Στις 28 Σεπτεμβρίου 2026 είχαμε προειδοποιήσει ότι η περίφημη αμερικανική «ομπρέλα προστασίας» ενδέχεται να αποδειχθεί μια επικίνδυνη στρατηγική αυταπάτη, με την Ελλάδα και την Κύπρο να εκτίθενται σε κινδύνους που δεν ελέγχουν. Οι ιρανικές απειλές και η διεύρυνση της γεωγραφίας των πιθανών στόχων καθιστούν αναγκαία την επαναφορά του ζητήματος, αυτή τη φορά όχι ως θεωρητική προειδοποίηση, αλλά ως μια απτή πραγματικότητα.
Χρόνια τώρα ακούμε ότι η χώρα αναβαθμίζεται γεωστρατηγικά, ότι αποτελεί προνομιακό εταίρο της Ουάσινγκτον και ότι η αμερικανική παρουσία λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής της ελληνικής ασφάλειας και ισχύος. Τι από όλα αυτά ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα;
Η προειδοποίηση του γραμματέα του Συμβουλίου Ασφαλείας του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαΐ, ότι σε περίπτωση νέας αμερικανικής επίθεσης η Τεχεράνη θα πλήξει αμερικανικές βάσεις ακόμη και σε ευρωπαϊκές χώρες, δεν είναι μια απλή δήλωση που μπορεί να αγνοηθεί δεδομένης της έως τώρα στάσης του καθεστώτος των μουλάδων. Οι Ιρανοί έχουν ήδη αποδείξει ότι αποτελεί κομμάτι της αμυντικής στρατηγικής τους να μεταφέρουν την αντιπαράθεση στο έδαφος χωρών που φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Πλέον διευρύνουν ρητά τη γεωγραφία των απειλών τους πέραν της Μέσης Ανατολής.
Η ιρανική εφημερίδα Kayhan αναφέρει ρητά την Ελλάδα και την Κύπρο, μαζί με τη Βρετανία, τη Γερμανία και την Αλβανία στην λίστα των στόχων. Το δημοσίευμα αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν συνδυάζεται με τις δηλώσεις Ρεζαΐ.
Η Ελλάδα βρίσκεται μέσα στην εξίσωση και η Κύπρος ακόμη πιο εκτεθειμένη, λόγω των βρετανικών βάσεων στο Ακρωτήρι και τη Δεκέλεια. Η RAF Akrotiri δέχθηκε ήδη πλήγμα από μη επανδρωμένο αεροσκάφος στις 2 Μαρτίου. Το περιστατικό, είναι αποκαλυπτικό για την έκθεση των εγκαταστάσεων του νησιού σε μια περιφερειακή σύγκρουση.
Το ερώτημα είναι απλό: έχουμε αντιληφθεί τι σημαίνει να αποτελούμε μέρος της στρατιωτικής αρχιτεκτονικής τρίτων χωρίς να έχουμε έλεγχο στις αποφάσεις τους;
Η Σούδα, η Αλεξανδρούπολη, η Λάρισα και το Στεφανοβίκειο δεν είναι απλώς εγκαταστάσεις που ενισχύουν τη διμερή συνεργασία. Εντάσσονται σε ένα ευρύτερο αμερικανικό επιχειρησιακό δίκτυο. Η γεωγραφική τους θέση τις καθιστά κομβικές για την Ουάσινγκτον. Η ίδια ακριβώς χρησιμότητα, όμως, ενδέχεται να τις καταστήσει στόχους για τους αντιπάλους της.
Αυτή είναι η άλλη όψη της γεωστρατηγικής αναβάθμισης, την οποία ουδέποτε ακούμε στις κυβερνητικές ανακοινώσεις. Η Ελλάδα αποκτά μεγαλύτερη σημασία για τους αμερικανικούς σχεδιασμούς, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι αποκτά αυτομάτως μεγαλύτερο έλεγχο πάνω στους κινδύνους που απορρέουν από αυτούς.
Τα γεγονότα με τις χώρες του Κόλπου θα έπρεπε να είχαν ήδη σημάνει συναγερμό στην Αθήνα και την Λευκωσία. Ας πάρουμε το παράδειγμα του Μπαχρέιν. Η έδρα του Πέμπτου Στόλου θεωρούνταν για χρόνια θεμέλιο της ασφάλειας του βασιλείου. Όταν, όμως, οι ιρανικοί πύραυλοι και τα drones έπληξαν τις αμερικανικές εγκαταστάσεις, αποδείχθηκε ότι η παρουσία της υπερδύναμης δεν προσέφερε ασυλία στη χώρα που τις φιλοξενούσε. Το Μπαχρέιν είχε μετατρέψει την αμερικανική στρατιωτική παρουσία σε κεντρικό πυλώνα της ασφάλειάς του, χωρίς να διαθέτει αντίστοιχο έλεγχο στις αποφάσεις που μπορούσαν να το εκθέσουν. Το αποτέλεσμα είναι το βασίλειο και η οικονομία του να κλονίζονται συθέμελα από τα ιρανικά χτυπήματα.
΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄
Και εδώ βρίσκεται η ουσία του προβλήματος για τα καθ' ημάς. Εννοείται ότι λύση δεν είναι η απομάκρυνση των Αμερικανών αλλά πρέπει σε πρώτη φάση να πάψουμε να εκλαμβάνουμε την αμερικανική παρουσία ως εθνική στρατηγική.
Στην Αθήνα έχει διαμορφωθεί μια πολιτική κουλτούρα μέσα στην οποία κάθε αμερικανική διευκόλυνση παρουσιάζεται ως διπλωματική επιτυχία, κάθε επίσκεψη υψηλού αξιωματούχου ως επιβεβαίωση της αναβαθμισμένης θέσης μας και κάθε νέα συμφωνία ως ακόμη ένα βήμα προς την ασφάλεια. Πώς όμως διασφαλίζονται τα ελληνικά συμφέροντα; Ποια συγκεκριμένα ανταλλάγματα εξασφαλίσαμε; Ποιες δεσμεύσεις αναλάβαμε να ζητήσουμε; Ποιο είναι το σχέδιο σε περίπτωση που οι αμερικανικές εγκαταστάσεις αποτελέσουν στόχο αντιποίνων;
Τον Ιούλιο του 2019, όταν Αμερικανοί διπλωμάτες ρώτησαν τι ανταλλάγματα θα ζητούσε η νέα κυβέρνηση για την αναθεώρηση της MDCA, οι Έλληνες ομόλογοί τους απάντησαν «κάτι ανάλογο με όσα δώσατε το 1990». Τότε, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης είχε εξασφαλίσει χρηματοδότηση 345 εκατ. δολαρίων, διαγραφή οφειλής 50 εκατ. και σημαντικό εξοπλιστικό πακέτο. Το 2019, όμως, η απάντηση του -προβλέψιμου σύμμαχου- Κυριάκου Μητσοτάκη, προς έκπληξη των Ελλήνων και Αμερικανών διπλωματών, ήταν: «Δεν ζητάμε τίποτα». Φαίνεται ότι στην «στρατηγική σκέψη» των πολικών ελίτ κυριαρχεί η απλοϊκή συλλογιστική: όσα περισσότερα παραχωρούμε και όσο περισσότερο μας χρειάζονται οι Αμερικανοί, τόσο περισσότερο θα μας προστατεύουν.
Μόνο που η Ουάσινγκτον δεν έχει υπογράψει τέτοιο συμβόλαιο.
Οι ελληνικές πολιτικές ηγεσίες έχουν ανάγει την εθελοδουλία σχεδόν ως αυτοσκοπό, ενώ η αξιοπιστία απέναντι στον κυρίαρχο λαό, ο οποίος τελικά θα επωμιστεί τις συνέπειες μιας κρίσης, μένει στα αζήτητα.
Εδώ δεν έχουμε ένα απλό έλλειμμα σχεδιασμού. Έχουμε έλλειμμα στρατηγικής αυτονομίας. Μια πολιτική ηγεσία η οποία φοβάται περισσότερο το ενδεχόμενο να δυσαρεστήσει τον ισχυρό σύμμαχο/πάτρωνα παρά την έκθεση της χώρας σε άμεσους κινδύνους, δεν μπορεί να χαράξει σοβαρή εξωτερική πολιτική. Η «συμμαχία» έχει καταντήσει σε σχέση μονόπλευρης προσδοκίας και η διπλωματία σε διαρκή προσπάθεια να αποδεικνύουμε το πόσο χρήσιμοι είμαστε.
Τι θα έκανε μια χώρα που αντιμετωπίζει σοβαρά τα συμφέροντά της; Θα διαπραγματευόταν την πρόσβαση στις εγκαταστάσεις της με συγκεκριμένα αυτονόητα ανταλλάγματα. Θα απαιτούσε ουσιαστική ενημέρωση και διαβούλευση για επιχειρήσεις που ενδέχεται να δημιουργήσουν άμεσους κινδύνους για την επικράτειά της. Θα διατηρούσε διπλωματικούς διαύλους με χώρες που βρίσκονται απέναντι από τους συμμάχους της, χωρίς να θεωρεί ότι κάθε τέτοια επαφή αποτελεί γεωπολιτική απιστία.
Αντί γι' αυτό, συχνά εξαντλούμε τη στρατηγική μας σε διακηρύξεις περί αναβαθμισμένου ρόλου και σε μια διαρκή αναζήτηση αμερικανικής δημόσιας επιδοκιμασίας. Οι φιλοφρονήσεις από ξένους αξιωματούχους δεν συνιστούν εγγύηση ασφάλειας. Ούτε οι εξοπλισμοί από μόνοι τους αποτελούν στρατηγική, ούτε οι βάσεις από μόνες τους συνιστούν αποτροπή.
Η Ελλάδα δεν χρειάζεται λιγότερους συμμάχους. Χρειάζεται λιγότερες αυταπάτες, περισσότερη διαπραγματευτική αυτοπεποίθηση και, κυρίως, πολιτικούς που να αντιλαμβάνονται ότι η εθνική ασφάλεια δεν μπορεί να αποτελεί εξάρτημα οποιονδήποτε σχεδιασμών τρίτων. Είτε αυτοί είναι αμερικανικοί, είτε γαλλικοί, είτε ισραηλινοί, είτε οτιδήποτε άλλο.
Οι χώρες του Κόλπου έμαθαν με τον δύσκολο τρόπο ότι η φιλοξενία μιας υπερδύναμης δεν εξασφαλίζει ασυλία. Η Κύπρος έχει ήδη αντιληφθεί πόσο κοντά μπορεί να φτάσει η σύγκρουση. Η Ελλάδα έχει πλέον εμμέσως προειδοποιηθεί...
Το ερώτημα πλέον δεν είναι το εάν η Ουάσινγκτον θα τρέξει να μας σώσει όταν η φωτιά ακουμπήσει τα δικά μας σύνορα. Η ιστορία έχει αποδείξει ότι οι ξένες δυνάμεις σώζουν μόνο τις επενδύσεις τους, όχι τους πρόθυμους οικοδεσπότες. Το ζήτημα είναι αν η Αθήνα θα προλάβει να ενηλικιωθεί γεωστρατηγικά πριν να διαπιστώσει -μέσα από τις στάχτες της ίδιας της της αφέλειας-, ότι στην παγκόσμια σκακιέρα όποιος δεν φροντίζει να γίνει παίκτης, καταλήγει αναλώσιμο πιόνι.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Χρόνια τώρα ακούμε ότι η χώρα αναβαθμίζεται γεωστρατηγικά, ότι αποτελεί προνομιακό εταίρο της Ουάσινγκτον και ότι η αμερικανική παρουσία λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής της ελληνικής ασφάλειας και ισχύος. Τι από όλα αυτά ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα;
Η προειδοποίηση του γραμματέα του Συμβουλίου Ασφαλείας του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαΐ, ότι σε περίπτωση νέας αμερικανικής επίθεσης η Τεχεράνη θα πλήξει αμερικανικές βάσεις ακόμη και σε ευρωπαϊκές χώρες, δεν είναι μια απλή δήλωση που μπορεί να αγνοηθεί δεδομένης της έως τώρα στάσης του καθεστώτος των μουλάδων. Οι Ιρανοί έχουν ήδη αποδείξει ότι αποτελεί κομμάτι της αμυντικής στρατηγικής τους να μεταφέρουν την αντιπαράθεση στο έδαφος χωρών που φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Πλέον διευρύνουν ρητά τη γεωγραφία των απειλών τους πέραν της Μέσης Ανατολής.
Η ιρανική εφημερίδα Kayhan αναφέρει ρητά την Ελλάδα και την Κύπρο, μαζί με τη Βρετανία, τη Γερμανία και την Αλβανία στην λίστα των στόχων. Το δημοσίευμα αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν συνδυάζεται με τις δηλώσεις Ρεζαΐ.
Η Ελλάδα βρίσκεται μέσα στην εξίσωση και η Κύπρος ακόμη πιο εκτεθειμένη, λόγω των βρετανικών βάσεων στο Ακρωτήρι και τη Δεκέλεια. Η RAF Akrotiri δέχθηκε ήδη πλήγμα από μη επανδρωμένο αεροσκάφος στις 2 Μαρτίου. Το περιστατικό, είναι αποκαλυπτικό για την έκθεση των εγκαταστάσεων του νησιού σε μια περιφερειακή σύγκρουση.
Το ερώτημα είναι απλό: έχουμε αντιληφθεί τι σημαίνει να αποτελούμε μέρος της στρατιωτικής αρχιτεκτονικής τρίτων χωρίς να έχουμε έλεγχο στις αποφάσεις τους;
Η Σούδα, η Αλεξανδρούπολη, η Λάρισα και το Στεφανοβίκειο δεν είναι απλώς εγκαταστάσεις που ενισχύουν τη διμερή συνεργασία. Εντάσσονται σε ένα ευρύτερο αμερικανικό επιχειρησιακό δίκτυο. Η γεωγραφική τους θέση τις καθιστά κομβικές για την Ουάσινγκτον. Η ίδια ακριβώς χρησιμότητα, όμως, ενδέχεται να τις καταστήσει στόχους για τους αντιπάλους της.
Αυτή είναι η άλλη όψη της γεωστρατηγικής αναβάθμισης, την οποία ουδέποτε ακούμε στις κυβερνητικές ανακοινώσεις. Η Ελλάδα αποκτά μεγαλύτερη σημασία για τους αμερικανικούς σχεδιασμούς, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι αποκτά αυτομάτως μεγαλύτερο έλεγχο πάνω στους κινδύνους που απορρέουν από αυτούς.
Τα γεγονότα με τις χώρες του Κόλπου θα έπρεπε να είχαν ήδη σημάνει συναγερμό στην Αθήνα και την Λευκωσία. Ας πάρουμε το παράδειγμα του Μπαχρέιν. Η έδρα του Πέμπτου Στόλου θεωρούνταν για χρόνια θεμέλιο της ασφάλειας του βασιλείου. Όταν, όμως, οι ιρανικοί πύραυλοι και τα drones έπληξαν τις αμερικανικές εγκαταστάσεις, αποδείχθηκε ότι η παρουσία της υπερδύναμης δεν προσέφερε ασυλία στη χώρα που τις φιλοξενούσε. Το Μπαχρέιν είχε μετατρέψει την αμερικανική στρατιωτική παρουσία σε κεντρικό πυλώνα της ασφάλειάς του, χωρίς να διαθέτει αντίστοιχο έλεγχο στις αποφάσεις που μπορούσαν να το εκθέσουν. Το αποτέλεσμα είναι το βασίλειο και η οικονομία του να κλονίζονται συθέμελα από τα ιρανικά χτυπήματα.
΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄΄
Και εδώ βρίσκεται η ουσία του προβλήματος για τα καθ' ημάς. Εννοείται ότι λύση δεν είναι η απομάκρυνση των Αμερικανών αλλά πρέπει σε πρώτη φάση να πάψουμε να εκλαμβάνουμε την αμερικανική παρουσία ως εθνική στρατηγική.
Στην Αθήνα έχει διαμορφωθεί μια πολιτική κουλτούρα μέσα στην οποία κάθε αμερικανική διευκόλυνση παρουσιάζεται ως διπλωματική επιτυχία, κάθε επίσκεψη υψηλού αξιωματούχου ως επιβεβαίωση της αναβαθμισμένης θέσης μας και κάθε νέα συμφωνία ως ακόμη ένα βήμα προς την ασφάλεια. Πώς όμως διασφαλίζονται τα ελληνικά συμφέροντα; Ποια συγκεκριμένα ανταλλάγματα εξασφαλίσαμε; Ποιες δεσμεύσεις αναλάβαμε να ζητήσουμε; Ποιο είναι το σχέδιο σε περίπτωση που οι αμερικανικές εγκαταστάσεις αποτελέσουν στόχο αντιποίνων;
Τον Ιούλιο του 2019, όταν Αμερικανοί διπλωμάτες ρώτησαν τι ανταλλάγματα θα ζητούσε η νέα κυβέρνηση για την αναθεώρηση της MDCA, οι Έλληνες ομόλογοί τους απάντησαν «κάτι ανάλογο με όσα δώσατε το 1990». Τότε, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης είχε εξασφαλίσει χρηματοδότηση 345 εκατ. δολαρίων, διαγραφή οφειλής 50 εκατ. και σημαντικό εξοπλιστικό πακέτο. Το 2019, όμως, η απάντηση του -προβλέψιμου σύμμαχου- Κυριάκου Μητσοτάκη, προς έκπληξη των Ελλήνων και Αμερικανών διπλωματών, ήταν: «Δεν ζητάμε τίποτα». Φαίνεται ότι στην «στρατηγική σκέψη» των πολικών ελίτ κυριαρχεί η απλοϊκή συλλογιστική: όσα περισσότερα παραχωρούμε και όσο περισσότερο μας χρειάζονται οι Αμερικανοί, τόσο περισσότερο θα μας προστατεύουν.
Μόνο που η Ουάσινγκτον δεν έχει υπογράψει τέτοιο συμβόλαιο.
Οι ελληνικές πολιτικές ηγεσίες έχουν ανάγει την εθελοδουλία σχεδόν ως αυτοσκοπό, ενώ η αξιοπιστία απέναντι στον κυρίαρχο λαό, ο οποίος τελικά θα επωμιστεί τις συνέπειες μιας κρίσης, μένει στα αζήτητα.
Εδώ δεν έχουμε ένα απλό έλλειμμα σχεδιασμού. Έχουμε έλλειμμα στρατηγικής αυτονομίας. Μια πολιτική ηγεσία η οποία φοβάται περισσότερο το ενδεχόμενο να δυσαρεστήσει τον ισχυρό σύμμαχο/πάτρωνα παρά την έκθεση της χώρας σε άμεσους κινδύνους, δεν μπορεί να χαράξει σοβαρή εξωτερική πολιτική. Η «συμμαχία» έχει καταντήσει σε σχέση μονόπλευρης προσδοκίας και η διπλωματία σε διαρκή προσπάθεια να αποδεικνύουμε το πόσο χρήσιμοι είμαστε.
Τι θα έκανε μια χώρα που αντιμετωπίζει σοβαρά τα συμφέροντά της; Θα διαπραγματευόταν την πρόσβαση στις εγκαταστάσεις της με συγκεκριμένα αυτονόητα ανταλλάγματα. Θα απαιτούσε ουσιαστική ενημέρωση και διαβούλευση για επιχειρήσεις που ενδέχεται να δημιουργήσουν άμεσους κινδύνους για την επικράτειά της. Θα διατηρούσε διπλωματικούς διαύλους με χώρες που βρίσκονται απέναντι από τους συμμάχους της, χωρίς να θεωρεί ότι κάθε τέτοια επαφή αποτελεί γεωπολιτική απιστία.
Αντί γι' αυτό, συχνά εξαντλούμε τη στρατηγική μας σε διακηρύξεις περί αναβαθμισμένου ρόλου και σε μια διαρκή αναζήτηση αμερικανικής δημόσιας επιδοκιμασίας. Οι φιλοφρονήσεις από ξένους αξιωματούχους δεν συνιστούν εγγύηση ασφάλειας. Ούτε οι εξοπλισμοί από μόνοι τους αποτελούν στρατηγική, ούτε οι βάσεις από μόνες τους συνιστούν αποτροπή.
Η Ελλάδα δεν χρειάζεται λιγότερους συμμάχους. Χρειάζεται λιγότερες αυταπάτες, περισσότερη διαπραγματευτική αυτοπεποίθηση και, κυρίως, πολιτικούς που να αντιλαμβάνονται ότι η εθνική ασφάλεια δεν μπορεί να αποτελεί εξάρτημα οποιονδήποτε σχεδιασμών τρίτων. Είτε αυτοί είναι αμερικανικοί, είτε γαλλικοί, είτε ισραηλινοί, είτε οτιδήποτε άλλο.
Οι χώρες του Κόλπου έμαθαν με τον δύσκολο τρόπο ότι η φιλοξενία μιας υπερδύναμης δεν εξασφαλίζει ασυλία. Η Κύπρος έχει ήδη αντιληφθεί πόσο κοντά μπορεί να φτάσει η σύγκρουση. Η Ελλάδα έχει πλέον εμμέσως προειδοποιηθεί...
Το ερώτημα πλέον δεν είναι το εάν η Ουάσινγκτον θα τρέξει να μας σώσει όταν η φωτιά ακουμπήσει τα δικά μας σύνορα. Η ιστορία έχει αποδείξει ότι οι ξένες δυνάμεις σώζουν μόνο τις επενδύσεις τους, όχι τους πρόθυμους οικοδεσπότες. Το ζήτημα είναι αν η Αθήνα θα προλάβει να ενηλικιωθεί γεωστρατηγικά πριν να διαπιστώσει -μέσα από τις στάχτες της ίδιας της της αφέλειας-, ότι στην παγκόσμια σκακιέρα όποιος δεν φροντίζει να γίνει παίκτης, καταλήγει αναλώσιμο πιόνι.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου
Δημοσίευση σχολίου