Νετανιάχου–Ερντογάν: Η σύγκρουση βγαίνει από τη Γάζα – Συρία, Γκολάν, Ελλάδα και Κύπρος στη νέα εξίσωση.

Βασιλης Διαμαντακος
Η αντιπαράθεση Ισραήλ–Τουρκίας περνά σε άλλο επίπεδο: ο Νετανιάχου εξαπέλυσε προσωπική επίθεση στον Ερντογάν από το βήμα του ΟΗΕ, συνέδεσε την Άγκυρα με τη Συρία και αναφέρθηκε ρητά σε Ελλάδα και Κύπρο – ενώ πίσω από τις λέξεις διαμορφώνεται μια πολύ μεγαλύτερη μάχη για την ισορροπία ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η σύγκρουση Μπενιαμίν Νετανιάχου–Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεν αφορά πλέον μόνο τη Γάζα.

Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο γεωπολιτικό συμπέρασμα από την ομιλία του Ισραηλινού πρωθυπουργού στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών.

Ο Νετανιάχου εξαπέλυσε ιδιαίτερα σκληρή προσωπική επίθεση στον Τούρκο πρόεδρο, τον οποίο χαρακτήρισε «τύραννο», κατηγορώντας παράλληλα την Τουρκία ότι αποτελεί βασικό φορέα αντιισραηλινής προπαγάνδας.

Όμως η παρέμβασή του πήγε πολύ πιο μακριά.

Στο πλήρες κείμενο της ομιλίας του, ο Νετανιάχου αναφέρθηκε στην παρουσία της Τουρκίας στη βόρεια Κύπρο, μίλησε για ενέργειες της Άγκυρας έναντι της Ελλάδας και υποστήριξε ότι ο Ερντογάν επιδιώκει να επεκτείνει την τουρκική επιρροή στη Συρία. Πρόκειται για ισχυρισμούς και χαρακτηρισμούς του ίδιου του Ισραηλινού πρωθυπουργού, όχι για ουδέτερες διαπιστώσεις.

Η Συρία αλλάζει τα πάντα

Εδώ βρίσκεται το πραγματικό γεωπολιτικό story.

Η Τουρκία διαθέτει ισχυρή επιρροή στη νέα συριακή πραγματικότητα.

Το Ισραήλ, από την άλλη πλευρά, θέλει να αποτρέψει τη δημιουργία μιας νέας στρατηγικής απειλής στα βόρεια σύνορά του.

Οι δύο επιδιώξεις μπορούν να συνυπάρξουν μόνο μέχρι ένα σημείο.

Όσο περισσότερο η Άγκυρα διευρύνει την πολιτική ή στρατιωτική παρουσία της στη Συρία, τόσο περισσότερο το Ισραήλ θα παρακολουθεί τις κινήσεις της ως παράγοντα που μπορεί να επηρεάσει άμεσα την ισραηλινή ασφάλεια.

Και κάπου εδώ εμφανίζεται το Γκολάν. 

Το Γκολάν επιστρέφει στο κέντρο

Ο Σύρος πρόεδρος Άχμεντ αλ Σάραα έχει δηλώσει ότι τα Υψίπεδα του Γκολάν θα παραμείνουν συριακό έδαφος.

Ο Νετανιάχου απάντησε από το βήμα του ΟΗΕ επικαλούμενος ιστορικούς και βιβλικούς δεσμούς των Εβραίων με την περιοχή και εντάσσοντας το Γκολάν στη συνολικότερη επιχειρηματολογία του για την ασφάλεια και την ιστορική παρουσία του Ισραήλ.

Η διεθνής νομική διάσταση, ωστόσο, παραμένει διαφορετική από την ισραηλινή θέση: το καθεστώς του Γκολάν εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο διεθνούς διαφωνίας και ο ΟΗΕ δεν αναγνωρίζει την ισραηλινή προσάρτηση.

Άρα το Γκολάν δεν είναι απλώς ένα παλιό κεφάλαιο της αραβοϊσραηλινής σύγκρουσης.

Γίνεται ξανά κόμβος της νέας αντιπαράθεσης για τη Συρία.

Γιατί ο Νετανιάχου έβαλε την Ελλάδα στην ομιλία του

Για την Αθήνα υπάρχει μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια.

Ο Νετανιάχου επέλεξε να αναφερθεί ρητά στην Ελλάδα μέσα στην επίθεσή του κατά του Ερντογάν.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα γίνεται μέρος της ισραηλινοτουρκικής αντιπαράθεσης.

Σημαίνει όμως ότι η Ανατολική Μεσόγειος αντιμετωπίζεται πλέον από το Ισραήλ ως ένα ενιαίο γεωπολιτικό σύστημα.

Τουρκία, Συρία, Κύπρος, Ελλάδα και Ισραήλ βρίσκονται πάνω στον ίδιο χάρτη στρατηγικών υποδομών, θαλάσσιων ζωνών, ενεργειακών διαδρομών και στρατιωτικής ισορροπίας.

Και η Κύπρος

Η αναφορά του Νετανιάχου στη βόρεια Κύπρο προσθέτει ακόμη ένα επίπεδο.

Το Κυπριακό βρίσκεται ήδη στην ατζέντα της φετινής Γενικής Συνέλευσης και ο Κυριάκος Μητσοτάκης χρησιμοποίησε επίσης το βήμα του ΟΗΕ για να επαναφέρει την ανάγκη επίλυσης στο πλαίσιο των αποφάσεων των Ηνωμένων Εθνών.

Έτσι, μέσα σε λίγες ώρες, Ελλάδα, Τουρκία, Ισραήλ, Συρία και Κύπρος βρέθηκαν να συνδέονται πολιτικά μέσα στην ίδια διπλωματική εβδομάδα. 

Το Ιράν παραμένει η μεγάλη σκιά

Παρά την επίθεση στον Ερντογάν, ο βασικός στρατηγικός αντίπαλος του Ισραήλ παραμένει το Ιράν.

Ο Νετανιάχου υπερασπίστηκε με ένταση τις ισραηλινές επιχειρήσεις εναντίον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και υποστήριξε ότι το Ισραήλ, πλήττοντας το Ιράν, προστάτευσε και άλλες χώρες της περιοχής.

Η εξασθένηση της ιρανικής επιρροής, όμως, δημιουργεί ταυτόχρονα κενά ισχύος.

Και στη Μέση Ανατολή τα κενά ισχύος σπάνια μένουν κενά.
Από το Ιράν στην Τουρκία;

Αυτό είναι το μεγάλο ερώτημα.

Η μείωση της ιρανικής επιρροής στη Συρία δεν σημαίνει αυτομάτως μεγαλύτερη ασφάλεια για το Ισραήλ.

Εάν μέρος του κενού καλυφθεί από μια ισχυρότερη Τουρκία, η Ιερουσαλήμ θα πρέπει να διαχειριστεί έναν πολύ διαφορετικό στρατηγικό ανταγωνιστή.

Η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ, μεγάλη περιφερειακή δύναμη, διαθέτει ισχυρές ένοπλες δυνάμεις και έχει άμεση γεωγραφική πρόσβαση στη Συρία.

Αυτό καθιστά οποιονδήποτε πιθανό ανταγωνισμό Ισραήλ–Τουρκίας πολύ διαφορετικό από τη σύγκρουση Ισραήλ–Ιράν. 

Η νέα γραμμή έντασης περνά από τη Συρία

Το σημαντικότερο δεν είναι η σκληρή γλώσσα Νετανιάχου.

Είναι η γεωγραφία.

Η Συρία βρίσκεται ανάμεσα στην Τουρκία και το Ισραήλ.

Η Κύπρος βρίσκεται στην καρδιά της Ανατολικής Μεσογείου.

Η Ελλάδα βρίσκεται πάνω στις βασικές θαλάσσιες και ενεργειακές διαδρομές που συνδέουν την περιοχή με την Ευρώπη.

Και το Ιράν παραμένει παράγοντας που επηρεάζει ολόκληρο το σύστημα.

Γι’ αυτό η επόμενη μεγάλη γεωπολιτική ιστορία της Μέσης Ανατολής μπορεί να μην αφορά αποκλειστικά τη Γάζα ή το Ιράν.

Μπορεί να αφορά το ποιος θα διαμορφώσει τη μεταπολεμική Συρία και ποια δύναμη θα κυριαρχήσει στον χώρο που συνδέει τη Μέση Ανατολή με την Ανατολική Μεσόγειο.

Και εκεί η σχέση Ισραήλ–Τουρκίας αποκτά πλέον κρίσιμη σημασία και για την Αθήνα.

πηγή


Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.