Νέο ΝΑΤΟ: Το κενό στρατηγικής της Ελλάδας και η επιρροή της Τουρκίας.

Του Σωτήρη Σιδέρη
Το νέο δόγμα των ΗΠΑ, σε συνδυασμό με την κρίση στις σχέσεις ΗΠΑ- ΕΕ , δημιουργούν κρίση ασφάλειας στρατηγικού τύπου στην Ευρώπη που η Τουρκία κινείται για να καλύψει. Παρά την ύπαρξη νέου δόγματος, της Στρατηγικής Πυξίδας και πλήθους αποφάσεων για αυτονομία , η ΕΕ θα συνεχίσει να παραπαίει μεταξύ ΗΠΑ και ΝΑΤΟ και της ίδρυσης ενός “νέου” ΝΑΤΟ με ευρωπαική ταυτότητα. Σε γενικές γραμμές η Δύση παραμένει στην γραμμή της ρωσικής απειλής, ωστόσο πλέον, προηγείται η κρίση στις σχέσεις με τις ΗΠΑ .

Ήδη καταγράφεται έντονη διπλωματική κινητικότητα εκ μέρους της Τουρκίας, η οποία προσπαθεί να εμφανιστεί ως μεγάλος εταίρος της ΕΕ στο θέμα της ασφάλειας , αλλά και να είναι ένας προνομιακός εταίρος των Αμερικανών στην περιοχή. Η νίκη επί των Κούρδων της Συρίας είναι μια μεγάλη , ο Ερντογάν, διεκδικεί επίσης ρόλο στο Ιράν μετά την αλλαγή καθεστώτος, ενώ επιδιώκει αναβαθμισμένη σχέση με την ΕΕ στο πλαίσιο του “νέου ΝΑΤΟ” και είναι πολύ ευέλικτη μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ, γεγονός που καθιστά την Άγκυρα ισχυρό πρωταγωνιστή στη νέα διεθνή σκακιέρα. Η ελληνική κυβέρνηση με την μονοδιάστατη εξωτερική πολιτική είναι υποβαθμισμένη και στην ΕΕ και στο ΝΑΤΟ και σε κάθε συζήτηση για την μελλοντική αρχιτεκτονική ασφάλειας.

 
Η αστάθεια κινείται ανατολικά...

Η μέχρι τώρα εμπειρία από τις αποφάσεις του Τραμπ δείχνει ότι, κανείς δεν εμπιστεύεται τις ΗΠΑ. Αποφάσεις λαμβάνονται και αμέσως μετά ανατρέπονται, απειλές διατυπώνονται προς κάθε κατεύθυνση. Παραμένει όμως σταθερή η αντίληψη του Αμερικανού προέδρου ότι η χώρα του και ο ίδιος, δεν έχουν ανάγκη τους διεθνείς οργανισμούς, το ΝΑΤΟ, τον ΟΗΕ, την ΕΕ ή το διεθνές δίκαιο κλπ. Εκ των πραγμάτων αυτή η αναστάτωση προκαλεί νέες αναζητήσεις.

Αυτό που παρατηρείται είναι ότι οι σκανδιναβικές και βαλτικές χώρες θέλουν όλη την προσοχή στραμμένη προς τη Μόσχα, οι χώρες της κεντρικής Ευρώπης δεν διαφοροποιούνται ως προς αυτό, αλλά αντιλαμβάνονται ότι η μετατόπιση της Ουάσιγκτον δημιουργεί πολλαπλά κενά, στη διπλωματία, την ασφάλεια , την άμυνα και την οικονομία, ενώ οι χώρες της νότιας Ευρώπης έχουν άλλες προτεραιότητες, πλην του Κυριάκου Μητσοτάκη που δεν έχει καμία προτεραιότητα , απλά σύρεται μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ. Το Ιράν όμως παραπαίει, η Ελλάδα και η Τουρκία έχουν προβλήματα, η Ανατολική Μεσόγειος κινείται με ένταση μεταξύ Τουρκίας -Ισραήλ, η Κίνα κινείται δυτικά και είναι προφανές ότι μια στρατηγική ασφάλειας πρέπει να λάβει πολύ σοβαρά υπόψη όλη αυτή τη μεγάλη Περιφέρεια..

Να σημειωθεί πως με βάση το σχέδιο δράσης της Στρατηγικής Πυξίδας, διατυπώνει υποτίθεται το κοινό όραμα της ΕΕ, την πολιτική ασφάλειας μέχρι το 2030 που φθάνει μέχρι τον Ινδικό Ωκεανό. Επεξεργάζεται , με βάση το κείμενο που έχει εγκριθεί “αναδυόμενες απειλές όπως οι γεωπολιτικοί ανταγωνισμοί, οι οικονομικές αντιπαλότητες, η τεχνολογική ανάπτυξη, η παραπληροφόρηση και η κλιματική κρίση” και ακόμη ότι “η πυξίδα χαράσσει μια πολύπλευρη προσέγγιση με πόλους τη διπλωματία, την ανθρωπιστική βοήθεια, την αναπτυξιακή συνεργασία, τη δράση για το κλίμα, την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, την οικονομική στήριξη και την εμπορική πολιτική”. Στην πράξη, όλα αυτά είναι κενό γράμμα.

 
Η νέα πραγματικότητα , η Τουρκία και οι απαντήσεις

Ο πόλεμος της Ουκρανίας όμως ναι μεν προκάλεσε αναστάτωση και ένταση των συζητήσεων για την στρατηγική άμυνας και ασφάλειας, ωστόσο τα αποτελέσματα είναι πενιχρά. Μετά την κρίση της Γροιλανδίας, η συζήτηση για το “νέο” ΝΑΤΟ, είναι βασική στις ευρωπαικές πρωτεύουσες. Αλλά πως θα γίνει αυτό; εδώ έρχεται και “κουμπώνει” η Τουρκία.

Εντός της Συμμαχίας ισχύει ακόμη η πολιτική αποτροπής μιας σύγκρουσης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, με την λογική ότι είναι αδιανόητος ο πόλεμος μεταξύ δύο συμμάχων , που ήταν η πολιτική των ΗΠΑ. Τώρα όμως, που ο πόλεμος και η ειρήνη είναι στα χέρια και στο μυαλό του Τραμπ και όχι μέρος μιας συλλογικής πολιτικής, η κατάσταση μεταβάλλεται επικίνδυνα.

Η Τουρκία διεκδικεί έναν ηγετικό ρόλο στην περιοχή, από την Λιβύη μέχρι το Ιράν και το νότιο Καύκασο και προς δυσμάς στα βαλκάνια και την ΕΕ. Αν η ΕΕ προχωρήσει το σχέδιο για έναν νέο οργανισμό στα πρότυπα του ΝΑΤΟ, το βέβαιο ότι η Τουρκία δεν θα μείνει εκτός, γιατί δεν θα το θέλουν οι χώρες της κεντρικής Ευρώπης. Θέλουν δηλαδή έναν ισχυρό εταίρο στην περιοχή που να “επιβλέπει” τα δυτικά συμφέροντα, φυσικά να έχει και το ίδιο οφέλη και αυτός ο εταίρος είναι η Τουρκία. Το ζήτημα όμως είναι ότι η Τουρκία δεν είναι μέλος της ΕΕ, άρα ή πρέπει να γίνει μέλος ή να υπάρξουν αποφάσεις για μια αναβαθμισμένη εταιρική σχέση με την Άγκυρα.

Και η Ελλάδα ; θα ισχύει στο “νέο” ΝΑΤΟ ή όπως αλλιώς ονομαστεί η πρόβλεψη του άρθρου 5 της Συμμαχίας για την συλλογική άμυνα; πως θα αντιμετωπιστούν οι εκκρεμότητες στις διμερείς σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας ; θα υπάρξει πίεση για επίλυση των διαφορών πριν την αναβάθμιση της Τουρκίας;

Εδώ έρχεται εξ ουρανού η Συμφωνία των Πρεσπών και η πολιτική που ακολουθήθηκε από ΗΠΑ και ΕΕ για να ξεμπλοκαριστεί η ευρωπαική πορεία της Βόρειας Μακεδονίας και η ένταξή της στο ΝΑΤΟ. Μπορεί δηλαδή η Ελλάδα να σχεδιάσει μια πολιτική, σύμφωνα με την οποία για να υπάρξει οποιαδήποτε αλλαγή στις σχέσεις ΕΕ -Τουρκίας, πρέπει πρώτα:
1. Να επιλυθούν τα προβλήματα Ελλάδας -Τουρκίας
2. Αν δεν επιλυθούν να υπάρξει συμφωνία για προσφυγή στη Χάγη
3. Να παραιτηθεί η Τουρκία επίσημα με αποφάσεις της Εθνοσυνέλευσης από την θέση περί γκρίζων ζωνών, από την απειλή πολέμου, διαφορετικά δεν θα υπάρξει εξέλιξη.
Όλα αυτά φυσικά απαιτούν σχέδιο, συμμαχίες και ισχυρή βούληση. Διαφορετικά πάλι η Ελλάδα θα βρεθεί υπό πίεση και θα υποχωρήσει. Και επικρατήσει αυτό το σενάριο, δηλαδή το χειρότερο, το μέλλον δεν θα είναι καθόλου ευοίωνο...

πηγή


Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.