Ηχηρή παρέμβαση του πρώην πρωθυπουργού την ώρα που ο Μάρκο Ρούμπιο βρίσκεται στην Αθήνα – Ο Κώστας Καραμανλής μίλησε για έναν κόσμο όπου οι ΗΠΑ δυσκολεύονται να διατηρήσουν την πρωτοκαθεδρία τους, κατήγγειλε «δύο μέτρα και δύο σταθμά» της Δύσης απέναντι σε Τουρκία και Κύπρο και υπερασπίστηκε τη στρατηγική επιλογή ανοίγματος της Ελλάδας προς την Κίνα και την COSCO
Μια παρέμβαση με σαφές γεωπολιτικό βάρος έκανε ο Κώστας Καραμανλής, σε μια ημέρα κατά την οποία όλα τα βλέμματα της κυβέρνησης είναι στραμμένα στην επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και στον 6ο Στρατηγικό Διάλογο Ελλάδας–ΗΠΑ.
Η χρονική σύμπτωση είναι πολιτικά αξιοσημείωτη.
Την ώρα που Αθήνα και Ουάσιγκτον αναδεικνύουν τη στρατηγική τους συνεργασία σε άμυνα, ενέργεια και περιφερειακή ασφάλεια, ο πρώην πρωθυπουργός επέλεξε να επαναφέρει στο προσκήνιο μια διαφορετική αρχή άσκησης εξωτερικής πολιτικής: την ανάγκη η Ελλάδα να παραμένει σταθερά ενταγμένη στη Δύση, αλλά ταυτόχρονα να διατηρεί πολυδιάστατες σχέσεις και ανοικτούς διαύλους πέρα από τις παραδοσιακές της συμμαχίες.
Η ομιλία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Executive Master in Business Administration του Πανεπιστημίου Tsinghua, με αντικείμενο τα «20 χρόνια Στρατηγικής Συνεργασίας Ελλάδας–Κίνας και την εμπειρία της COSCO».
Και ο Κώστας Καραμανλής δεν περιορίστηκε σε μια ιστορική αναδρομή στις ελληνοκινεζικές σχέσεις.
Μίλησε για ΗΠΑ και Κίνα, Ουκρανία και Ρωσία, Τουρκία και Κύπρο, Μέση Ανατολή, ευρωατλαντικές σχέσεις και τη θέση της Ελλάδας μέσα σε έναν κόσμο που, όπως υποστήριξε, αλλάζει ραγδαία.
Καραμανλής: «Πιο σύνθετη και πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική»
Η φράση που συμπυκνώνει ολόκληρη την παρέμβασή του είναι σαφής:
«Το αναδυόμενο πολυπολικό σύστημα επιβάλλει την άσκηση μιας πιο σύνθετης και πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής, απαλλαγμένης από τις άκαμπτες διαχωριστικές γραμμές του παρελθόντος».
Και αμέσως μετά ο πρώην πρωθυπουργός έκανε μια κρίσιμη διευκρίνιση:
«Η Ελλάδα είναι αναμφίβολα ευθυγραμμισμένη με τη Δύση, ωστόσο η ίδια η Δύση διέρχεται μια φάση μετασχηματισμού ή ακόμη και διχασμού». Επικολλημένο markdown
Δεν πρόκειται, συνεπώς, για αμφισβήτηση του δυτικού προσανατολισμού της Ελλάδας.
Πρόκειται για την άποψη ότι η συμμετοχή στη Δύση δεν πρέπει να αποκλείει την ανάπτυξη στρατηγικών σχέσεων με άλλες μεγάλες δυνάμεις, όταν αυτό υπηρετεί συγκεκριμένα ελληνικά συμφέροντα.
Και ο Καραμανλής χρησιμοποίησε ως βασικό παράδειγμα την Κίνα.
Το timing με τον Ρούμπιο που αποκτά πολιτικό ενδιαφέρον
Η παρέμβαση πραγματοποιείται ακριβώς την ημέρα που η Αθήνα υποδέχεται τον Μάρκο Ρούμπιο για μια επίσκεψη με βαρύ στρατηγικό περιεχόμενο.
Στην ατζέντα του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών βρίσκονται η ενεργειακή συνεργασία, η άμυνα, η Ανατολική Μεσόγειος, η περιφερειακή ασφάλεια και η περαιτέρω εμβάθυνση των σχέσεων Ελλάδας–ΗΠΑ.
Μάλιστα, πριν ακόμη φθάσει στην Αθήνα, ο Ρούμπιο είχε χαρακτηρίσει την Ελλάδα «πολύ σημαντικό σύμμαχο» των Ηνωμένων Πολιτειών.
Από αυτή την άποψη, η παράλληλη τοποθέτηση Καραμανλή για την ανάγκη μιας πολυδιάστατης ελληνικής εξωτερικής πολιτικής δημιουργεί αναπόφευκτα πολιτικό ενδιαφέρον.
Δεν υπάρχει στοιχείο που να αποδεικνύει ότι ο πρώην πρωθυπουργός επέλεξε την τοποθέτηση ως απάντηση στον Ρούμπιο ή στην κυβέρνηση.
Ωστόσο, το περιεχόμενο και η συγκυρία επιτρέπουν να διαβαστεί η ομιλία ως υπενθύμιση μιας διαφορετικής σχολής εξωτερικής πολιτικής: στενές συμμαχίες, αλλά χωρίς μονοδιάστατη διπλωματία.
«Πέρα από τις παραδοσιακές μας συμμαχίες»
Ο Καραμανλής, άλλωστε, επέστρεψε ευθέως στην περίοδο της δικής του διακυβέρνησης.
Όπως είπε, μία από τις στρατηγικές προτεραιότητες της κυβέρνησής του ήταν:
«Μια πιο πολυδιάστατη προσέγγιση της εξωτερικής πολιτικής, πέρα από τις παραδοσιακές μας συμμαχίες».
Η στρατηγική εκείνη, σύμφωνα με τον ίδιο, έδινε ιδιαίτερη έμφαση στην οικονομική διπλωματία και στην προσπάθεια να καταστεί η Ελλάδα στρατηγικός κόμβος στην ευρύτερη περιοχή. Επικολλημένο markdown
Είναι μια διατύπωση που αποκτά σήμερα μεγαλύτερο βάρος λόγω της επιστροφής του ανταγωνισμού ΗΠΑ–Κίνας στο επίκεντρο της διεθνούς πολιτικής.
Για τον Καραμανλή, όμως, η ελληνική σχέση με το Πεκίνο παρουσιάζεται ως παράδειγμα του πώς μια χώρα μπορεί να αξιοποιεί τις συμμαχίες της χωρίς να κλείνει τις πόρτες σε άλλες μεγάλες αγορές και δυνάμεις.
Η COSCO και η απόφαση που προκάλεσε αντιδράσεις
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο πρώην πρωθυπουργός στη συμφωνία με την COSCO για τον Πειραιά.
Δεν απέφυγε, μάλιστα, να θυμίσει ότι η συγκεκριμένη στρατηγική επιλογή είχε προκαλέσει επιφυλάξεις στο εξωτερικό.
«Δεν είναι μυστικό ότι η συμφωνία προκάλεσε σκεπτικισμό μεταξύ των εταίρων μας εντός των γεωπολιτικών σχηματισμών στους οποίους συμμετέχει η Ελλάδα», είπε.
Πρόσθεσε όμως ότι εκείνη την περίοδο:
«Κανένας άλλος αξιόπιστος διεθνής παράγοντας δεν είχε εκφράσει ενδιαφέρον για το λιμάνι του Πειραιά».
Και κατέληξε ότι το σημερινό διεθνές ενδιαφέρον για ανταγωνιστικές λιμενικές εγκαταστάσεις αποτελεί, κατά την άποψή του, «την καλύτερη απόδειξη της επιτυχίας εκείνης της στρατηγικής επιλογής». Επικολλημένο markdown
Η αναφορά αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία σήμερα, καθώς τα μεγάλα λιμάνια, οι εμπορικές διαδρομές και οι υποδομές logistics έχουν μετατραπεί σε πεδία του στρατηγικού ανταγωνισμού ΗΠΑ–Κίνας.
«Ο κόσμος πιο ασταθής από οποιαδήποτε άλλη φάση μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο»
Ο Καραμανλής περιέγραψε με ιδιαίτερα σκοτεινά χρώματα το διεθνές περιβάλλον.
Κατά την εκτίμησή του:
«Το διεθνές τοπίο είναι σήμερα πολύ πιο ασταθές από οποιαδήποτε άλλη φάση μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο».
Μίλησε για έναν πολυπολικό κόσμο που γίνεται περισσότερο απρόβλεπτος και για επιστροφή της realpolitik, των σφαιρών επιρροής και της ισχύος ως βασικών παραγόντων επίλυσης των διεθνών διαφορών.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί και η αναφορά του στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο πρώην πρωθυπουργός υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ επιχειρούν να διατηρήσουν την παγκόσμια πρωτοκαθεδρία τους στηριζόμενες στη στρατιωτική τους υπεροχή, «αν και όχι με αξιοσημείωτη επιτυχία». Επικολλημένο markdown
Μια διατύπωση με ιδιαίτερο πολιτικό βάρος την ημέρα της παρουσίας του επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας στην Αθήνα.
Το βαρύ «καρφί» για Τουρκία και Κύπρο
Ακόμη πιο αιχμηρή ήταν η τοποθέτηση Καραμανλή για τη στάση της Δύσης απέναντι στην Τουρκία.
Ο πρώην πρωθυπουργός μίλησε για «δύο μέτρα και δύο σταθμά», αντιπαραβάλλοντας την αντίδραση της Δύσης στη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία με τη στάση της απέναντι στην Κύπρο.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ενώ η Τουρκία προβάλλει αναθεωρητικές αξιώσεις έναντι της Ελλάδας, απειλεί με πόλεμο και διατηρεί στρατιωτική παρουσία στο βόρειο τμήμα της Κύπρου μετά την εισβολή του 1974, εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται από πολλές δυτικές χώρες ως πολύτιμος σύμμαχος.
«Ενώ η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία καταδικάζεται, επιβάλλονται κυρώσεις και η αμυνόμενη πλευρά λαμβάνει κάθε μορφή στήριξης, τα παράλληλα δεινά της Κύπρου παραμένουν χωρίς αντιμετώπιση», ανέφερε.
Και κατέληξε:
«Αυτή η ασυνέπεια υπονομεύει την πολιτική, νομική και ηθική υπεροχή του δυτικού αφηγήματος». Επικολλημένο markdown
Πρόκειται ίσως για την πιο καθαρή αιχμή ολόκληρης της ομιλίας.
Και αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον καθώς, με αφορμή την επίσκεψη Ρούμπιο, το American Hellenic Institute ζήτησε από την Ουάσιγκτον να διατυπώσει σαφή θέση απέναντι στις τουρκικές ενέργειες στην Ανατολική Μεσόγειο
Ουκρανία: Καταδίκη της Ρωσίας, αλλά και κριτική στη Δύση
Ο Καραμανλής διατύπωσε επίσης μια σύνθετη θέση για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Χαρακτήρισε τη ρωσική εισβολή «άδικη και παράνομη», αλλά ταυτόχρονα υποστήριξε ότι η προηγούμενη πολιτική της συλλογικής Δύσης δεν ήταν «άμοιρη ευθυνών», αναφερόμενος στις προσπάθειες ένταξης της Ουκρανίας στο δυτικό στρατόπεδο.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι η αλλαγή πολιτικής στην Ουάσιγκτον έχει αφήσει την Ευρώπη χωρίς ουσιαστικό ρόλο στις προσπάθειες διευθέτησης του πολέμου. Επικολλημένο markdown
Κεντρικό στοιχείο της ανάλυσής του είναι ότι οι διεθνείς συσχετισμοί μεταβάλλονται τόσο γρήγορα ώστε η Ελλάδα δεν μπορεί να στηρίζεται σε απλουστευτικά σχήματα του παρελθόντος.
Η προειδοποίηση για τη Μέση Ανατολή
Ανάλογη ήταν η ανάλυσή του και για τη Μέση Ανατολή.
Κατά τον Καραμανλή, οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να διαθέτουν τον ηγετικό ρόλο, αλλά δυσκολεύονται περισσότερο να επιβάλλουν τη βούλησή τους, καθώς Ρωσία, Κίνα και περιφερειακές δυνάμεις διεκδικούν αυξημένη επιρροή.
Παράλληλα, άσκησε κριτική στην Ευρωπαϊκή Ένωση, υποστηρίζοντας ότι δεν έχει καταφέρει να εξελιχθεί σε ουσιαστικό γεωπολιτικό παίκτη σε μια περιοχή που επηρεάζει άμεσα την ασφάλεια και την οικονομική της ευημερία. Επικολλημένο markdown
Το μήνυμα προς Αθήνα: Δύση, αλλά και ανοιχτές πόρτες
Το πολιτικό συμπέρασμα της παρέμβασης Καραμανλή βρίσκεται ακριβώς εδώ.
Δεν αμφισβήτησε τη δυτική ταυτότητα της Ελλάδας.
Αντιθέτως, την χαρακτήρισε δεδομένη.
Υποστήριξε όμως ότι ένας πολυπολικός κόσμος απαιτεί περισσότερες επιλογές, περισσότερους διαύλους επικοινωνίας και λιγότερες άκαμπτες διαχωριστικές γραμμές.
Η Κίνα αποτελεί για τον ίδιο χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Υπενθύμισε ότι το Πεκίνο στηρίζει την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας, ενώ η Αθήνα ακολουθεί σταθερά την πολιτική της «μίας Κίνας».
Και έστειλε ένα ευρύτερο μήνυμα:
«Ο σημερινός κόσμος έχει ανάγκη από λιγότερες διαχωριστικές γραμμές και περισσότερη κατανόηση και συνεργασία». Επικολλημένο markdown
Η Ελλάδα ανάμεσα σε ΗΠΑ και Κίνα – χωρίς το δίλημμα «ή ο ένας ή ο άλλος»
Η πραγματική συζήτηση που ανοίγει η παρέμβαση Καραμανλή δεν είναι αν η Ελλάδα πρέπει να επιλέξει ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και το Πεκίνο.
Η Ελλάδα είναι μέλος του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η στρατηγική σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες έχει διευρυνθεί σημαντικά σε άμυνα, ενέργεια και ασφάλεια.
Την ίδια στιγμή, όμως, ο Πειραιάς και η COSCO αποτελούν χειροπιαστό παράδειγμα του οικονομικού αποτυπώματος των ελληνοκινεζικών σχέσεων.
Ο Καραμανλής προβάλλει, επομένως, ένα μοντέλο στο οποίο η Ελλάδα παραμένει σταθερά ενταγμένη στη δυτική αρχιτεκτονική, αλλά επιδιώκει ταυτόχρονα οικονομικές και πολιτικές σχέσεις με άλλους πόλους του διεθνούς συστήματος όταν αυτές εξυπηρετούν τα συμφέροντά της.
Και αυτή ακριβώς η τοποθέτηση αποκτά ιδιαίτερο πολιτικό βάρος στις 7 Οκτωβρίου 2026.
Την ημέρα που ο Μάρκο Ρούμπιο βρίσκεται στην Αθήνα και η κυβέρνηση προβάλλει τη στρατηγική σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο Κώστας Καραμανλής υπενθυμίζει τη δική του σχολή εξωτερικής πολιτικής:
Σταθερός δυτικός προσανατολισμός, αλλά χωρίς κλειστές πόρτες στον υπόλοιπο κόσμο.
Και, κυρίως, με την ελληνική εξωτερική πολιτική να αξιολογεί κάθε σχέση μέσα από το πρίσμα των δικών της στρατηγικών συμφερόντων.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου
Δημοσίευση σχολίου