Βασιλης Διαμαντακος
Τα σενάρια περί αμερικανικής κατάληψης των στρατηγικών νησιών του νότιου Ιράν επανέρχονται μετά τις νέες επιδρομές των ΗΠΑ. Παρότι στρατιωτικά εφικτό, ένα τέτοιο εγχείρημα θα μπορούσε να μετατρέψει τη σύγκρουση σε έναν μακροχρόνιο πόλεμο με τεράστιες γεωπολιτικές και ενεργειακές συνέπειες.
Η στρατιωτική αντιπαράθεση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν εισέρχεται σε μια νέα, ιδιαίτερα επικίνδυνη φάση. Οι αμερικανικές επιθέσεις στα νησιά Κεςμ (Qeshm), Κις (Kish) και Αμπού Μούσα (Abu Musa), καθώς και σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις γύρω από το Μπαντάρ Αμπάς, αναζωπύρωσαν ένα σενάριο που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν περισσότερο θεωρητικό παρά επιχειρησιακό: θα μπορούσε η Ουάσιγκτον να επιχειρήσει την κατάληψη ιρανικού εδάφους;
Η συζήτηση αναζωπυρώθηκε όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, απέφυγε να αποκλείσει δημόσια ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
«Δεν μπορώ να σας το πω, γιατί αν το έκανα, θα ήταν ανόητο», απάντησε σε σχετική ερώτηση, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο μιας επιχείρησης που μέχρι πρόσφατα αντιμετωπιζόταν ως ακραίο σενάριο.
Η αμφισημία αυτή έχει ήδη πυροδοτήσει έντονο προβληματισμό στις στρατιωτικές και διπλωματικές πρωτεύουσες.
Γιατί τα νησιά έχουν τόσο μεγάλη σημασία
Τα νησιά του νότιου Ιράν δεν αποτελούν απλώς μικρές νησίδες στον Περσικό Κόλπο.
Βρίσκονται δίπλα στα Στενά του Ορμούζ, το σημαντικότερο ενεργειακό πέρασμα του πλανήτη, από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και μεγάλο μέρος των εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου του Κόλπου.
Όποιος ελέγχει στρατιωτικά αυτή την περιοχή αποκτά σημαντικό πλεονέκτημα στην επιτήρηση των θαλάσσιων μεταφορών και των ενεργειακών ροών.
Δεν είναι τυχαίο ότι η Ουάσιγκτον επιχειρεί συστηματικά να περιορίσει τις δυνατότητες του Ιράν να απειλεί τη ναυσιπλοΐα στην περιοχή.
Η στρατιωτική δυνατότητα υπάρχει
Σύμφωνα με αναλυτές ασφαλείας, οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν αναμφίβολα τη στρατιωτική ισχύ για να καταλάβουν ένα ή περισσότερα μικρά ιρανικά νησιά.
Οι περίπου 50.000 Αμερικανοί στρατιώτες που βρίσκονται ήδη ανεπτυγμένοι στη Μέση Ανατολή, σε συνδυασμό με την αεροναυτική υπεροχή του αμερικανικού στόλου, επιτρέπουν τη διεξαγωγή σύνθετων αμφίβιων επιχειρήσεων.
Όπως επισημαίνει ο καθηγητής Andreas Krieg του King’s College London, μια περιορισμένη επιχείρηση θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί σχετικά γρήγορα.
Το πραγματικό πρόβλημα, όμως, δεν είναι η κατάληψη.
Είναι η διατήρηση του ελέγχου.
Η κατοχή είναι πολύ δυσκολότερη από την εισβολή
Τα μεγαλύτερα νησιά, όπως το Qeshm, βρίσκονται σε ελάχιστη απόσταση από τις ιρανικές ακτές.
Αυτό σημαίνει ότι κάθε αμερικανική φρουρά θα βρίσκεται διαρκώς εντός εμβέλειας:βαλλιστικών πυραύλων,
πυροβολικού,
drones,
ταχύπλοων σκαφών των Φρουρών της Επανάστασης,
παράκτιων πυραυλικών συστημάτων.
Με άλλα λόγια, ακόμη κι αν οι ΗΠΑ καταλάμβαναν τα νησιά μέσα σε λίγες ώρες, η υπεράσπισή τους θα απαιτούσε μόνιμη στρατιωτική παρουσία χιλιάδων στρατιωτών, συνεχή αεροπορική κάλυψη και τεράστια επιμελητειακή υποστήριξη.
Όπως σημειώνει ο Krieg, η επιχείρηση θα μπορούσε εύκολα να μετατραπεί σε μια νέα εκδοχή του αμερικανικού αδιεξόδου στο Ιράκ.
Το Ιράν δεν χρειάζεται τα νησιά για να απειλήσει το Ορμούζ
Ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο αφορά την ίδια τη στρατηγική του Ιράν.
Η δυνατότητα διακοπής της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τα νησιά.
Οι περισσότερες πυραυλικές συστοιχίες, τα drones και τα συστήματα επιτήρησης βρίσκονται εγκατεστημένα στην ηπειρωτική ακτή του Ιράν.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μετά από πιθανή κατάληψη των νησιών, η Τεχεράνη θα μπορούσε να συνεχίσει να απειλεί τα εμπορικά πλοία, να τοποθετεί θαλάσσιες νάρκες ή να εξαπολύει επιθέσεις κατά ενεργειακών εγκαταστάσεων των χωρών του Κόλπου.
Η στρατιωτική αξία μιας τέτοιας επιχείρησης, επομένως, παραμένει αμφισβητούμενη.
Ο οικονομικός πόλεμος θα ήταν παγκόσμιος
Η μεγαλύτερη επίπτωση πιθανόν να μην ήταν στρατιωτική αλλά οικονομική.
Οποιαδήποτε αμερικανική απόπειρα κατάληψης ιρανικού εδάφους θα θεωρούνταν από την Τεχεράνη πράξη κατοχής και πιθανότατα θα οδηγούσε σε γενικευμένη απάντηση.
Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει: πλήρη αποφυγή των Στενών του Ορμούζ από εμπορικά πλοία,
εκτόξευση των ασφαλίστρων στη ναυτιλία,
νέες επιθέσεις σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του Κόλπου,
σημαντική αύξηση των διεθνών τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Σε μια περίοδο όπου η παγκόσμια οικονομία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει πληθωριστικές πιέσεις, ένα τέτοιο σοκ θα επηρέαζε άμεσα την Ευρώπη, την Ασία και τις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές.
Το πολιτικό κόστος για τον Τραμπ
Η στρατιωτική επιλογή έχει όμως και εσωτερική πολιτική διάσταση.
Ο Ντόναλντ Τραμπ εξελέγη υποσχόμενος ότι δεν θα εμπλέξει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε νέους μακροχρόνιους πολέμους.
Μια χερσαία επιχείρηση στο Ιράν θα έφερνε αναπόφευκτα συγκρίσεις με το Ιράκ και το Αφγανιστάν, προκαλώντας αντιδράσεις ακόμη και μέσα στη δική του πολιτική βάση.
Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετοί Αμερικανοί αναλυτές θεωρούν πως οι συνεχείς δηλώσεις περί πιθανής κατάληψης νησιών λειτουργούν περισσότερο ως εργαλείο στρατηγικής αποτροπής παρά ως πραγματικό επιχειρησιακό σχέδιο.
Η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα
Πίσω από τα στρατιωτικά σενάρια διαμορφώνεται μια βαθύτερη γεωπολιτική μεταβολή.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν επιχειρούν πλέον μόνο να αποτρέψουν το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Επιχειρούν να διατηρήσουν τον έλεγχο της σημαντικότερης ενεργειακής αρτηρίας του πλανήτη, σε μια εποχή όπου η Κίνα εξαρτάται ολοένα περισσότερο από τις εισαγωγές πετρελαίου του Κόλπου και η Ρωσία επιδιώκει στενότερη στρατηγική συνεργασία με την Τεχεράνη.
Έτσι, κάθε στρατιωτική κίνηση στον Περσικό Κόλπο αποκτά πλέον χαρακτηριστικά ανταγωνισμού μεταξύ μεγάλων δυνάμεων και όχι απλώς περιφερειακής σύγκρουσης.
Η κατάληψη ενός ή περισσότερων ιρανικών νησιών μπορεί να φαίνεται στρατιωτικά εφικτή.
Ωστόσο, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να το κάνουν.
Είναι αν μπορούν να διαχειριστούν τις συνέπειες της επόμενης ημέρας.
Ένας πόλεμος κατοχής, ακόμη και σε περιορισμένη κλίμακα, θα εγκλώβιζε την Ουάσιγκτον σε μια μακροχρόνια στρατιωτική και πολιτική δέσμευση, θα αποσταθεροποιούσε ακόμη περισσότερο τη Μέση Ανατολή και θα μετέτρεπε μια διαμάχη για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας σε σύγκρουση για τον έλεγχο εδάφους.
Σε μια περιοχή όπου η γεωγραφία καθορίζει την ισχύ, τα μικρά νησιά του Περσικού Κόλπου θα μπορούσαν να εξελιχθούν στον πυρήνα της μεγαλύτερης γεωπολιτικής κρίσης της δεκαετίας.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου