Γιώργος Σκαφιδάς
Όταν ο Τραμπ επανεξελέγη στην προεδρία των ΗΠΑ τον Νοέμβριο του 2024, το θέμα της Γροιλανδίας δεν ήταν στην ατζέντα, ούτε καν χαμηλά. Και γιατί να είναι;
Νατοϊκό έδαφος ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 1940 (ως κομμάτι της Δανίας που ήταν ένα από τα ιδρυτικά μέλη του ΝΑΤΟ), το έδαφος της Γροιλανδίας δεν είχε δώσει αφορμές για σημαντικές ενδονατοϊκές εντάσεις (αν και ο Τραμπ είχε αναφερθεί στο θέμα κατά την πρώτη προεδρική θητεία του, το 2019).
Ρώσοι και Κινέζοι θα μπορούσαν, ενδεχομένως, να «απειλήσουν» τη Γροιλανδία, ειδικά τώρα που λιώνουν οι πάγοι με αποτέλεσμα να αποκτούν έτσι μεγαλύτερη αξία οι «δρόμοι» της Αρκτικής στο πλαίσιο των διεθνών ανταγωνισμών.
Εάν όμως συνέβαινε κάτι τέτοιο, οι χώρες του ΝΑΤΟ, των ΗΠΑ συμπεριλαμβανομένων, θα είχαν το δικαίωμα να επέμβουν στρατιωτικά ενάντια στην όποια εισβολή, επικαλούμενες το συμμαχικό Αρθρο 5 περί συλλογικής ασφάλειας.
Ειδικά οι ΗΠΑ άλλωστε, σε αντίθεση με άλλους νατοϊκούς συμμάχους, διατηρούν ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1950 στρατεύματα και στρατιωτικές βάσεις στη Γροιλανδία με την οποία έχουν υπογράψει και σχετική αμυντική συμφωνία (την «Defense of Greenland: Agreement Between the United States and the Kingdom of Denmark» τον Απρίλιο του 1951).
«Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, οι ΗΠΑ είχαν έως και 13 στρατιωτικές βάσεις στη Γροιλανδία. Με βάση τη Συνθήκη που υπέγραψαν με τη Δανία το 1951, τίποτα δεν εμποδίζει τις ΗΠΑ από το να επαν-εγκαταστήσουν βάσεις εκεί. Η συμφωνία εκείνη καθιστούσε σαφές ότι η Δανία έχει κυριαρχία επί της Γροιλανδίας, αλλά ουσιαστικά έδινε στις ΗΠΑ το ελεύθερο να έχουν εκεί όσο μεγάλη στρατιωτική παρουσία επιθυμούν», σημειώνει σε ανάλυσή του το καναδικό δίκτυο CBC.
«Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, υπήρχαν περισσότερες από 50 αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στη βόρεια Γροιλανδία, μεταξύ αυτών ραντάρ και σταθμοί επικοινωνίας. Στο απόγειό τους, αυτές επανδρώνονταν από περισσότερους από 10.000 στρατιωτικούς των ΗΠΑ», γράφει το αμερικανικό the National Interest.
Με άλλα λόγια, οι ΗΠΑ δεν έχουν ανάγκη να προσαρτήσουν τη Γροιλανδία προκειμένου να την υπερασπιστούν απέναντι σε μια ενδεχόμενη ρωσική ή κινεζική επίθεση. Όχι απλά μπορούν, αλλά επί της ουσίας υποχρεούνται να την υπερασπιστούν ούτως ή άλλως, στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Οι Αμερικανοί έχουν άλλωστε ήδη στρατιώτες στη Γροιλανδία, στην Pituffik Space Base (πρώην Thule Air Base) στα βορειοδυτικά.
Κι όμως, ήδη από τον Δεκέμβριο του 2024, ο Τραμπ παρουσιάζεται να θέτει θέμα προσάρτησης της Γροιλανδίας στις ΗΠΑ, προκαλώντας έτσι αντιδράσεις στις τάξεις του ΝΑΤΟ αφού το εν λόγω νησί αποτελεί κομμάτι του Βασιλείου της Δανίας. Οσο περνά μάλιστα ο καιρός, οι πιέσεις του Αμερικανού προέδρου εντείνονται, αποκτώντας πια χαρακτήρα απροκάλυπτης (δασμολογικής ή ακόμη και στρατιωτικής) απειλής.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Αμερικανός πρόεδρος προανήγγειλε αυξημένους δασμούς κατά των οχτώ νατοϊκών χωρών που τολμούν να αντιτίθενται στα σχέδια του για τη Γροιλανδία. Εάν δεν αλλάξει εν τω μεταξύ κάτι, τότε από την 1η Φεβρουαρίου η Δανία, η Νορβηγία, η Σουηδία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Βρετανία, η Ολλανδία και η Φινλανδία θα μπορούσαν όντως να βρεθούν αντιμέτωπες με πρόσθετους δασμούς.
«Δεν καταλαβαίνω τι κάνεις με τη Γροιλανδία», γράφει χαρακτηριστικά ο Εμανουέλ Μακρόν σε μήνυμα που έστειλε στον Αμερικανό πρόεδρο. Ο Γάλλος πρόεδρος προφανώς δεν είναι ο μόνος που «δεν καταλαβαίνει». Εάν οι ΗΠΑ μπορούν ήδη να υπερασπιστούν την ασφάλεια της Γροιλανδίας αναπτύσσοντας εκεί στρατεύματα, τότε γιατί να θέλουν να την προσαρτήσουν;
Πρακτικά σκεπτόμενοι, πολλοί υποστηρίζουν ότι ο Τραμπ έχει, επί της ουσίας, βάλει στο μάτι τον ορυκτό πλούτο της Γροιλανδίας (βλ. σπάνιες γαίες). Άλλοι υπογραμμίζουν ωστόσο ότι το όλο ζήτημα μπορεί να είναι περισσότερο «προσωπικό» ή «ρηχό».
«Γιατί να ενδιαφερθώ για την ειρήνη αφού δεν μου δώσατε το Νόμπελ Ειρήνης»: Αυτό ήταν το παράπονο – και η συγκεκαλλυμένη απειλή συνάμα – που εξέφρασε ο Ντόναλντ Τραμπ, απευθυνόμενος στον πρωθυπουργό της Νορβηγίας Γιόνας Γκαρ Στόρε. Ο Τραμπ μπορεί να θέλει τώρα να πάρει «εκδίκηση» για το Νόμπελ που δεν πήρε. Το πιο πιθανό είναι, όμως, ότι θέλει να μείνει στην Ιστορία ως ο πρόεδρος που μεγάλωσε γεωγραφικά τις ΗΠΑ όσο κανείς άλλος πριν από αυτόν.
Κατανοητό, αλλά με ποιο κόστος; Θα συνεχίσει, άραγε, να υπάρχει το ΝΑΤΟ εάν βαθύνει κι άλλο το ρήγμα μεταξύ Τραμπ και Δανίας για τη Γροιλανδία; Οι Financial Times μιλούν, από την πλευρά τους, για την πιο σοβαρή κρίση που έχουν ζήσει οι διατλαντικές σχέσεις εδώ και δεκαετίες.
Η Μόσχα πάντως, δείχνει να τρίβει τα χέρια της και προχωρά σε δηλώσεις που είναι σαν να ενθαρρύνουν τις «αρπακτικές» διαθέσεις του Τραμπ. Η Γροιλανδία δεν αποτελεί «φυσικό κομμάτι» της Δανίας, δήλωσε χαρακτηριστικά ο Ρώσος ΥΠΕΞ Σεργκέι Λαβρόφ. Ο Ντόλαντ Τραμπ θα έμενε στην ιστορία αν έπαιρνε τον έλεγχο της Γροιλανδίας, ανέφερε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ.
Όταν ο Τραμπ επανεξελέγη στην προεδρία των ΗΠΑ τον Νοέμβριο του 2024, το θέμα της Γροιλανδίας δεν ήταν στην ατζέντα, ούτε καν χαμηλά. Και γιατί να είναι;
Νατοϊκό έδαφος ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 1940 (ως κομμάτι της Δανίας που ήταν ένα από τα ιδρυτικά μέλη του ΝΑΤΟ), το έδαφος της Γροιλανδίας δεν είχε δώσει αφορμές για σημαντικές ενδονατοϊκές εντάσεις (αν και ο Τραμπ είχε αναφερθεί στο θέμα κατά την πρώτη προεδρική θητεία του, το 2019).
Ρώσοι και Κινέζοι θα μπορούσαν, ενδεχομένως, να «απειλήσουν» τη Γροιλανδία, ειδικά τώρα που λιώνουν οι πάγοι με αποτέλεσμα να αποκτούν έτσι μεγαλύτερη αξία οι «δρόμοι» της Αρκτικής στο πλαίσιο των διεθνών ανταγωνισμών.
Εάν όμως συνέβαινε κάτι τέτοιο, οι χώρες του ΝΑΤΟ, των ΗΠΑ συμπεριλαμβανομένων, θα είχαν το δικαίωμα να επέμβουν στρατιωτικά ενάντια στην όποια εισβολή, επικαλούμενες το συμμαχικό Αρθρο 5 περί συλλογικής ασφάλειας.
Ειδικά οι ΗΠΑ άλλωστε, σε αντίθεση με άλλους νατοϊκούς συμμάχους, διατηρούν ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1950 στρατεύματα και στρατιωτικές βάσεις στη Γροιλανδία με την οποία έχουν υπογράψει και σχετική αμυντική συμφωνία (την «Defense of Greenland: Agreement Between the United States and the Kingdom of Denmark» τον Απρίλιο του 1951).
«Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, οι ΗΠΑ είχαν έως και 13 στρατιωτικές βάσεις στη Γροιλανδία. Με βάση τη Συνθήκη που υπέγραψαν με τη Δανία το 1951, τίποτα δεν εμποδίζει τις ΗΠΑ από το να επαν-εγκαταστήσουν βάσεις εκεί. Η συμφωνία εκείνη καθιστούσε σαφές ότι η Δανία έχει κυριαρχία επί της Γροιλανδίας, αλλά ουσιαστικά έδινε στις ΗΠΑ το ελεύθερο να έχουν εκεί όσο μεγάλη στρατιωτική παρουσία επιθυμούν», σημειώνει σε ανάλυσή του το καναδικό δίκτυο CBC.
«Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, υπήρχαν περισσότερες από 50 αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στη βόρεια Γροιλανδία, μεταξύ αυτών ραντάρ και σταθμοί επικοινωνίας. Στο απόγειό τους, αυτές επανδρώνονταν από περισσότερους από 10.000 στρατιωτικούς των ΗΠΑ», γράφει το αμερικανικό the National Interest.
Με άλλα λόγια, οι ΗΠΑ δεν έχουν ανάγκη να προσαρτήσουν τη Γροιλανδία προκειμένου να την υπερασπιστούν απέναντι σε μια ενδεχόμενη ρωσική ή κινεζική επίθεση. Όχι απλά μπορούν, αλλά επί της ουσίας υποχρεούνται να την υπερασπιστούν ούτως ή άλλως, στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Οι Αμερικανοί έχουν άλλωστε ήδη στρατιώτες στη Γροιλανδία, στην Pituffik Space Base (πρώην Thule Air Base) στα βορειοδυτικά.
Κι όμως, ήδη από τον Δεκέμβριο του 2024, ο Τραμπ παρουσιάζεται να θέτει θέμα προσάρτησης της Γροιλανδίας στις ΗΠΑ, προκαλώντας έτσι αντιδράσεις στις τάξεις του ΝΑΤΟ αφού το εν λόγω νησί αποτελεί κομμάτι του Βασιλείου της Δανίας. Οσο περνά μάλιστα ο καιρός, οι πιέσεις του Αμερικανού προέδρου εντείνονται, αποκτώντας πια χαρακτήρα απροκάλυπτης (δασμολογικής ή ακόμη και στρατιωτικής) απειλής.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Αμερικανός πρόεδρος προανήγγειλε αυξημένους δασμούς κατά των οχτώ νατοϊκών χωρών που τολμούν να αντιτίθενται στα σχέδια του για τη Γροιλανδία. Εάν δεν αλλάξει εν τω μεταξύ κάτι, τότε από την 1η Φεβρουαρίου η Δανία, η Νορβηγία, η Σουηδία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Βρετανία, η Ολλανδία και η Φινλανδία θα μπορούσαν όντως να βρεθούν αντιμέτωπες με πρόσθετους δασμούς.
«Δεν καταλαβαίνω τι κάνεις με τη Γροιλανδία», γράφει χαρακτηριστικά ο Εμανουέλ Μακρόν σε μήνυμα που έστειλε στον Αμερικανό πρόεδρο. Ο Γάλλος πρόεδρος προφανώς δεν είναι ο μόνος που «δεν καταλαβαίνει». Εάν οι ΗΠΑ μπορούν ήδη να υπερασπιστούν την ασφάλεια της Γροιλανδίας αναπτύσσοντας εκεί στρατεύματα, τότε γιατί να θέλουν να την προσαρτήσουν;
Πρακτικά σκεπτόμενοι, πολλοί υποστηρίζουν ότι ο Τραμπ έχει, επί της ουσίας, βάλει στο μάτι τον ορυκτό πλούτο της Γροιλανδίας (βλ. σπάνιες γαίες). Άλλοι υπογραμμίζουν ωστόσο ότι το όλο ζήτημα μπορεί να είναι περισσότερο «προσωπικό» ή «ρηχό».
«Γιατί να ενδιαφερθώ για την ειρήνη αφού δεν μου δώσατε το Νόμπελ Ειρήνης»: Αυτό ήταν το παράπονο – και η συγκεκαλλυμένη απειλή συνάμα – που εξέφρασε ο Ντόναλντ Τραμπ, απευθυνόμενος στον πρωθυπουργό της Νορβηγίας Γιόνας Γκαρ Στόρε. Ο Τραμπ μπορεί να θέλει τώρα να πάρει «εκδίκηση» για το Νόμπελ που δεν πήρε. Το πιο πιθανό είναι, όμως, ότι θέλει να μείνει στην Ιστορία ως ο πρόεδρος που μεγάλωσε γεωγραφικά τις ΗΠΑ όσο κανείς άλλος πριν από αυτόν.
Κατανοητό, αλλά με ποιο κόστος; Θα συνεχίσει, άραγε, να υπάρχει το ΝΑΤΟ εάν βαθύνει κι άλλο το ρήγμα μεταξύ Τραμπ και Δανίας για τη Γροιλανδία; Οι Financial Times μιλούν, από την πλευρά τους, για την πιο σοβαρή κρίση που έχουν ζήσει οι διατλαντικές σχέσεις εδώ και δεκαετίες.
Η Μόσχα πάντως, δείχνει να τρίβει τα χέρια της και προχωρά σε δηλώσεις που είναι σαν να ενθαρρύνουν τις «αρπακτικές» διαθέσεις του Τραμπ. Η Γροιλανδία δεν αποτελεί «φυσικό κομμάτι» της Δανίας, δήλωσε χαρακτηριστικά ο Ρώσος ΥΠΕΞ Σεργκέι Λαβρόφ. Ο Ντόλαντ Τραμπ θα έμενε στην ιστορία αν έπαιρνε τον έλεγχο της Γροιλανδίας, ανέφερε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου