ΑΓΤΖΙΔΗΣ ΒΛΑΣΗΣ
Με αφορμή την επίκληση από τον Έλληνα πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη της Συμφωνίας της Άγκυρας του 1930, μεταξύ του Ελευθερίου Βενιζέλου και του Κεμάλ Ατατούρκ, κατά την συνάντηση του με τον Τούρκο πρόεδρο, Ταγίπ Ερντογάν. Υπάρχουν αναλογίες με το σήμερα;
Με αφορμή τη σχετική δήλωση του Έλληνα πρωθυπουργού, κατά την πρόσφατη επίσκεψη στην Άγκυρα, που πρότεινε να αναβιώσει το πνεύμα της ελληνοτουρκικής συμφιλίωσης, όπως συνέβη οκτώ χρόνια μετά το τραγικό 1922, επισημαίνονται τα εξής: Το 1930 έχει τεράστια διαφορά από το 2026…
Τότε όλες οι εκκρεμότητες είχαν λήξει, με τις δραματικές εξελίξεις του 1922. Η μόνη που απέμενε ήταν το περιουσιακό των μουσουλμάνων της Ελλάδας που εκδιώχθηκαν στην Τουρκία και των προσφύγων και Ανταλλάξιμων Ελλήνων που ήρθαν στην Ελλάδα. Αντιθέτως σήμερα υπάρχουν σημαντικές διεκδικήσεις από την πλευρά της Τουρκίας που σχετίζονται με την αναθεώρηση της Συνθήκης της Λωζάννης εις βάρος της Ελλάδας.
Το 1930 δεν υπήρχαν ούτε γκρίζες ζώνες, ούτε Γαλάζιες Πατρίδες, ούτε κατεχόμενες περιοχές στην Κυπριακή Δημοκρατία, ούτε εκμηδενισμένη ελληνική μειονότητα σε Κωνσταντινούπολη-Ίμβρο-Τένεδο…. Εάν ο Βενιζέλος είχε κάποιες δικαιολογίες για τη σύναψη της Συμφωνίας της Άγκυρας το 1930, ο Μητσοτάκης σήμερα δεν έχει καμία ώστε να επικαλεστεί εκείνη την εποχή…
Επίσης, ακόμα και εκείνη η συμφωνία της Άγκυρας υπήρξε μια πολύ “τολμηρή” κίνηση που ίσως επέβαλαν οι νέες γεωπολιτικές συνθήκες. Ουσιαστικά ο Βενιζέλος, εκφράζοντας τα κυνικά συμφέροντα του ελληνικού κράτους – που δεν ταυτίζονταν απαραίτητα με τα συμφέροντα των εκατοντάδων χιλιάδων προσφύγων από Μικρά Ασία, Πόντο και Ανατολική Θράκη – λειτούργησε με βάση μια ρεαλιστική αντίληψη. Όμως από τον πολύ ρεαλισμό αυτοκτόνησε πολιτικά – κι αυτός, κι οι πρόσφυγες και ο ελληνικός λαός – μιας και μια κρίσιμη μάζα προσφύγων ψηφοφόρων του πήγε στην Αριστερά…
Στις πρώτες εκλογές του 1932, αυτή η κρίσιμη μάζα καθόρισε το εκλογικό αποτέλεσμα και εγκαινίασε μια περίοδο επιστροφής στην εξουσία του αντιπροσφυγικού μοναρχικού Λαϊκού Κόμματος, δηλαδή των υπευθύνων των οποίων τα λάθη είχαν οδηγήσει στην Ήττα του Αυγούστου του 1922. Και η συνέχεια είναι γνωστή: Κατάργηση της Αβασίλευτης Δημοκρατίας, παλινόρθωση της μοναρχίας, Δικτατορία Μεταξά…
Τα δύο πρόσωπα του Βενιζέλου
Όσον αφορά τον ίδιο τον Βενιζέλο, μπορούμε να τον διαχωρίσουμε σε δύο διαφορετικές φάσεις. Και αυτό βεβαίως εάν θέλουμε να είμαστε δίκαιοι απέναντι στην ιστορία. Πρέπει να πούμε ότι υπάρχουν δύο Βενιζέλοι όσον αφορά την πολιτική συμπεριφορά του, που αντιστοιχούν σε δύο εντελώς διαφορετικές ιστορικές φάσεις:Ο προ του Νοέμβρη του 1920 που εξέφρασε τον ελληνικό εθνικισμό και χάρη στη στρατηγική του οι Νέες Χώρες + Δυτική Θράκη είναι σήμερα τμήματα του ελληνικού κράτους.
Και ο μετά την Ήττα του 1922, που λειτούργησε ως κλασικός και κυνικός εκφραστής των κρατικών συμφερόντων.
Πάντως, χωρίς την ελέω Κρητικού Ζητήματος στρατηγική του Βενιζέλου το 1912, που ήταν σε αντίθεση με την κυριαρχούσα άποψη στους ηγετικούς κύκλους της Αθήνας, η Ελλάς δεν θα έμπαινε στην Βαλκανική Συμμαχία. Το πιθανότερο από μια τέτοια απόφαση, η Ανατολική Μακεδονία να ήταν τμήμα της Αιγαιακής Βουλγαρίας και η Θεσσαλονίκη ως Σολούν η πρωτεύουσα, είτε των Σλαβομακεδόνων, είτε των Βουλγάρων.
Εκτός εάν στον Βαλκανικό Πόλεμο νικούσαν οι Τούρκοι τους Βαλκάνιους, οπότε θα οι Νεότουρκοι θα υλοποιούσαν το αρχικό τους όνειρο για καθαρό τουρκικό έθνος-κράτος μεταξύ Θεσσαλονίκης και Κωνσταντινουπόλεως… Πάντως είτε έτσι είτε αλλιώς, τα οριστικά ελληνικά σύνορα θα βρίσκονταν δια παντός Νοτίως του Ολύμπου.
Οι μοιραίες εκλογές
Και επειδή παραμένει ακόμα ασαφής εκείνη η περίοδος – παρότι μας χωρίζουν πάνω από 100 χρόνια – και επειδή εθνικόν είναι το αληθές, καλό είναι να γνωρίζουμε κάποια πολύ συγκεκριμένα πράγματα. Όλα κρίθηκαν από τη στιγμή που στην ελλαδική εξουσία, το Νοέμβριο του 1920, ανέβηκαν οι παλιοί βασιλόφρονες φιλογερμανοί του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Με τα απίστευτα διπλωματικά, πολιτικά και στρατιωτικά τους λάθη κατάφεραν να απομονώσουν την Ελλάδα και να μετατρέψουν σε ελληνοτουρκικό πόλεμο τη διασυμμαχική επιχείρηση για το μεταοθωμανικό σκηνικό. Αποτέλεσμα όλων αυτών ήταν να ζητήσουν οι “σύμμαχοι” της Αντάντ στη Συνδιάσκεψη του Λονδίνου τον Φλεβάρη-Μάρτη του 1921 να αποχωρήσει η Ελλάδα από το Σαντζάκιο Σμύρνης, λόγω αδυναμίας εφαρμογής της Συνθήκης των Σεβρών…
Τρομοκρατημένη η ελληνική κυβέρνηση του Γούναρη διαβεβαίωσε ότι κάνουν λάθος και ότι η Ελλάς μόνη της θα καταλάμβανε την Άγκυρα και θα έστελνε στρατό στον Πόντο ώστε να περικυκλώσουν τον Κεμάλ και από τον Βορρά. “Ελληνικός στρατός στον Πόντο” είναι τίτλοι πρωτοσέλιδου στον αθηναϊκό Τύπο…
Εν τω μεταξύ κανένα τέτοιο σχέδιο δεν είχαν. Απλώς ήθελαν να εντυπωσιάσουν τους συμμάχους ώστε να κερδίσουν χρόνο . Έτσι αποφάσισαν το καλοκαίρι του 1921 να περάσει ο ελληνικός στρατός από μόνος του, χωρίς καμία διεθνή έμπρακτη υποστήριξη τον Σαγγάριο, ώστε να καταλάβει την Άγκυρα. Από τότε, με την αποτυχία αυτού του σχεδίου, ξεκίνησε η αντίστροφη μέτρηση.
Ο Κεμάλ, παίρνοντας τοις μετρητοίς τα της επέμβασης στον Πόντο, όντας και οπαδός της γενοκτονικής νεοτουρκικής αντίληψης, αποφάσισε την πλήρη εκκένωση του μικρασιατικού Πόντου από τον ελληνικό πληθυσμό. Έτσι δημιουργήθηκαν οι πορείες θανάτου, τα “Άουσβιτς εν ροή” όπως ποιητικά τις χαρακτήρισε ο Πολυχρόνης Ενεπεκίδης. Και λίγο αργότερα οδηγηθήκαμε στην συντριπτική στρατιωτική ήττα του Αυγούστου του 1922, την απαγόρευση εξόδου των μικρασιατικών πληθυσμών από την κυβέρνηση Γούναρη-Πρωτοπαπαδάκη και τη σφαγή του χριστιανικού πληθυσμού (Ελλήνων και Αρμενίων) από τα στρατεύματα του Μουσταφά Κεμάλ…
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου