Η δημόσια επίθεση του Σεργκέι Λαβρόφ κατά της Ελλάδας –με κατηγορίες ότι η Αθήνα «διέλυσε» δεκαετίες συνεργασίας, υιοθέτησε «επιθετική αντιρωσική» γραμμή και έστειλε όπλα στην Ουκρανία– αποτελεί προσεκτικά δομημένο μήνυμα, το οποίο η ρωσική πλευρά επέλεξε να διακινήσει μέσω της πρεσβείας της στην Αθήνα, άρα με στόχευση και στο εσωτερικό ακροατήριο. Γιατί η Μόσχα προχώρησε σε αυτή την επιθετική πράξη;
Γιατί τώρα: «τιμωρία» συμβολισμών και πειθαναγκασμός μικρών χωρών
Η Μόσχα συνηθίζει να επιλέγει χώρες-μέλη της ΕΕ και του ΝΑΤΟ ως παραδείγματα προς αποφυγή: κυρίως επειδή λειτουργούν ως συμβολικοί κρίκοι στην ευρωπαϊκή αλυσίδα συνοχής. Η Ελλάδα, με ιστορικές και πολιτισμικές αναφορές (Ορθοδοξία, τουρισμός, παλαιές οικονομικές σχέσεις), θεωρείται «δεκτική αγορά» για μηνύματα που επιχειρούν να σπάσουν τη δυτική ενότητα: «δεν σας συμφέρει να είστε στην πρώτη γραμμή».
Παράλληλα, το timing συνδέεται με την ανάγκη της Ρωσίας να επικαιροποιήσει την θέση της για τον πόλεμο στην Ουκρανία ως σύγκρουση «Δύσης-Ρωσίας», μεταθέτοντας την ευθύνη σε ευρωπαϊκές κυβερνήσεις που στηρίζουν το Κίεβο. Σ’ αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα παρουσιάζεται ως «παρασύρθηκε» από Βρυξέλλες και Ουάσιγκτον – μια κλασική «σοβιετικού τύπου» τεχνική απονομιμοποίησης της εγχώριας πολιτικής γραμμής.
Το πραγματικό ακροατήριο: η ελληνική κοινή γνώμη
Η πιο χρήσιμη διάσταση για τη Μόσχα δεν είναι να πείσει το Μαξίμου. Είναι να επενδύσει σε τμήματα της κοινωνίας που δηλώνουν κόπωση, επιθυμία «ουδετερότητας» ή δυσπιστία απέναντι στη δυτική αφήγηση για τον πόλεμο. Έρευνες στην Ελλάδα έχουν καταγράψει από νωρίς ισχυρή αμφιθυμία ως προς την ενημέρωση για τον πόλεμο και υψηλή απήχηση «συμμετρικών» αφηγήσεων (του τύπου «φταίνε όλοι»).
Εδώ «κουμπώνει» και το μοτίβο του Λαβρόφ:
εμφανίζει τη Ρωσία ως δύναμη που δήθεν νοιάζεται για «ανθρωπισμό» και μειονότητες,
κατηγορεί την Ελλάδα ότι αδιαφόρησε για τους Έλληνες της Ουκρανίας,
αποσιωπά ότι οι μεγαλύτερες πληγές των ελληνικών κοινοτήτων προήλθαν από τις πολεμικές επιχειρήσεις και την Ρωσική κατοχή.
Ο Λαβρώφ δεν απευθύνεται προς τεχνοκράτες. Διατυπώνει αφήγημα για κοινωνικά δίκτυα.
Η «εργαλειοποίηση» του ελληνισμού στην Ουκρανία
Η ρωσική ρητορική χρησιμοποιεί συστηματικά το επιχείρημα «προστατεύουμε πληθυσμούς» (ρωσόφωνους/ρωσόφιλους). Όταν αυτό μεταφέρεται στην ελληνική περίπτωση, επιδιώκει δύο πράγματα:να δημιουργήσει ενοχικό πλαίσιο: «η Ελλάδα όφειλε ειδική στάση λόγω ομογένειας»,
να μετατρέψει μια πραγματική τραγωδία σε πολιτικό εργαλείο, στρέφοντας το θυμικό κατά της δυτικής επιλογής.
Το κρίσιμο εδώ είναι ότι η ρωσική εκδοχή «σβήνει» την αιτία: μιλά για «ανθρωπισμό» χωρίς να αναμετριέται με τη συνολική εικόνα του πολέμου. Αυτό είναι ο ορισμός της προπαγανδιστικής ανασύνθεσης: κρατάς το συναίσθημα, αφαιρείς την ευθύνη.
Το ενεργειακό/οικονομικό υπόστρωμα: νοσταλγία ως όπλο
Ο Λαβρόφ επιστρέφει εμμέσως και στο παρελθόν των οικονομικών σχέσεων: ενέργεια, τουρισμός, πολιτιστικές ανταλλαγές. Το υπονοούμενο είναι σαφές: «χάσατε οφέλη επειδή μπήκατε απέναντι».
Αυτή η γραμμή δεν αφορά μόνο την Ελλάδα. Είναι μέρος της ευρύτερης προσπάθειας της Μόσχας να παρουσιάσει τις ευρωπαϊκές κυρώσεις ως αυτοτραυματισμό – και να καλλιεργήσει πολιτικό κόστος στις κυβερνήσεις που τις στηρίζουν.
Γιατί η Ελλάδα «βολεύει» επικοινωνιακά τη Μόσχα
Η Ελλάδα έχει τρία χαρακτηριστικά που την καθιστούν ελκυστικό στόχο: Συμβολικό κεφάλαιο (πολιτισμός/Ορθοδοξία/ιστορικές αναφορές) που διευκολύνει ρομαντικές αφηγήσεις «παραδοσιακών δεσμών».
Υπαρκτό ρεύμα δυσπιστίας προς ΜΜΕ/Δύση (όπως καταγράφεται σε έρευνες για την αξιοπιστία πληροφόρησης γύρω από τον πόλεμο).
Γεωπολιτική τριβή με την Τουρκία, την οποία η ρωσική προπαγάνδα μπορεί να εκμεταλλευθεί υπαινισσόμενη ότι «οι σύμμαχοί σας δεν θα σας σώσουν» ή ότι «η Δύση είναι επιλεκτική στο διεθνές δίκαιο» – ακόμη κι όταν η ελληνική θέση για την Ουκρανία εδράζεται ακριβώς στην απόρριψη της βίαιης αλλαγής συνόρων.
Η επίθεση Λαβρόφ δεν στοχεύει τόσο την ελληνική διπλωματία όσο την ελληνική κοινωνική συνοχή γύρω από μια στρατηγική επιλογή: ευθυγράμμιση με ΕΕ και ΝΑΤΟ στο Ουκρανικό, παρά το κόστος στις διμερείς σχέσεις. Η Μόσχα επενδύει στο «μεσαίο» ακροατήριο: όχι στους φανατικούς, αλλά σε όσους είναι έτοιμοι να ακούσουν ότι «η ουδετερότητα είναι ρεαλισμός».
Το διακύβευμα για την Αθήνα είναι να μην εγκλωβιστεί σε ανταλλαγή χαρακτηρισμών, αλλά να απαντά με ψυχρά δεδομένα: σεβασμός διεθνούς δικαίου, προστασία ομογένειας με πρακτικά μέτρα, και μηδενική ανοχή σε απόπειρες εργαλειοποίησης της ελληνικής κοινής γνώμης.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου