Έπειτα από μήνες απειλών, διπλωματικών τριγμών και σεναρίων μονομερούς προσάρτησης που σήκωσαν θύελλα στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ, ο Ντόναλντ Τραμπ εξασφάλισε αυτό που επεδίωκε στρατηγικά για την Αρκτική, χωρίς ωστόσο να καταλάβει ή να αγοράσει το νησί.
Η Ουάσιγκτον, η Κοπεγχάγη και η Γροιλανδία καταλήγουν σε μια ιστορική συμφωνία ασφαλείας, γνωστή και ως συμφωνία «Infinite Life», η οποία υπογράφεται σήμερα, Τρίτη, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη. Το νέο πλαίσιο επιτρέπει στις Ηνωμένες Πολιτείες να ενισχύσουν αποφασιστικά τη στρατιωτική τους παρουσία, επαναφέροντας βάσεις από την εποχή του Ψυχρό Πολέμου.
Το παρασκήνιο της διπλωματικής κρίσης
Το ενδιαφέρον του Αμερικανού προέδρου για τη Γροιλανδία δεν είναι καινούργιο. Ήδη από την πρώτη του θητεία το 2019, η ιδέα της αγοράς του στρατηγικής σημασίας νησιού είχε απορριφθεί από τη Δανία ως «παράλογη». Ωστόσο, μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο το 2025, ο Τραμπ επανέφερε τις απαιτήσεις του με έντονη ρητορική, δηλώνοντας ανοιχτά ότι η Γροιλανδία θα καταλήξει υπό αμερικανικό έλεγχο, είτε το θέλουν οι κάτοικοί της είτε όχι, για να αποτραπεί μια πιθανή κίνηση από τη Ρωσία ή την Κίνα.
Η κατάσταση κορυφώθηκε τον Ιανουάριο, πυροδοτώντας μια ευρύτερη διατλαντική κρίση, καθώς οι απειλές για επιβολή δασμών σε ευρωπαϊκές χώρες προκάλεσαν ανησυχίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ. Παρά το γεγονός ότι οι δημοσκοπήσεις έδειχναν πως η συντριπτική πλειοψηφία των Γροιλανδών απέρριπτε κατηγορηματικά οποιαδήποτε προοπτική αμερικανικής κυριαρχίας, η πίεση της Ουάσιγκτον λειτούργησε ως καταλύτης για διαπραγματεύσεις. Αργότερα, ο Αμερικανός πρόεδρος απέκλεισε τη χρήση στρατιωτικής βίας από το βήμα του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός, ανοίγοντας τον δρόμο για τη διπλωματική διευθέτηση που αποτυπώνεται στη σημερινή συμφωνία.
Νέες βάσεις σε Ναρσαρσουάκ και Μεστερσβιγκ
Αν και το πλήρες κείμενο δεν έχει δοθεί ακόμη επίσημα στη δημοσιότητα, πηγές με γνώση των διαπραγματεύσεων αποκαλύπτουν ότι ο πυρήνας της συμφωνίας βασίζεται στην επέκταση της υφιστάμενης αμυντικής συνεργασίας του 1951. Το νέο σύμφωνο εγγυάται στις ΗΠΑ μόνιμη πρόσβαση, δικαιώματα ανάπτυξης βάσεων και εναέριων πτήσεων, δίνοντας το δικαίωμα στην Ουάσιγκτον να κατασκευάσει νέες στρατιωτικές εγκαταστάσεις χωρίς να απαιτείται ξεχωριστή έγκριση από τη Δανία ή τη Γροιλανδία. Επιπλέον, προβλέπεται ότι η ισχύς της συμφωνίας θα παραμείνει αλώβητη ακόμη και αν η Γροιλανδία αποκτήσει στο μέλλον πλήρη ανεξαρτησία.
Σύμφωνα με πληροφορίες, τα σχέδια προβλέπουν την επαναδραστηριοποίηση δύο ιστορικών τοποθεσιών: Το Ναρσαρσουάκ στο νότιο τμήμα του νησιού, το οποίο φιλοξενούσε τη μεγάλη αμερικανική εγκατάσταση Bluie West One από το 1941 έως το 1958 και έκτοτε είχε μετατραπεί σε πολιτικό αεροδρόμιο, αλλά και τη Μεστερσβιγκ στην ανατολική ακτή, μια απομακρυσμένη στρατιωτική τοποθεσία που χρησιμοποιείται σήμερα από την περίφημη δανική μονάδα ειδικών δυνάμεων, τη Sirius Dog Sled Patrol.
Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί τη μεγαλύτερη ενίσχυση της αμερικανικής παρουσίας στο νησί από την εποχή του Ψυχρό Πολέμου, όταν οι ΗΠΑ διέθεταν 17 εγκαταστάσεις και πάνω από 10.000 στρατιωτικούς. Μέχρι πρότινος, η μοναδική ενεργή αμερικανική παρουσία περιοριζόταν στη Διαστημική Βάση Pituffik (πρώην Thule Air Base) στα βορειοδυτικά. Ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε τη συμφωνία «Infinite Life Agreement», τονίζοντας χαρακτηριστικά ότι «δεν υπάρχει τέλος!».
Ο ρόλος του ΝΑΤΟ
Παρά τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες απέκτησαν «μόνιμο έλεγχο επί της ασφάλειας», η Κοπεγχάγη και η Νούουκ έσπευσαν να βάλουν τα όρια. Η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρέντερικσεν και ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας Γιενς-Φρέντερικ Νίλσεν υπογράμμισαν σε κοινή τους δήλωση ότι διαφυλάσσονται πλήρως η κυριαρχία και η εδαφική ακεραιότητα του Βασιλείου της Δανίας, καθώς και το απαραβίαστο δικαίωμα των κατοίκων στον αυτοπροσδιορισμό.
Παράλληλα, η δανική κυβέρνηση τόνισε ότι η συμφωνία εντάσσει την ασφάλεια της Αρκτικής κάτω από την ευρύτερη ομπρέλα του ΝΑΤΟ, το οποίο χαιρέτισε θερμά τις εξελίξεις, εκτιμώντας ότι ενισχύουν τη σταθερότητα και τη συνεργασία στην περιοχή.
Ασπίδα απέναντι σε Κίνα και Ρωσία
Βασικός πυλώνας της συμφωνίας είναι ο αυστηρός αποκλεισμός ανταγωνιστικών δυνάμεων. Το κείμενο προβλέπει την απαγόρευση σε χώρες εκτός του ΝΑΤΟ –κυρίως τη Ρωσία και την Κίνα– να ιδρύσουν στρατιωτικές βάσεις, να διατηρήσουν στρατιωτική παρουσία ή να προχωρήσουν σε «ευαίσθητες επενδύσεις» στη Γροιλανδία χωρίς την ρητή γραπτή έγκριση των ΗΠΑ.
Η Δανία είχε ήδη αποδείξει στην πράξη τη βούλησή της να προστατεύσει τα στρατηγικά συμφέροντα της Δύσης, όταν το 2016 είχε μπλοκάρει την εξαγορά παλαιού ναυτικού σταθμού από κινεζική εταιρεία. Πλέον, το πλαίσιο αυτό θεσμοθετείται και θωρακίζεται σε επίπεδο συμμαχίας.
Γιατί η Γροιλανδία αποτελεί το απόλυτο γεωπολιτικό έπαθλο
Η κίνηση αυτή αναδεικνύει την κομβική σημασία της Γροιλανδίας στον σύγχρονο παγκόσμιο χάρτη. Η γεωγραφική της θέση ανάμεσα στη Βόρεια Αμερική και την Ευρώπη είναι κρίσιμη για την έγκαιρη προειδοποίηση και άμυνα έναντι πυραύλων (συνδέοντας το νησί και με το προτεινόμενο αντιπυραυλικό σύστημα «Golden Dome» του Τραμπ), την παρακολούθηση διαστημικών δραστηριοτήτων και την προστασία των θαλάσσιων οδών.
Ταυτόχρονα, καθώς η κλιματική αλλαγή λιώνει τους πάγους, ανοίγουν νέες εμπορικές δρόμοι στην Αρκτική, ενώ στο υπέδαφος του νησιού υπάρχουν τεράστια, ανεκμετάλλευτα κοιτάσματα σπάνιων γαιών και κρίσιμων ορυκτών, απαραίτητων για την πράσινη μετάβαση και τις τεχνολογίες αιχμής. Με τη Ρωσία να ενισχύει τη στρατιωτική της υποδομή στην περιοχή και την Κίνα να αυτοαποκαλείται «κράτος κοντά στην Αρκτική», η συμφωνία «Infinite Life» εξασφαλίζει ότι η Ουάσιγκτον και οι σύμμαχοί της διατηρούν τον απόλυτο έλεγχο στο κρισιμότερο σταυροδρόμι του πλανήτη.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου