Οι απειλές για την κοινωνική συμμαχία που διαμόρφωσε η κυβέρνηση έρχονται από δύο πλευρές: την ανισομερή κατανομή του παραχθέντος πλούτου (σε συνδύασμό με την ακρίβεια) – ο οποίος κατά βάση προέρχεται από μη μισθολογικά εισοδήματα – αλλά και από την εικόνα θεσμοποίησης της διαφθοράς και την ενδοτική στάση στα εθνικά θέματα
Η οικονομία αναδεικνύεται ενδεχομένως στο ισχυρότερο χαρτί της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη, εφαρμόζοντας τη γνωστή ρήση του συμβούλου του Clinton, James Carville «it’s the economy stupid» («Είναι η οικονομία, ανόητε»).
Εξηγούμαστε: Η επιστροφή της Ελλάδας στην κανονικότητα, η επίτευξη αναπτυξιακών ρυθμών αλλά και μια σειρά κινήσεων όπως η ένταξη ενός μέρους της «φαιάς» οικονομίας στη φορολογική βάση μέσω της ψηφιοποίησης διαμόρφωσαν μια σημαντική κοινωνική συμμαχία σε σχέση με την οικονομική πολιτική.
Η οικονομία αναδεικνύεται ενδεχομένως στο ισχυρότερο χαρτί της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη, εφαρμόζοντας τη γνωστή ρήση του συμβούλου του Clinton, James Carville «it’s the economy stupid» («Είναι η οικονομία, ανόητε»).
Εξηγούμαστε: Η επιστροφή της Ελλάδας στην κανονικότητα, η επίτευξη αναπτυξιακών ρυθμών αλλά και μια σειρά κινήσεων όπως η ένταξη ενός μέρους της «φαιάς» οικονομίας στη φορολογική βάση μέσω της ψηφιοποίησης διαμόρφωσαν μια σημαντική κοινωνική συμμαχία σε σχέση με την οικονομική πολιτική.
Την ίδια ώρα, κινήσεις όπως η πρόωρη αποπληρωμή χρέους των 13 δισ. ευρώ που ανακοινώθηκε στις 17/8 ενίσχυσαν της εικόνα της αξιοπιστίας της χώρας απέναντι στις αγορές και τους Ευρωπαίους εταίρους – το αφήγημα της ισχυρής Ελλάδας.
Οι απειλές για αυτή την κοινωνική συμμαχία που διαμόρφωσε η κυβέρνηση έρχονται από δύο πλευρές: την ανισομερή κατανομή του παραχθέντος πλούτου – ο οποίος κατά βάση προέρχεται από μη μισθολογικά εισοδήματα – αλλά και από την εικόνα θεσμοποίησης της διαφθοράς και την ενδοτική στάση στα εθνικά θέματα απέναντι σε μια Τουρκία (που έχει αναλάβει ήδη ρόλο του ισχυρού περιφερειακού παίκτη στην Ανατολική Μεσόγειο) ενώ τα εξοπλιστικά προγράμματα επικρατεί η εικόνα ότι χρησιμοποιούνται ως προπέτασμα καπνού.
Το ανισομερές αναπτυξιακό μέρισμα
Ας δούμε τα ρήγματα στην κοινωνική συμμαχία που έχει διαμορφωθεί στην οικονομία και σχετίζονται με το πόσο ανισομερώς κατανέμεται το «αναπτυξιακό μέρισμα».
Από το 2019 η Ελλάδα έχει αυξήσει την απασχόληση, οι μισθοί έχουν ανέβει και το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών έχει ενισχυθεί.
Όμως η εικόνα δεν είναι ίδια για όλους: Άλλη είναι η πορεία ενός εργαζόμενου που ζει αποκλειστικά από τον μισθό του και άλλη ενός νοικοκυριού που διαθέτει ακίνητα, μετοχές, καταθέσεις ή επιχειρηματικά περιουσιακά στοιχεία.
Τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι το 2025 το ονομαστικό εισόδημα από εξαρτημένη εργασία αυξήθηκε κατά 6,9% στο πρώτο εξάμηνο, με τις αμοιβές ανά μισθωτό να αυξάνονται κατά 4% και τον αριθμό των μισθωτών κατά 2,8%.
Η Τράπεζα της Ελλάδος σημειώνει μάλιστα ότι οι αυξήσεις ήταν ιδιαίτερα αισθητές στο κάτω άκρο της μισθολογικής κατανομής.
Το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα, μετά δηλαδή την επίδραση του πληθωρισμού, αυξήθηκε μόλις κατά 1% στο πρώτο εξάμηνο του 2025.
Αυτό όμως είναι μόνο το ένα σκέλος της εικόνας.
Από το 2019 έως το 2025 αυξήθηκαν σημαντικά και οι αξίες πολλών περιουσιακών στοιχείων.
Για τους ιδιοκτήτες ακινήτων, η αύξηση των τιμών των κατοικιών και των ενοικίων δημιούργησε μια πρόσθετη πηγή πλούτου και εισοδήματος, η οποία αφορά κυρίως νοικοκυριά που είχαν ήδη στην κατοχή τους ακίνητη περιουσία.
Παράλληλα, όσοι διέθεταν κεφάλαια σε μετοχές, ομόλογα, αμοιβαία κεφάλαια ή καταθέσεις είχαν τη δυνατότητα να επωφεληθούν από την άνοδο των χρηματιστηριακών αξιών και από την επιστροφή των επιτοκίων σε θετικό έδαφος.
Η ίδια η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει ότι το εισόδημα από περιουσία αποτελεί ξεχωριστή συνιστώσα του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών, ενώ το 2025 οι επενδύσεις των νοικοκυριών σε ακίνητα και εξοπλισμό πέρασαν για πρώτη φορά ύστερα από 15 χρόνια σε οριακά θετικό καθαρό σχηματισμό κεφαλαίου.
Η ανισοκατανομή των περιουσιακών στοιχείων έχει πολλαπλασιαστικές συνέπειες
Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ αποτυπώνουν αυτή τη διαφοροποίηση στην τελική κατανομή του εισοδήματος.
Το 2025 το πλουσιότερο 20% του πληθυσμού είχε εισόδημα 5,18 φορές μεγαλύτερο από το φτωχότερο 20%.
Το πλουσιότερο 25% συγκέντρωνε το 45,5% του συνολικού ισοδύναμου διαθέσιμου εισοδήματος, ενώ το φτωχότερο 25% μόλις το 10,5%. Ο δείκτης Gini που περιγράφει την κοινωνική ανισότητα διαμορφώθηκε στο 31,6.
Και εδώ μπαίνει ένα δεύτερο ζήτημα: η φορολογία.
Μέχρι και το φορολογικό έτος 2025, η φορολογική κλίμακα για μισθούς και συντάξεις παρέμενε στα επίπεδα των 9%, 22%, 28%, 36% και 44%, με τα βασικά όρια των 10.000, 20.000, 30.000 και 40.000 ευρώ να παραμένουν αμετάβλητα.
Αυτό έχει σημασία επειδή από το 2019 έως το 2025 ο πληθωρισμός συσσωρευτικά ήταν περίπου 21%, με βάση τις ετήσιες μεταβολές του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή.
Ο ετήσιος πληθωρισμός ήταν 0,8% το 2019, -2,3% το 2020, 5,1% το 2021, 7,2% το 2022, 3,5% το 2023 και από 2,6% τόσο το 2024 όσο και το 2025.
Με άλλα λόγια, ένας εργαζόμενος που το 2019 έπαιρνε, για παράδειγμα, 20.000 ευρώ και είδε τον ονομαστικό μισθό του να αυξάνεται τα επόμενα χρόνια, μπορούσε να μετακινηθεί σε υψηλότερο φορολογικό κλιμάκιο χωρίς τα όρια αυτά να έχουν αυξηθεί αντίστοιχα με τις τιμές.
Αυτό είναι το φαινόμενο που συνήθως αποκαλείται «φορολογική διολίσθηση» ή bracket creep: όταν η φορολογική κλίμακα δεν τιμαριθμοποιείται, ένα μέρος της ονομαστικής αύξησης του μισθού μπορεί να απορροφηθεί από υψηλότερη φορολογία, παρότι η πραγματική αγοραστική δύναμη δεν αυξάνεται στον ίδιο βαθμό.
Επιπλέον, τα εισοδήματα από κεφάλαιο είχαν διαφορετική φορολογική μεταχείριση.
Μέχρι το 2025, τα μερίσματα φορολογούνταν αυτοτελώς με 5%, οι τόκοι με 15%, ενώ τα εισοδήματα από ακίνητα φορολογούνταν με 15% έως τις 12.000 ευρώ, 35% από 12.001 έως 35.000 ευρώ και 45% πάνω από αυτό το ποσό.
Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ αποτυπώνουν αυτή τη διαφοροποίηση στην τελική κατανομή του εισοδήματος.
Το 2025 το πλουσιότερο 20% του πληθυσμού είχε εισόδημα 5,18 φορές μεγαλύτερο από το φτωχότερο 20%.
Το πλουσιότερο 25% συγκέντρωνε το 45,5% του συνολικού ισοδύναμου διαθέσιμου εισοδήματος, ενώ το φτωχότερο 25% μόλις το 10,5%. Ο δείκτης Gini που περιγράφει την κοινωνική ανισότητα διαμορφώθηκε στο 31,6.
Και εδώ μπαίνει ένα δεύτερο ζήτημα: η φορολογία.
Μέχρι και το φορολογικό έτος 2025, η φορολογική κλίμακα για μισθούς και συντάξεις παρέμενε στα επίπεδα των 9%, 22%, 28%, 36% και 44%, με τα βασικά όρια των 10.000, 20.000, 30.000 και 40.000 ευρώ να παραμένουν αμετάβλητα.
Αυτό έχει σημασία επειδή από το 2019 έως το 2025 ο πληθωρισμός συσσωρευτικά ήταν περίπου 21%, με βάση τις ετήσιες μεταβολές του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή.
Ο ετήσιος πληθωρισμός ήταν 0,8% το 2019, -2,3% το 2020, 5,1% το 2021, 7,2% το 2022, 3,5% το 2023 και από 2,6% τόσο το 2024 όσο και το 2025.
Με άλλα λόγια, ένας εργαζόμενος που το 2019 έπαιρνε, για παράδειγμα, 20.000 ευρώ και είδε τον ονομαστικό μισθό του να αυξάνεται τα επόμενα χρόνια, μπορούσε να μετακινηθεί σε υψηλότερο φορολογικό κλιμάκιο χωρίς τα όρια αυτά να έχουν αυξηθεί αντίστοιχα με τις τιμές.
Αυτό είναι το φαινόμενο που συνήθως αποκαλείται «φορολογική διολίσθηση» ή bracket creep: όταν η φορολογική κλίμακα δεν τιμαριθμοποιείται, ένα μέρος της ονομαστικής αύξησης του μισθού μπορεί να απορροφηθεί από υψηλότερη φορολογία, παρότι η πραγματική αγοραστική δύναμη δεν αυξάνεται στον ίδιο βαθμό.
Επιπλέον, τα εισοδήματα από κεφάλαιο είχαν διαφορετική φορολογική μεταχείριση.
Μέχρι το 2025, τα μερίσματα φορολογούνταν αυτοτελώς με 5%, οι τόκοι με 15%, ενώ τα εισοδήματα από ακίνητα φορολογούνταν με 15% έως τις 12.000 ευρώ, 35% από 12.001 έως 35.000 ευρώ και 45% πάνω από αυτό το ποσό.
Η σύγκριση με τον οριακό συντελεστή 44% για μισθωτή εργασία δείχνει γιατί η σύνθεση του εισοδήματος έχει μεγάλη σημασία: το ίδιο συνολικό ποσό μπορεί να έχει διαφορετική φορολογική επιβάρυνση ανάλογα με το αν προέρχεται από εργασία, ενοίκια ή μερίσματα.
Από το 2026 η κυβέρνηση προχώρησε σε νέα φορολογική κλίμακα.
Για τα εισοδήματα από μισθούς και συντάξεις ο δεύτερος συντελεστής μειώθηκε από 22% σε 20% και ο τρίτος από 28% σε 26%, ενώ δημιουργήθηκε και νέο κλιμάκιο 39% για εισοδήματα από 40.000 έως 60.000 ευρώ.
Παράλληλα θεσπίστηκαν ακόμη μεγαλύτερες ελαφρύνσεις για οικογένειες με παιδιά και μηδενικοί συντελεστές στα πρώτα 20.000 ευρώ για νέους έως 25 ετών.
Η φορολογική μεταρρύθμιση του 2026, δεν αλλάζει το γεγονός ότι την περίοδο 2019-2025 η ονομαστική αύξηση των εισοδημάτων εξελισσόταν μέσα σε ένα περιβάλλον υψηλού πληθωρισμού και χωρίς αυτόματη τιμαριθμική προσαρμογή των φορολογικών ορίων.
Το τελικό συμπέρασμα είναι πιο σύνθετο από το κυβερνητικό αφήγημα «οι μισθοί αυξάνονται».
Αυξήθηκαν πράγματι τα εισοδήματα από εργασία, ιδιαίτερα τα χαμηλότερα μισθολογικά εισοδήματα.
Αλλά ταυτόχρονα αυξήθηκε η αξία και η απόδοση περιουσιακών στοιχείων, κάτι που ευνόησε περισσότερο όσους διέθεταν ήδη ακίνητα και χρηματοοικονομικό πλούτο.
Η θεσμοποίηση της διαφθοράς και τα «ήρεμα νερά» κοστίζουν
Η Νέα Δημοκρατία εξακολουθεί να έχει καθαρό δημοσκοπικό προβάδισμα – πρωτοφανές στην Ελλάδα για μια κυβέρνηση στον 7ο χρόνο της θητείας της - σε συνδυασμό με μια σημαντική πολιτική φθορά που την απομακρύνει από την τροχιά της αυτοδυναμίας.
Το αντίθετο: η σημερινή εικόνα δείχνει μια κυβέρνηση που παραμένει πρώτη επειδή η αντιπολίτευση αδυνατεί να συγκροτήσει μία πειστική εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης, την ίδια ώρα όμως χάνει έδαφος σε δύο πεδία που αποτελούσαν βασικά στοιχεία του πολιτικού της πλεονεκτήματος: τους θεσμούς και την εθνική αξιοπιστία.
Στην τελευταία μεγάλη μέτρηση της Marc, στα τέλη Ιουλίου, η ΝΔ βρισκόταν στο 30,8% στην εκτίμηση ψήφου, έναντι 16,8% της ΕΛΑΣ και 11% του ΠΑΣΟΚ.
Ωστόσο, μόλις το 35,6% αξιολογούσε θετικά ή μάλλον θετικά την κυβέρνηση, ενώ το 63,7% την αξιολογούσε αρνητικά.
Ακόμη πιο χαρακτηριστικό: μόνο 18,8% θεωρούσε πιθανή μια αυτοδύναμη νίκη της ΝΔ, ενώ 46,8% προέβλεπε νίκη της χωρίς αυτοδυναμία.
Το χάσμα ανάμεσα στην εκλογική πρωτιά και την κοινωνική αξιολόγηση είναι το κλειδί. Η ΝΔ δεν έχει χάσει την πρώτη θέση• έχει χάσει μέρος της αυτονόητης εμπιστοσύνης που τη συνόδευε.
Αυτό φαίνεται καθαρά στο ζήτημα των θεσμών
Η υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ και η παρουσία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας έχουν προσδώσει στην πολιτική συζήτηση ένα ιδιαίτερο συμβολικό βάρος.
Η Laura Kovesi έχει καταστεί για ένα τμήμα της κοινής γνώμης σύμβολο ενός εξωτερικού θεσμικού ελέγχου που εμφανίζεται πιο αξιόπιστος από το ίδιο το ελληνικό πολιτικό σύστημα.
Στη δημοσκόπηση της MRB τον Μάιο, το 71,3% εξέφραζε εμπιστοσύνη στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία καθώς η κυβέρνηση παρουσιάζει εικόνα θεσμοποίηση της διαφθοράς – μέσω της κυβερνητικής πλειοψηφίας γίνεται η ίδια κριτής και κρινόμενες σε υποθέσεις νομικού ενδιαφέροντος ενώ ασκεί ασφυκτικό έλεγχο στις ανεξάρτητες αρχές.
Και η Metron Analysis τον Ιούνιο αποτύπωνε αυτή τη δυσπιστία με ιδιαίτερα σκληρούς αριθμούς: 73% αρνητικές γνώμες για την κυβερνητική επίδοση στα θέματα Δημοκρατίας και Θεσμών, έναντι μόλις 19% θετικών. Η κρίση των θεσμών ήταν, μάλιστα, το τρίτο σημαντικότερο πρόβλημα της χώρας με 21%, ενώ η διαφθορά συγκέντρωνε 14%.
Το δεύτερο μέτωπο είναι τα εθνικά
Εδώ η ΝΔ δεν έχει χάσει την παράδοση της ως κόμμα ασφάλειας και εθνικής ευθύνης, αλλά έχει χάσει μέρος του συγκριτικού της πλεονεκτήματος. Η ίδια μέτρηση της Metron είναι χαρακτηριστική: όταν οι πολίτες αξιολογούν την κυβέρνηση στα γεωπολιτικά και στις διεθνείς σχέσεις —με ρητή αναφορά στα ελληνοτουρκικά, αλλά και στις σχέσεις με ΗΠΑ, Ρωσία, Ισραήλ και ΕΕ— το 47% δηλώνει μάλλον αρνητικό, έναντι μόλις 37% που δηλώνει μάλλον θετικό.
Το στοιχείο αυτό αποδεικνύει όμως ότι δεν πείθει πλέον όλους τους πολίτες ως επαρκώς δυναμική και αποτελεσματική στα εθνικά θέματα.
Και αυτή είναι μια σημαντική πολιτική μεταβολή για ένα κόμμα που επί χρόνια είχε σχεδόν μονοπωλιακό πλεονέκτημα στην αξιοπιστία πάνω στην εξωτερική πολιτική και την άμυνα.
Οι σχέσεις Ελλάδας–Τουρκίας εξακολουθούν, άλλωστε, να αποτελούν σημαντική πηγή ανησυχίας για την κοινή γνώμη, ενώ η εξωτερική πολιτική και οι πόλεμοι καταγράφονταν τον Ιούνιο ως σημαντικό πρόβλημα για το 10% των πολιτών.
Επομένως, το πραγματικό πρόβλημα της ΝΔ είναι ότι η πρωτιά της δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη κοινωνική υπεροχή στην αξιολόγηση της διακυβέρνησης. Και έτσι διαμορφώνεται ένα επικίνδυνο για την κυβέρνηση παράδοξο: παραμένει η ισχυρότερη εκλογική δύναμη, αλλά δεν θεωρείται αυτονόητα η πιο αξιόπιστη δύναμη ούτε για την προστασία των θεσμών ούτε για την υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων.
Τα παραπάνω δείχνουν ότι η κοινωνική συμμαχία που κρίστηκε το 2019 παρουσιάζει σημαντικές ρωγμές γεγονός που καθιστά την αυτοδυναμία της ΝΔ αδύνατη στις επόμενες εκλογές όποτε και εάν γίνουν...
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου