Η Άγκυρα επιχειρεί τα τελευταία δύο χρόνια μια εντυπωσιακή διπλωματική επανατοποθέτηση στον αραβο-σουνιτικό κόσμο. Ο στόχος του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεν είναι απλώς η εξομάλυνση σχέσεων με παλαιούς αντιπάλους, αλλά η συγκρότηση ενός ευρύτερου σουνιτικού πλαισίου συνεργασίας που, σύμφωνα με ισραηλινούς και δυτικούς αναλυτές, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως «στρατηγική θηλιά» γύρω από το Ισραήλ.
Καταλύτης υπήρξε η αποκατάσταση σχέσεων με τη Σαουδική Αραβία. Μετά τη ρήξη που προκάλεσε η δολοφονία Κασόγκι, Ριάντ και Άγκυρα κινούνται πλέον προς μια συντονισμένη πολιτική στάση σε περιφερειακά μέτωπα. Παράλληλα, η επαναπροσέγγιση με την Αίγυπτο αποκτά ιδιαίτερο βάρος: η συμφωνία-πλαίσιο ύψους 350 εκατ. δολαρίων για συμπαραγωγή οπλικών συστημάτων, ανταλλαγή πληροφοριών και ασκήσεις, σε συνδυασμό με την αύξηση του διμερούς εμπορίου, προσδίδει στρατιωτικό και οικονομικό βάθος στη σχέση. Η γεωστρατηγική θέση της Αιγύπτου –ως θεματοφύλακα της Διώρυγας του Σουέζ– της παρέχει επιρροή σε θαλάσσιες οδούς κρίσιμες για την ισραηλινή οικονομία.
Στις 9 Φεβρουαρίου, κοινό ανακοινωθέν υπουργών Εξωτερικών από την Τουρκία, την Αίγυπτο, την Ιορδανία, το Κατάρ, το Πακιστάν την Iνδονησία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατήγγειλε την «ισραηλινή επεκτατική πολιτική» και ζήτησε ισλαμική ενότητα. Παρότι τα ΗΑΕ υπό τον Mohammed bin Zayed Al Nahyan διατηρούν πιο τεχνοκρατική και λιγότερο ιδεολογική προσέγγιση, η ρητορική σύγκλιση είναι αξιοσημείωτη.
Η άποψη του Ισραήλ
Ισραηλινοί κύκλοι μιλούν για αντικατάσταση της ιρανικής «σιιτικής ημισελήνου» με έναν σουνιτικό άξονα επηρεασμένο από τη Μουσουλμανική Αδελφότητα, με την Άγκυρα να αξιοποιεί τη σχέση της με τη Χαμάς. Η κυβέρνηση του Μπένζαμιν Νετανιάχου επιδιώκει να αποκλείσει την τουρκική παρουσία στις μεταπολεμικές ρυθμίσεις της Γάζας, θεωρώντας την τουρκική διείσδυση μακροπρόθεσμη απειλή.
Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι μονοσήμαντη. Οι ενδοσουνιτικές αντιθέσεις, οι ανταγωνισμοί Ριάντ–Αμπού Ντάμπι και οι εθνικές προτεραιότητες κάθε κράτους περιορίζουν την πιθανότητα ενός συμπαγούς, ιδεολογικά ενιαίου μπλοκ. Το εγχείρημα του Ερντογάν αντανακλά περισσότερο μια προσπάθεια ηγεμονικής αναβάθμισης της Τουρκίας σε μετα-αμερικανικό περιβάλλον αστάθειας, παρά έναν άμεσα επιχειρησιακό σχεδιασμό «περικύκλωσης».
Το ερώτημα παραμένει αν πρόκειται για διαρκή γεωπολιτική αναδιάταξη ή για συγκυριακή σύγκλιση συμφερόντων γύρω από το παλαιστινιακό. Σε κάθε περίπτωση, η Άγκυρα επιχειρεί να μετατρέψει τη ρητορική ενότητα σε στρατηγικό κεφάλαιο.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Σουνίτες και Σιίτες: η βασική διαφορά στο Ισλάμ
Η διάκριση μεταξύ Σουνιτών και Σιιτών αποτελεί το σημαντικότερο εσωτερικό ρήγμα στον ισλαμικό κόσμο και ανάγεται στον 7ο αιώνα, αμέσως μετά τον θάνατο του προφήτη Μωάμεθ (632 μ.Χ.). Το ερώτημα που προέκυψε ήταν ποιος έχει τη νομιμοποίηση να ηγηθεί της μουσουλμανικής κοινότητας (Ummah).
1. Το ζήτημα της διαδοχής: Οι Σουνίτες υποστήριξαν ότι ο ηγέτης (χαλίφης) πρέπει να επιλεγεί από την κοινότητα. Πρώτος χαλίφης αναδείχθηκε ο Αμπού Μπακρ, στενός συνεργάτης του Προφήτη. Οι Σιίτες: Πίστεψαν ότι η ηγεσία έπρεπε να παραμείνει στην οικογένεια του Μωάμεθ, και ειδικά στον Αλί ιμπν Αμπί Τάλιμπ, ξάδελφο και γαμπρό του. Από εκεί προέρχεται και ο όρος «Σιίτες» (Shiat Ali = παράταξη του Αλί).
2. Θεολογικές και θεσμικές διαφορές. Οι Σουνίτες (περίπου 85–90% των μουσουλμάνων) δίνουν έμφαση στη Σούννα (παράδοση του Προφήτη) και στην ερμηνεία από λόγιους (ουλεμά). Δεν αναγνωρίζουν ιεραρχική θρησκευτική εξουσία τύπου «κληρικών». Οι Σιίτες (10–15%) αποδίδουν ιδιαίτερη πνευματική και πολιτική αυθεντία στους Ιμάμηδες, απογόνους του Αλί. Στον δωδεκατισμό (η μεγαλύτερη σιιτική τάση) πιστεύουν στον «Κρυμμένο Ιμάμη» που θα επανεμφανιστεί.
3. Ιστορική μνήμη και ταυτότητα. Καθοριστικό γεγονός για τους Σιίτες είναι η Μάχη της Καρμπάλα (680 μ.Χ.), όπου σκοτώθηκε ο Χουσεΐν, εγγονός του Προφήτη. Η επέτειος της Ασούρα έχει έντονο συμβολικό και συναισθηματικό χαρακτήρα.
4. Γεωπολιτική διάσταση σήμερα: Η διάκριση έχει και πολιτικές προεκτάσεις:Σιιτική πλειοψηφία στο Ιράν, σημαντικές κοινότητες στο Ιράκ και στον Λίβανο.
Σουνιτική πλειοψηφία σε χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, η Αίγυπτος και η Τουρκία.
Οι ανταγωνισμοί (π.χ. Ιράν–Σαουδική Αραβία) συχνά ενδύονται θρησκευτικό μανδύα, αν και έχουν βαθιά γεωστρατηγικά και πολιτικά αίτια. Η διαφορά Σουνιτών–Σιιτών ξεκίνησε ως ζήτημα πολιτικής διαδοχής, εξελίχθηκε σε θεολογική διαφοροποίηση και σήμερα λειτουργεί και ως άξονας γεωπολιτικής ισχύος στον ευρύτερο μουσουλμανικό κόσμο.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου