Το συγκεκαλυμμένο μήνυμα που στέλνει το Ιράν για την ελληνική άμυνα.

ΜΙΧΑΗΛ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ
Οι στρατηγικές συνεργασίες και συμμαχίες της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν δεν φαίνονται ικανές να αποτρέψουν ένα στρατιωτικό πλήγμα σε περίπτωση που αυτό αποφασιστεί στην Ουάσινγκτον. Όλα δείχνουν ότι είμαστε κοντά. Παρότι υπάρχουν σημαντικές διαφορές, το γενικό συμπέρασμα δείχνει ενδιαφέρον και για την Ελλάδα: Η ανάπτυξη πλέγματος κοινών συμφερόντων και συμμαχιών, προφανώς συμβάλλει στην ασφάλεια ενός κράτους, ενισχύοντας την αποτροπή. Η χρησιμότητά τους όμως είναι πεπερασμένη.

Απόλυτη προτεραιότητα παραμένει το στρατηγικό επίπεδο για κάθε κράτος. Κι όπως έχει αναφερθεί στο παρελθόν, το ελληνικό στρατηγικό επίπεδο, είναι τακτικό για μια μεγάλη δύναμη που δραστηριοποιείται στη γειτονιά μας… Κάτι παρόμοιο δείχνει να συμβαίνει και στο Ιράν. Παρά τις διαφορές και στις γεωπολιτικές περιφέρειες και στα μεγέθη. Η παρέμβαση Ρώσων και Κινέζων είναι «τόσο όσο». Μέχρι του σημείου να μην διακινδυνευτεί στρατιωτική αντιπαράθεση μεταξύ των «μεγάλων», που θα μπορούσε να κλιμακωθεί, ξεφεύγοντας γεωγραφικά, οπότε θα έχουμε μια εντελώς διαφορετική κατάσταση.

Βασική προτεραιότητα, λοιπόν, είναι να παραμείνει υπό έλεγχο η ισορροπία στο δικό τους στρατηγικό επίπεδο, όπου συνυπάρχουν με τις ΗΠΑ. Το Ιράν έχει αμυντικό δυναμικό για να αντιμετωπίσει το Ισραήλ όχι τις ΗΠΑ. Η Ελλάδα -υποτίθεται- την Τουρκία. Ο καθένας «στα κυβικά του». Η Τουρκία, στηριζόμενη στα ποσοτικά της χαρακτηριστικά πιστεύει πως ανήκει σε άλλη κατηγορία. Εκτός κι αν μια χώρα διαθέτει πυρηνικά. Σε αυτή την περίπτωση, η εξίσωση περιπλέκεται. Παρότι υπάρχουν διαφορές κατά περίπτωση, ένα παράδειγμα είναι η Βόρεια Κορέα.

Μπορεί η προοπτική επίθεσης των ΗΠΑ στο Ιράν να αφορά την περιφερειακή ισορροπία δυνάμεων, ιδίως της Μέσης Ανατολής, όμως τέτοιες πολεμικές περιπέτειες δεν αφήνουν ανεπηρέαστο το επίπεδο του πλανητικού ανταγωνισμού μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων. Παρότι το διεθνές σύστημα κινείται με ταχείς ρυθμούς σε τροχιά μετασχηματισμού σε πολυπολικό, προς το παρόν η στρατιωτική ισχύς των ΗΠΑ δεν είναι αντιμετωπίσιμη. Η ικανότητα προβολής συντριπτικής στρατιωτικής ισχύος.

Μέσω αυτής επιδιώκεται η διαμόρφωση ευνοϊκών όρων για την επόμενη ημέρα. Οπότε, εξ ορισμού, το ζήτημα που τίθεται όσον αφορά την εμπλοκή των ισχυρών σε άλλες γεωπολιτικές περιφέρειες προς υπεράσπιση των συμφερόντων τους, έχει δυο διαστάσεις. Η πρώτη είναι εάν μπορούν να εμπλακούν στρατιωτικά με επιτυχία και το δεύτερο εάν θέλουν. Η στρατιωτική εμπλοκή έχει βέβαια πολλά επίπεδα. Η επιθυμία όμως, το αν θέλουν δηλαδή, παρότι σχετίζεται και με την ικανότητα, καθορίζεται πάντα από τον αντίκτυπο που θα έχει η παρέμβαση στα συμφέροντα του παρεμβαίνοντα…

Γιατί δεν υπερασπίζουν ευθέως το Ιράν;

Η παρατήρηση αυτή απαντά στο ερώτημα που δικαίως θέτουν πολλοί: Για ποιον λόγο, μεγάλες δυνάμεις όπως η Κίνα και η Ρωσία που έχουν ουκ ολίγα στρατηγικά συμφέροντα στο Ιράν, δεν επιχειρούν να αποτρέψουν ένα αμερικανικό πλήγμα που θα μπορούσε να οδηγήσει στην κατάρρευση του θεοκρατικού καθεστώτος; Η απάντηση είναι ότι κινήσεις στήριξης γίνονται, με τρόπο όμως που διασφαλίζει ότι Πεκίνο και Μόσχα δεν θα βρεθούν μπλεγμένες με δυνάμεις τους σε μια απευθείας στρατιωτική σύγκρουση με αμερικανικά στρατεύματα.


Οι χειρισμοί πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί. Σε τελική ανάλυση, η βασική ευθύνη για την προστασία ενός κράτους ανήκει στο ίδιο και η όποια εξωτερική βοήθεια είναι εξ ορισμού πεπερασμένη. Όπως αναφέρθηκε εξ αρχής, αυτό είναι ένα χρήσιμο μάθημα και για πολλούς στην Αθήνα που έχουν μια… έμφυτη τάση να καλλιεργούν υπερβολικές προσδοκίες με βάση τις «στρατηγικές συμμαχίες», οι οποίες φέρνουν στο τέλος και τις μεγάλες απογοητεύσεις.

Μια γρήγορη ανασκόπηση των βασικότερων ζωτικών συμφερόντων της Ρωσίας και της Κίνας στο Ιράν είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτική. Για τη Μόσχα, το σιιτικό Ιράν είναι σύμμαχος στη Μέση Ανατολή και σε κομβικά διεθνή ζητήματα στα διεθνή φόρα. Βέβαια, σχέσεις με βάση το κοινό συμφέρον καλλιεργούνται με όλους τους βασικούς δρώντες του σουνιτικού «μπλοκ». Απώλεια του Ιράν θα μπορούσε να δημιουργήσει έναν ακόμα ενεργειακό ανταγωνιστή, σε μια μεταβατική περίοδο όπου κρίνονται οι νέες ισορροπίες..

Η Ρωσία εξοπλίζει το Ιράν, αν και πάντα ήταν ιδιαίτερα προσεκτική να μην προσφέρει αφειδώς οπλικά συστήματα «game changers», με στόχο να μη διαταράξει την ισορροπία στις σχέσεις με τις ΗΠΑ. Στον πόλεμο της Ουκρανίας, η Μόσχα στηρίχθηκε στην ιρανική τεχνολογία στον τομέα των μη επανδρωμένων (Shahed), η μαζική παραγωγή των οποίων επέτρεψε στους Ρώσους να προσαρμοστούν στον ουκρανικό αιφνιδιασμό σε αυτό τον τομέα.

Εν ολίγοις, απώλεια του καθεστώτος στο Ιράν θα πρόσθετε μια ακόμη χώρα που θα έχει χαθεί, μετά τη Συρία και τη Βενεζουέλα. Ένα αντίπαλο καθεστώς στην Τεχεράνη θα περιέπλεκε την εξίσωση ασφαλείας στο μαλακό υπογάστριο της Ρωσίας, από την περιοχή της Κασπίας μέχρι την Κεντρική Ασία. Βέβαια, το Ιράν και γνωρίζει και κατανοεί τη θέση Μόσχας και Πεκίνου. Το πρόβλημα είναι ότι το χρυσοφόρο δέλεαρ προς τον Τραμπ για να αποφύγουν την επίθεση, σκοντάφτει αλλού…

Η εντυπωσιακή κινεζική εμπλοκή

Η Κίνα από την πλευρά της, στηρίζει σε μεγάλο βαθμό αυτή καθαυτή την πρόσβασή της στη Μέση Ανατολή στη σχέση που έχει καλλιεργήσει με το Ιράν. Έχει επενδύσει μαζικά στις ιρανικές ενεργειακές υποδομές και τα λιμάνια, στο πλαίσιο στρατηγικής συμφωνίας ύψους 400 δισεκατομμυρίων δολαρίων, διαρκείας 25 ετών που υπογράφηκε το 2021.

Το Πεκίνο προμηθεύεται το 80-90% του πετρελαίου που εξάγει η Τεχεράνη, καλύπτοντας το 10-15% του πετρελαίου που εισάγει ανά μήνα. Το ότι η εξάρτηση είναι μικρή ως ποσοστό, αποτελεί μια εξήγηση της κινεζικής αυτοσυγκράτησης. Ο ίδιος ο Τραμπ έχει αναφερθεί στην προοπτική επανάληψης των πωλήσεων πετρελαίου της Βενεζουέλας στους Κινέζους.

Στο στρατιωτικό επίπεδο, η Κίνα έχει δώσει στην Τεχεράνη το ραντάρ τύπου YLC 8B, το οποίο φέρεται να έχει δυνατότητες αποκάλυψης αεροσκαφών μειωμένης παρατηρησιμότητας (stealth) όπως τα μαχητικά F 35 Lightning II και F-22 Raptor, ή τα βομβαρδιστικά B 2, σε αποστάσεις έως 700 χιλιόμετρα.

Διόλου ευκαταφρόνητη συνεισφορά. Το τελευταίο διάστημα κυκλοφόρησαν πληροφορίες, ότι Ιράν και Κίνα συζητούν την πώληση του υπερηχητικού αντιπλοϊκού πυραύλου CM 302, ενός οπλικού συστήματος που θα μπορούσε να απειλήσει αμερικανικά αεροπλανοφόρα. Παρότι οι συζητήσεις φέρονται να είναι προχωρημένες και με δεδομένη την επείγουσα φύση του ζητήματος για το Ιράν, συμφωνία δεν υπάρχει ακόμα. Αυτό έχει γίνει γνωστό και αν ισχύει, μπορεί να οφείλεται και σε συγκεκαλυμμένη απροθυμία του Πεκίνου για να μη διαταράξει τις σχέσεις με την Ουάσινγκτον.

Στρατηγικά συμφέροντα

Καταληκτικά, παρόλα τα στρατηγικά συμφέροντα Μόσχας και Πεκίνου στο Ιράν που θα κινδυνεύσουν σε περίπτωση που καταρρεύσει το θεοκρατικό καθεστώς, οι δυο χώρες δεν εξετάζουν καν την προοπτική δέσμευσης στρατευμάτων για να επιχειρήσουν να αποτρέψουν αμερικανική επίθεση. Μπορεί να προμηθεύουν την Τεχεράνη με κρίσιμα οπλικά συστήματα, αλλά μέχρι εκεί.

Φαίνεται πως αποφεύγουν επιμελώς να προμηθεύσουν «game changing» οπλικά συστήματα που θα μπορούσαν να προκαλέσουν προβλήματα στις αμερικανικές δυνάμεις. Θα μπορούσε κανείς να υποθέσει και ότι η προοπτική παραχώρησης αντίστοιχων αμερικανικών συστημάτων σε Ουκρανία και Ταϊβάν, ασκεί αποτελεσματική αποτροπή.

Με απλά λόγια λοιπόν. Η δυνητική ζημιά στα συμφέροντά τους αποτρέπει το να καταστεί το μέλλον του Ιράν ως ένα από τα ζητήματα στις σχέσεις της Ρωσίας και της Κίνας με τις ΗΠΑ. Υπογραμμίζοντας για μια ακόμη φορά ότι οι διαφορές είναι και πολλές και σημαντικές, δεν μπορούμε να μην υπενθυμίσουμε την ευαίσθητη ισορροπία που κρατά η Ουάσινγκτον ανάμεσα στην Αθήνα και την Άγκυρα.

Κάθε χώρα εξυπηρετεί τα συμφέροντά της και έχει την βασική ευθύνη κατοχύρωσης της εθνικής ασφάλειας. Στο πλαίσιο αυτό, η εμπειρία αποδεικνύει ότι χώρος για «απόλυτες ταυτίσεις» απλά δεν υπάρχει. Οι χώρες προχωρούν μαζί όσο αυτό επιτάσσει το συμφέρον τους, αλλά φροντίζουν και χαράσσουν ξεκάθαρες κόκκινες γραμμές όσον αφορά την κυριαρχία τους και τα δικαιώματα που εκπηγάζουν από αυτήν.

Ας μην το ξεχνάμε… Διότι μπορεί να λένε πολλοί «σε περίπτωση πολέμου θα είμαστε μόνοι μας», όμως, η πραγματικότητα που καταγράφεται δεν μοιάζει να συμπλέει με τη ρητορική. Βασικότερο δίδαγμα όμως είναι, ότι η πιθανότητα να βρεις κάποιον στο πλευρό σου την κρίσιμη στιγμή, προϋποθέτει το να μοιράζεσαι την ίδια απειλή. Όχι θεωρητικά και αφηρημένα, αλλά στην πράξη.

Πολλώ δε μάλλον όταν η οξύτητα της απειλής για τον καθένα, είναι ευθέως ανάλογη της πίεσης που αισθάνεται σε κάθε τακτική συγκυρία ο άλλος. Και ο νοών νοείτω.

πηγή


Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.