Το ριψοκίνδυνο τέχνασμα του Τραμπ.Οι «Συμφωνίες του Αβραάμ» ως διέξοδος από τον πόλεμο με το Ιράν.

Η… πρωτοβουλία του Ντόναλντ Τραμπ να εμπλέξει τις «Συμφωνίες του Αβραάμ» στον πόλεμο με το Ιράν, απειλεί να τινάξει στον αέρα την ήδη κατακερματισμένη πολιτική γεωγραφία της Μέσης Ανατολής.
Ειδικότερα, σε μια αιφνιδιαστική παρέμβαση, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι ζήτησε από μια σειρά κρατών-κλειδιών (τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, το Πακιστάν, την Τουρκία, την Αίγυπτο και την Ιορδανία) να προσχωρήσουν στο διπλωματικό έπαθλο της πρώτης θητείας του: το πλαίσιο που σχεδιάστηκε για τη σφυρηλάτηση ιστορικών δεσμών με το Ισραήλ.
Η πρόταση αυτή προκάλεσε νέα θύελλα σύγχυσης, τη στιγμή που Αμερικανοί και Ιρανοί διαπραγματευτές παζάρευαν τη διατύπωση ενός προτεινόμενου μνημονίου συναντίληψης, το οποίο θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως βάση για μελλοντικές ειρηνευτικές συνομιλίες. Ωστόσο, η προσπάθεια του Λευκού Οίκου να συνδέσει το τέλος του πολέμου με μια μαζική επέκταση των Συμφωνιών του Αβραάμ προσκρούει στις σκληρές περιφερειακές πραγματικότητες.

Μια διπλωματική φαντασίωση;

Η ρητορική του Τραμπ έφτασε στο σημείο να υπονοήσει ότι ακόμη και το ίδιο το Ιράν θα μπορούσε να ενταχθεί στις συμφωνίες σε περίπτωση ειρήνης. Για τους έμπειρους αναλυτές, το όραμα αυτό μοιάζει με φαντασίωση, ανάλογη με τις παλαιότερες δηλώσεις του για μια «Ριβιέρα της Μέσης Ανατολής» πάνω στα ερείπια της Γάζας.
«Ουάου, αυτό θα ήταν πραγματικά κάτι ξεχωριστό!», έγραψε ο Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. «Αυτή θα είναι η πιο σημαντική Συμφωνία που θα υπογράψει ποτέ οποιαδήποτε από αυτές τις Μεγάλες, αλλά πάντα σε Σύγκρουση Χώρες».
Στην πραγματικότητα, είναι αδιανόητο η Ισλαμική Δημοκρατία να αναγνωρίσει σύντομα το Ισραήλ, ειδικά μετά τις ισραηλινές επιδρομές που στοίχισαν τη ζωή στον Ανώτατο Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ. Αντίστοιχα, το Ισραήλ δεν θα έκανε τέτοιο βήμα με έναν εχθρό που εκλαμβάνει ως υπαρξιακή απειλή.
Παράλληλα, η Τεχεράνη εμφανίζεται ανυποχώρητη. Σύμφωνα με το ημιεπίσημο πρακτορείο Fars, ο διοικητής των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) για την Ευρύτερη Τεχεράνη ισχυρίζεται ότι η χώρα του είναι πλέον ισχυρότερη από την πρώτη ημέρα του πολέμου.

Το πολιτικό παρασκήνιο και τα κίνητρα του Τραμπ

Πίσω από τον νέο ελιγμό του Τραμπ, ο οποίος ακολούθησε τις εικονικές συνομιλίες του με Άραβες και Μουσουλμάνους ηγέτες, κρύβονται συγκεκριμένες πολιτικές σκοπιμότητες.
Αρχικά, όσον αφορά τα κίνητρα προς το Ισραήλ, ο Τραμπ ενδέχεται να προσφέρει σημαντικά οφέλη ασφαλείας στους Ισραηλινούς -μέσω της αναγνώρισης από μεγάλα αραβικά κράτη- ώστε να αποδεχθούν μια ειρηνευτική συμφωνία με το Ιράν, η οποία αναμένεται να είναι εξαιρετικά μη δημοφιλής στο εσωτερικό του εβραϊκού κράτους.
Παράλληλα, επιδιώκεται ο κατευνασμός των εγχώριων «γερακίων», καθώς ο Λευκός Οίκος επιχειρεί να καθησυχάσει τους σκληροπυρηνικούς Ρεπουμπλικάνους που ανησυχούν για ενδεχόμενη «συνθηκολόγηση» έναντι του Ιράν σε μια συμφωνία-πλαίσιο που αφήνει πίσω τα κρίσιμα πυρηνικά ζητήματα.

Τέλος, τίθεται θέμα επικοινωνιακής αντιπαραβολής, με τους επικριτές του να σημειώνουν ότι ο Τραμπ προσπαθεί να γεμίσει την επικαιρότητα για να αποσπάσει την προσοχή από τον βασανιστικά αργό ρυθμό των διαπραγματεύσεων και να παρουσιάσει τον εαυτό του ως τον απόλυτο «dealmaker», μετά από έναν πόλεμο που διέψευσε τις προσδοκίες του για μια γρήγορη και συντριπτική νίκη.

Γιατί το σχέδιο είναι μερικώς ανεφάρμοστο

Η οικονομική και πολιτική πραγματικότητα στον Κόλπο έχει αλλάξει δραματικά. Ο πόλεμος αυτός, τον οποίο πολλές περιφερειακές δυνάμεις δεν επιθυμούσαν, έπληξε καίρια το οικονομικό μοντέλο των κρατών της περιοχής, τα οποία επιδίωκαν να γίνουν ασφαλείς επενδυτικοί παράδεισοι. Η οικονομική δραστηριότητα εξασθένησε σημαντικά από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ —μια εξέλιξη που οι ειδικοί περίμεναν, αλλά έπιασε την ομάδα του Τραμπ εξαπίνης.

Όταν η σκόνη του πολέμου κατακαθίσει, οι σύμμαχοι των ΗΠΑ θα βρεθούν αντιμέτωποι με ένα πιο επιθετικό Ιράν. Έχοντας δεχθεί επιθέσεις από ιρανικά drones και πυραύλους λόγω της ευθυγράμμισής τους με την Ουάσιγκτον, οι χώρες του Κόλπου ενδέχεται να προκρίνουν τη δημιουργία καθαρά περιφερειακών αμυντικών δομών, αφήνοντας σε δεύτερη μοίρα τα σύμφωνα με το Ισραήλ.

Επιπλέον, η δημοτικότητα του Μπενιαμίν Νετανιάχου στον αραβικό κόσμο βρίσκεται στο ναδίρ. Η Σαουδική Αραβία έχει ξεκαθαρίσει ότι η είσοδος στις «Συμφωνίες του Αβραάμ» προϋποθέτει σαφή οδικό χάρτη για την ίδρυση παλαιστινιακού κράτους —ένα σενάριο που φαντάζει πιο μακρινό από ποτέ μετά τον θάνατο δεκάδων χιλιάδων αμάχων στη Γάζα, στον απόηχο των τρομοκρατικών επιθέσεων της Χαμάς την 7η Οκτωβρίου 2023. Οι συνεχιζόμενες επιχειρήσεις και η ένταση στη Δυτική Όχθη στενεύουν τα περιθώρια συμβιβασμού, ενώ η πρόθεση του Ισραήλ να εντείνει τις επιχειρήσεις κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο επιβαρύνει περαιτέρω το κλίμα.

«Πολλές χώρες στην περιοχή βλέπουν τις ενέργειες του Ισραήλ ως εξαιρετικά επικίνδυνες και αποσταθεροποιητικές», δήλωσε στο CNN ο Χασάν Αλχασάν, ανώτερος συνεργάτης του Διεθνούς Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (IISS) από το Μπαχρέιν. «Οι χώρες συντονίζονται όλο και περισσότερο για να εξισορροπήσουν τη στρατηγική επιθετικότητα του Ισραήλ».
Από την πλευρά του, ο στρατιωτικός αναλυτής του CNN και απόστρατος συνταγματάρχης Σέντρικ Λέιτον χαρακτήρισε το σχέδιο ως «ευσεβή πόθο». Αν και στρατηγικά έχει νόημα να έρθει τελικά το Ιράν προς τη δυτική πλευρά, «δεν είμαστε ακόμα εκεί», ενώ το να ζητά κανείς από τα αραβικά έθνη να αναγνωρίσουν το Ισραήλ αυτή τη στιγμή «είναι ένα βήμα υπερβολικά μακρινό». Οι επικείμενες γενικές εκλογές στο Ισραήλ μειώνουν ακόμη περισσότερο τις πιθανότητες για νέες συμφωνίες με τον δεξιό συνασπισμό του Νετανιάχου.

Το διαχρονικό ελάττωμα της αμερικανικής πολιτικής

Η τρέχουσα στρατηγική φέρνει στην επιφάνεια μια παλιά παθογένεια της Ουάσιγκτον: την υιοθέτηση θέσεων που φαίνονται λογικές πίσω στο Δυτικό Ημισφαίριο, αλλά καταρρέουν μόλις έρθουν σε επαφή με τη σκληρή πραγματικότητα της Μέσης Ανατολής. Πρόκειται για ένα μόνιμο ελάττωμα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής στον 21ο αιώνα, ορατό στο παρελθόν τόσο στο Ιράκ όσο και στο Αφγανιστάν.

Η επιλογή του Τραμπ να συμπεριλάβει ακόμη και το Πακιστάν στη λίστα υπογραμμίζει το μη ρεαλιστικό του εγχειρήματος, καθώς μια τέτοια κίνηση θα απαιτούσε κολοσσιαία πολιτική μεταστροφή σε μια χώρα με εξαιρετικά εύθραυστες εσωτερικές ισορροπίες.
Οι απεσταλμένοι του προέδρου, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, οι οποίοι έχουν αναλάβει τα μεγάλα μέτωπα στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία, βρίσκονται μέχρι στιγμής πίσω από τους στόχους τους. Η περιορισμένη επιτυχία τους πλήττει το κεντρικό αφήγημα του Τραμπ ότι είναι ο ηγέτης που μπορεί να επιτύχει ιστορικά «breakthroughs» εκεί όπου όλοι οι προκάτοχοί του απέτυχαν.

πηγή


Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.