Γιώργος Σκαφιδάς
Πριν από (όχι πολλά) χρόνια, είχαν σταθεί ενωμένοι απέναντι στο Κατάρ. Ηταν καλοκαίρι του 2017, όταν η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διέρρηξαν τους δεσμούς τους με την Ντόχα. Σύμφωνα με όσα διεμήνυαν τότε υπό μορφή καταγγελιών, η καταριανή ηγεσία αποσταθεροποιούσε τη γειτονιά τους με την επιλογή της να στηρίζει τη Μουσουλμανική Αδελφότητα και σειρά από άλλους «τρομοκράτες». Εκείνο το ενδοαραβικό ρήγμα τελικώς έκλεισε -τυπικά έστω- το 2021, όταν τα αντιμαχόμενα στρατόπεδα αποφάσισαν να βάλουν στην άκρη τις διαφορές τους (έπειτα από διαμεσολάβηση των Αμερικανών και του Κουβέιτ) και να προχωρήσουν στην αποκατάσταση των μεταξύ τους δεσμών.
Έως και πριν από λίγα χρόνια, το Ριάντ και το Αμπού Ντάμπι έδειχναν να συμφωνούν αναφορικά με όσα αξιολογούσαν ως τις πιο σημαντικές απειλές στην περιοχή τους. Και οι δύο έβλεπαν αρνητικά την επεκτεινόμενη επιρροή του Ιράν, τις ανατροπές της καλούμενης Αραβικής Άνοιξης και την ενίσχυση του πολιτικού Ισλάμ. Για αυτό και βρέθηκαν να συγκρούονται διπλωματικά με το Κατάρ και στρατιωτικά με τους υποστηριζόμενους από το Ιράν Χούθι στην Υεμένη.
Λίγα χρόνια μετά, τα ενδοαραβικά ρήγματα επανεμφανίζονται, αλλά πλέον με διαφορετική σύνθεση και σε διαφορετικό γεωγραφικό άξονα.
Στις 30 Δεκεμβρίου του 2025, λίγες ώρες πριν από την αλλαγή της χρονιάς, η σαουδαραβική ηγεσία βγήκε ανοιχτά και κατηγόρησε τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ότι στηρίζουν αποσχιστικές ομάδες αυτονομιστών στη νότια Υεμένη. Περνώντας μάλιστα από τη θεωρία (της καταγγελίας) στην πράξη (της ανάληψης στρατιωτικής δράσης), οι Σαουδάραβες έπληξαν φορτία με όπλα στη νότια Υεμένη, στο λιμάνι της Μουκάλα. Σύμφωνα με όσα καταγγέλλονται, αποστολέας αυτών των φορτίων ήταν τα ΗΑΕ και αποδέκτης τους θα ήταν οι αυτονομιστές του καλούμενου Νότιου Μεταβατικού Συμβουλίου (Southern Transitional Council – STC). Το εν λόγω «συμβούλιο» συστάθηκε το 2017 με την στήριξη των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Τα χρόνια που μεσολάβησαν πολέμησε ενάντια στους Χούθι, άρχισε να αποκτά τον έλεγχο περιοχών στον νότο και δεν έκρυψε ότι θα ήθελε να αποκτήσει το δικό του κράτος στη νότια Υεμένη. Τον περασμένο Δεκέμβριο μάλιστα, οι αυτονομιστές του STC επέλασαν θέτοντας υπό την κυριαρχία τους περιοχές στις επαρχίες Χαντραμούτ και αλ Μάχρα που συνορεύουν με τη Σαουδική Αραβία και το Ομάν αντίστοιχα. Ειρήσθω εν παρόδω, η Υεμένη ήταν όντως χωρισμένη σε δύο κράτη πριν από το 1990 και το ένα από αυτά τα δύο κράτη βρισκόταν όντως στον νότο. Ηταν η People’s Democratic Republic of Yemen-PDRY που ενώθηκε με τη Yemen Arab Republic-YAR το 1990.
Ωστόσο, όπως αποδείχθηκε τελικά στην πράξη προ εβδομάδων, η περαιτέρω επέκταση των ορίων ελέγχου των αυτονομιστών του Νότιου Μεταβατικού Συμβουλίου στη νότια Υεμένη και οι αποσχιστικές τους τάσεις δεν θα μπορούσαν να γίνουν αποδεκτές από τη Σαουδική Αραβία. Σε αντίθεση με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα που απέχουν γεωγραφικά, η Σαουδική Αραβία μοιράζεται κοινά σύνορα με την Υεμένη, γεγονός το οποίο την κάνει να αξιολογεί όσα συμβαίνουν εκεί ως ζήτημα εθνικής ασφάλειας. Παράλληλα, σημειώνεται ότι η Υεμένη κατέχει κομβική γεωγραφική θέση πάνω στον Κόλπο του Άντεν και την είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας, απέναντι από τη Σομαλία (και τη Σομαλιλάνδη) και λίγο πιο νότια από το Σουδάν.
Ειδικά στην προκειμένη περίπτωση ωστόσο, οι Σαουδάραβες έστρεψαν τα πυρά τους όχι μόνο ενάντια στους αυτονομιστές αλλά και ενάντια σε όσους τους στηρίζουν: εν προκειμένω στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Όπως προαναφέρθηκε, το ίδιο το Νότιο Μεταβατικό Συμβούλιο οφείλει σε μεγάλο βαθμό την ίδια την ύπαρξή του στην στήριξη που του παρείχαν μετά το 2017 τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τα οποία είχαν μάλιστα, το καλοκαίρι του 2019, ανασυνταχθεί στην Υεμένη, αποσύροντας τις δυνάμεις τους από την πρώτη γραμμή των μαχών κατά των Χούθι και μεταφέροντάς τες στον νότο με στόχο την στήριξη των εκεί αυτονομιστών.
Η Σαουδική Αραβία θεώρησε, τον περασμένο Δεκέμβριο, ότι αυτοί οι αυτονομιστές προελαύνουν πια με την στήριξη του Αμπού Ντάμπι σε βάρος των δυνάμεων που υποστηρίζονται από το Ριάντ εντός της Υεμένης. Προκειμένου μάλιστα να επιδείξει την αποφασιστικότητα και ισχύ, τους βομβάρδισε. Σε μια προσπάθεια να εκτονώσουν την ένταση, τα Εμιράτα ανακοίνωσαν ότι πρόκειται να αποσύρουν τις δικές τους «αντιτρομοκρατικές» δυνάμεις από τη νότια Υεμένη και δεν σήκωσαν το γάντι που τους είχαν προηγουμένως πετάξει οι Σαουδάραβες. Η εν λόγω κρίση ωστόσο, έφερε στο φως τις αποκλίνουσες, ανταγωνιστικές ή ακόμη και αντιθετικές ή συγκρουσιακές πορείες που ακολουθούν πια τα τελευταία χρόνια το Ριάντ και το Αμπού Ντάμπι σε μια σειρά από μέτωπα.
Η Σαουδική Αραβία και τα Εμιράτα βρέθηκαν να στηρίζουν διαφορετικούς παίκτες τα τελευταία χρόνια στα μέτωπα του Σουδάν, της Συρίας και της Σομαλίας, μεταξύ άλλων. Στη Συρία οι Σαουδάραβες στηρίζουν πια τη Δαμασκό και τον Άχμεντ Αλ Σάρα, ενώ οι Εμιρατινοί φέρονται να είναι πιο κοντά στους Δρούζους, όπως και το Ισραήλ. Στη Σομαλία από την άλλη, οι Εμιρατινοί έχουν προσεγγίσει τη Σομαλιλάνδη (όπου έχει αναπτύξει δράση και η εμιρατινή DP World), σε αντίθεση με τους Σαουδάραβες που στηρίζουν το Μογκαντίσου. Ενδεικτικά, όταν το Ισραήλ ανακοίνωσε πρόσφατα ότι αναγνωρίζει ως ανεξάρτητη την -αποσχισθείσα από τη Σομαλία- Σομαλιλάνδη, πολλά κράτη αντέδρασαν και επέκριναν ανοιχτά αυτήν την κίνηση, όχι όμως και τα Εμιράτα τα οποία προτίμησαν να μην σχολιάσουν. Σε αντίθεση με τη Σαουδική Αραβία άλλωστε, τα Εμιράτα είναι «πιο κοντά» στο Ισραήλ καθώς έχουν ενταχθεί στις Συμφωνίες του Αβραάμ. Ομοίως και στο Σουδάν, η μεν Σαουδική Αραβία παρουσιάζεται να υποστηρίζει τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση, ενώ τα ΗΑΕ έχουν κατηγορηθεί ότι υποστηρίζουν τις παραστρατιωτικές Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης (RSF).
Παράλληλα, Σαουδάραβες και Εμιρατινοί βρέθηκαν να διαφωνούν τα τελευταία χρόνια και για άλλα θέματα, ως μέλη του OPEC επί παραδείγματι, για τις τιμές του πετρελαίου και τα επίπεδα της πετρελαϊκής παραγωγής, αλλά και για εμπορικής φύσης ζητήματα που έχουν να κάνουν με τις δικές του διμερείς συναλλαγές.
Συνοψίζοντας, θα μπορούσε κανείς να δει τον μεταξύ τους ανταγωνισμό να αναπτύσσεται σε κυρίως δύο μέτωπα: στη διαφορετική περιφερειακή τάξη πραγμάτων που οραματίζονται αναφορικά με τις ισορροπίες ισχύος και τις τάσεις στην περιοχή τους από τη μία πλευρά, και στον άμεσο μεταξύ τους οικονομικό ανταγωνισμό από την άλλη, έναν εμπορικο-οικονομικό ανταγωνισμό που βγαίνει πια πιο έντονα στο φως καθώς οι δύο χώρες επιχειρούν να διαφοροποιήσουν τις οικονομίες τους αναζητώντας νέες πηγές εσόδων πέρα από το πετρέλαιο. Σε αυτό το μέτωπο της οικονομικής διαφοροποίησης (του τουρισμού, της ψυχαγωγίας και της φιλοξενίας, μεταξύ άλλων), τα Εμιράτα είχαν αποκτήσει προβάδισμα, το οποίο έρχονται όμως τώρα να απειλήσουν οι Σαουδάραβες με το δικό τους «Vision 2030». Αλλά και αντιστρόφως, τα ΗΑΕ παρουσιάζονται να έχουν αποκτήσει πια πρόσβαση σε θαλάσσιες οδούς, λιμάνια και ενεργειακούς κόμβους, περιορίζοντας έτσι τις επιλογές και την ελευθερία κινήσεων της Σαουδικής Αραβίας στην περιφέρειά της.
Γεωπολιτικά, οι Σαουδάραβες παρουσιάζονται να προκρίνουν στην παρούσα φάση την σταθερότητα, την περιφερειακή οικονομική συνεργασία και την περιφερειακή συνεννόηση σε επίσημο/θεσμικό επίπεδο, σε αντίθεση με τους Εμιρατινούς που δείχνουν να είναι διατεθειμένοι να πάρουν ρίσκα, κατά τρόπο «τυχοδιωκτικό» όπως καταγγέλλουν οι επικριτές τους, και να αναπτύξουν δεσμούς με ένοπλους μη κρατικούς δρώντες.
Όσο για την Τουρκία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, εκεί δείχνει να έρχεται πια πιο κοντά στη Σαουδική Αραβία σε μια σειρά από μέτωπα (ενδεικτικά αναφέρονται εκείνα της Συρίας, της Σομαλίας, του Σουδάν, καθώς και της «συμμαχίας» Σαουδικής Αραβίας-Πακιστάν στην οποία λέγεται ότι θα μπορούσε να μπει και η Άγκυρα), προσέχοντας όμως να μην διαρρήξει τους δεσμούς της με τα Εμιράτα, η οικονομική «αξία» των οποίων για την Τουρκία είναι μεγαλύτερη από εκείνη της Σαουδικής Αραβίας (σε επίπεδο διμερών εμπορικών συναλλαγών και επενδύσεων).
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου