Το «χαρτί» του Λιβάνου: Γιατί το Ιράν δεν εγκαταλείπει τη Χεζμπολάχ στις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ.

Η μάχη για τον έλεγχο της Βηρυτού, ο ρόλος της Χεζμπολάχ μετά τον Άσαντ και το γεωπολιτικό παζάρι που μπορεί να καθορίσει τη νέα Μέση Ανατολή

Κωστας Καλλιαντερης
Ενώ τα βλέμματα της διεθνούς κοινότητας είναι στραμμένα στα Στενά του Ορμούζ, στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και στις αμερικανικές επιδρομές στον Περσικό Κόλπο, ένα δεύτερο, λιγότερο ορατό μέτωπο αποκτά καθοριστική σημασία για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.

Αυτός ο γεωπολιτικός κόμβος λέγεται Λίβανος.

Για την Τεχεράνη, η Βηρυτός δεν αποτελεί απλώς έναν ακόμη σύμμαχο στην περιοχή. Αποτελεί το τελευταίο ισχυρό προγεφύρωμα επιρροής απέναντι στο Ισραήλ μετά τη δραματική αποδυνάμωση του άξονα Ιράν – Συρίας και τις ανατροπές που προκάλεσε η πτώση του καθεστώτος Άσαντ.

Γι’ αυτό και η τύχη της Χεζμπολάχ έχει μετατραπεί σε κεντρικό κεφάλαιο των παρασκηνιακών διαπραγματεύσεων μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. 

Η Χεζμπολάχ ως στρατηγικό περιουσιακό στοιχείο

Στο στρατηγικό δόγμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας, η Χεζμπολάχ δεν είναι απλώς μια λιβανική σιιτική οργάνωση.

Είναι ο σημαντικότερος βραχίονας της ιρανικής αποτροπής απέναντι στο Ισραήλ.

Επί δεκαετίες, η Τεχεράνη επένδυσε πολιτικά, οικονομικά και στρατιωτικά στη δημιουργία ενός δικτύου που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως μοχλός πίεσης σε περίπτωση περιφερειακής σύγκρουσης.

Σήμερα, όμως, το δίκτυο αυτό βρίσκεται υπό πρωτοφανή πίεση.

Οι ισραηλινές επιχειρήσεις στον νότιο Λίβανο, οι απώλειες της Χεζμπολάχ και η μεταβαλλόμενη περιφερειακή ισορροπία έχουν δημιουργήσει νέες συνθήκες που απειλούν την ιρανική επιρροή.

Και αυτό ακριβώς είναι που προσπαθεί να αποτρέψει η Τεχεράνη.
Μετά τη Συρία, ο Λίβανος είναι η τελευταία γραμμή άμυνας

Η πτώση του Μπασάρ αλ Άσαντ άλλαξε δραματικά τη γεωπολιτική εικόνα της Μέσης Ανατολής.

Για πρώτη φορά εδώ και χρόνια, το Ιράν βλέπει έναν από τους βασικούς πυλώνες του περιφερειακού του άξονα να αποδυναμώνεται.

Υπό αυτές τις συνθήκες, ο Λίβανος αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία.

Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι η Τεχεράνη θεωρεί πλέον τη διατήρηση της Χεζμπολάχ ως οργανωμένης στρατιωτικής και πολιτικής δύναμης «κόκκινη γραμμή» στις συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες. 

Με άλλα λόγια:

το Ιράν μπορεί να διαπραγματευτεί πολλά, αλλά όχι την πλήρη εξουδετέρωση της Χεζμπολάχ.
Το σχέδιο της Ουάσιγκτον

Η αμερικανική στρατηγική κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Οι ΗΠΑ επιχειρούν να στηρίξουν μια διαδικασία που θα οδηγήσει σε σταθερή εκεχειρία μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ, σε σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από αμφισβητούμενες περιοχές και στην ενίσχυση του λιβανικού κράτους και του στρατού.

Στην Ουάσιγκτον θεωρούν ότι μόνο η ενίσχυση των κρατικών θεσμών μπορεί να περιορίσει την επιρροή της Χεζμπολάχ.

Ωστόσο, αυτή ακριβώς η προσέγγιση συγκρούεται με τις στρατηγικές επιδιώξεις της Τεχεράνης.
Ο πρόεδρος Αούν και η μάχη για την κυριαρχία

Ο πρόεδρος του Λιβάνου, Ζοζέφ Αούν, προσπαθεί να χαράξει μια δύσκολη γραμμή ισορροπίας.

Από τη μία αναγνωρίζει τη σημασία των σχέσεων με το Ιράν.

Από την άλλη, επιμένει ότι το μέλλον της χώρας πρέπει να καθορίζεται από τους ίδιους τους Λιβανέζους.

Το μήνυμά του είναι σαφές:

«Ο Λίβανος δεν θα γίνει πεδίο άσκησης εξωτερικών επιρροών, είτε προέρχονται από την Τεχεράνη είτε από το Τελ Αβίβ».

Όμως η πραγματικότητα αποδεικνύεται πολύ πιο σύνθετη. 

Το αδιέξοδο των διαπραγματεύσεων

Οι συνομιλίες που διεξάγονται με αμερικανική διαμεσολάβηση αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες.

Η Βηρυτός ζητά πρώτα μόνιμη κατάπαυση του πυρός, πλήρη αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων και επιστροφή των εκτοπισμένων κατοίκων.

Το Ισραήλ, αντίθετα, απαιτεί την ουσιαστική αποστρατιωτικοποίηση της Χεζμπολάχ στον νότιο Λίβανο πριν εξετάσει οποιαδήποτε υποχώρηση.

Ανάμεσα στις δύο θέσεις υπάρχει τεράστια απόσταση.

Και αυτή η απόσταση καθιστά τον Λίβανο μέρος ενός πολύ ευρύτερου γεωπολιτικού παζαριού.
Η επόμενη μέρα της Χεζμπολάχ

Στο παρασκήνιο αναπτύσσεται μια κρίσιμη συζήτηση:

Μπορεί να υπάρξει ειρήνη στον Λίβανο χωρίς να διαλυθεί η Χεζμπολάχ;

Η λιβανική κυβέρνηση επιχειρεί να προωθήσει ένα μεταβατικό μοντέλο, σύμφωνα με το οποίο η επέκταση του κρατικού ελέγχου θα προχωρήσει παράλληλα με τη σταδιακή αποχώρηση της οργάνωσης από συγκεκριμένες περιοχές.

Η Χεζμπολάχ, ωστόσο, απορρίπτει μέχρι στιγμής κάθε σχέδιο που θεωρεί ότι οδηγεί σε στρατηγική αποδυνάμωσή της.

Και η Τεχεράνη στηρίζει αυτή τη θέση.
Το πραγματικό διακύβευμα

Για πολλούς αναλυτές, το μέλλον του Λιβάνου αποτελεί σήμερα το πιο κρίσιμο γεωπολιτικό τεστ στη Μέση Ανατολή.

Αν η Ουάσιγκτον καταφέρει να ενισχύσει το λιβανικό κράτος και να περιορίσει τη Χεζμπολάχ, θα πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες στρατηγικές ήττες του Ιράν εδώ και δεκαετίες.

Αντίθετα, αν η Τεχεράνη διατηρήσει την επιρροή της και εξασφαλίσει τη θεσμική και στρατιωτική επιβίωση της οργάνωσης, θα έχει διαφυλάξει το σημαντικότερο περιφερειακό της χαρτί απέναντι στο Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Και γι’ αυτό ακριβώς ο Λίβανος δεν είναι σήμερα ένα δευτερεύον μέτωπο.

Είναι το πεδίο όπου θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό η νέα ισορροπία ισχύος στη Μέση Ανατολή μετά τον πόλεμο

πηγή


Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.