόγραμμα υπήρξε πυλώνας αποτροπής. Το ερώτημα είναι διπλό: θα υποχωρήσει η Τεχεράνη για να διασώσει το καθεστώς ή θα επιταχύνει προς την απόκτηση όπλου θεωρώντας ότι μόνο αυτό εγγυάται επιβίωση;

Η δυσπιστία απέναντι στον Ντόναλντ Τραμπ, μετά την αποχώρηση από τη συμφωνία του 2015 και τα επαναλαμβανόμενα πλήγματα, καθιστά μια νέα συμφωνία πολιτικά δύσκολη. Ένα σκληροπυρηνικό καθεστώς πιθανόν να θεωρήσει την πυρηνική επιτάχυνση μονόδρομο.

5. Πώς αλλάζει ο γεωπολιτικός χάρτης της Μέσης Ανατολής;

Ένα αποδυναμωμένο Ιράν αναδιαμορφώνει τις ισορροπίες. Το Ισραήλ ενισχύεται στρατηγικά και τα σουνιτικά κράτη του Κόλπου αποκτούν περιθώριο αναπροσαρμογής. Εάν η Τεχεράνη στραφεί στην εσωτερική της επιβίωση, το περιφερειακό της αποτύπωμα θα συρρικνωθεί.

Ωστόσο, η αβεβαιότητα είναι βαθιά. Όπως σημειώνουν οι The New York Times, η στιγμή θυμίζει καμπή με συνέπειες που μπορεί να αποδειχθούν συγκρίσιμες με τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Η «επόμενη ημέρα» δεν είναι μια καθαρή μετάβαση, αλλά μια περίοδος ρευστότητας όπου το Ιράν θα παλέψει να επιβιώσει – και η Μέση Ανατολή θα επαναπροσδιορίσει τις σταθερές της.

πηγή


Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.