Γιατί ο αρχηγός της CIA πήγε αιφνιδιαστικά στη Μόσχα;

Η αιφνιδιαστική παρουσία του διευθυντή της CIA Τζον Ράτκλιφ στη ρωσική πρωτεύουσα, με φόντο τις νέες κυρώσεις κατά του Ιράν και το αδιέξοδο στoν πόλεμο στην Ουκρανία, έχει πυροδοτήσει σειρά σεναρίων για το πραγματικό αντικείμενο της αποστολής του.

Ούτε η Ουάσινγκτον ούτε το Κρεμλίνο δίνουν εξηγήσεις, ενώ τα διεθνή μέσα εξετάζουν από ένα αυστηρό μήνυμα προς τον Βλαντίμιρ Πούτιν έως μια νέα ανταλλαγή κρατουμένων και τη διατήρηση ενός κρίσιμου διαύλου μεταξύ των δύο υπηρεσιών πληροφοριών -αμερικανικής και ρωσικής, αναφέρει το Hellas Journal.

Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή: χθες, Τρίτη, ένα αμερικανικό στρατιωτικό μεταγωγικό C-17 απογειώθηκε από την αεροπορική βάση Άντριους, έκανε στάση στη Ρίγα της Λετονίας και στη συνέχεια προσγειώθηκε στη Μόσχα. Λίγο αργότερα, αυτοκινητοπομπή με αμερικανικές διπλωματικές πινακίδες εμφανίστηκε στους δρόμους της ρωσικής πρωτεύουσας.

Ο μυστηριώδης επιβάτης του αεροσκάφους και, εν συνεχεία, της αυτοκινητοπομπής, ήταν ο διευθυντής της CIA, Τζον Ράτκλιφ, σε μια επίσκεψη που ούτε η Ουάσινγκτον ούτε το Κρεμλίνο θέλουν να εξηγήσουν και, τουλάχιστον δημοσίως, εμφανίζονται σχεδόν σαν να την… αγνοούν.

Η παρουσία του Ράτκλιφ στη Μόσχα επιβεβαιώθηκε από Αμερικανούς αξιωματούχους σε CBS News, CNN και Axios. Κανένα από τα αμερικανικά μέσα, ωστόσο, δεν μπόρεσε να εξακριβώσει με ποιους συναντήθηκε ή ποια ήταν η ακριβής ατζέντα των επαφών του. Η CIA και ο Λευκός Οίκος απέφυγαν να σχολιάσουν, ενώ το Κρεμλίνο υποστήριξε ότι δεν είχε προγραμματιστεί συνάντηση με Αμερικανό αξιωματούχο.

Η χρονική συγκυρία δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί τυχαία. Ο επικεφαλής της CIA έφθασε στη Ρωσία σε μια περίοδο κατά την οποία οι διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία παραμένουν σε αδιέξοδο και μόλις μία ημέρα μετά την ανακοίνωση της νέας αμερικανικής εκστρατείας κυρώσεων κατά του Ιράν. Μέσα σε αυτό το σκηνικό, τα διεθνή μέσα επιχειρούν να αποκωδικοποιήσουν τη μυστική αποστολή, εξετάζοντας διάφορα σενάρια. Αυτά είναι:

Το Ιράν και η προειδοποίηση προς τη Μόσχα

Το πρώτο και, λόγω χρονικής συγκυρίας, ισχυρότερο σενάριο είναι ότι ο Ράτκλιφ ταξίδεψε στη Μόσχα για να μεταφέρει ένα αυστηρό μήνυμα σχετικά με τη ρωσική στήριξη προς το Ιράν.

Το Reuters συνδέει χρονικά την επίσκεψη με τις νέες αμερικανικές κυρώσεις κατά της Τεχεράνης και υπενθυμίζει ότι Ρωσία και Ιράν διατηρούν στενές στρατιωτικές και οικονομικές σχέσεις. Η Τεχεράνη έχει προμηθεύσει τη Μόσχα με drones που χρησιμοποιούνται στον πόλεμο στην Ουκρανία, ενώ το Κίεβο κατηγορεί τη Ρωσία ότι, από την πλευρά της, παρέχει στο Ιράν τεχνολογία μη επανδρωμένων αεροσκαφών και δορυφορικά δεδομένα.

Η Μόσχα απορρίπτει τις κατηγορίες ότι βοηθά την Τεχεράνη να πλήττει αμερικανικούς στόχους και δηλώνει έτοιμη να συμβάλει στην αποκλιμάκωση της κρίσης. Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, είναι κατά πόσο η Ουάσινγκτον θεωρεί αξιόπιστες αυτές τις διαβεβαιώσεις.

Ο ίδιος ο Ράτκλιφ είχε δηλώσει τον Μάρτιο ότι το Ιράν είχε ζητήσει βοήθεια από τη Ρωσία, την Κίνα και άλλους αντιπάλους των ΗΠΑ. Σε δημόσια ακρόαση είχε αποφύγει να διευκρινίσει εάν αυτή η βοήθεια τελικά παρασχέθηκε, λέγοντας ότι το θέμα μπορούσε να συζητηθεί μόνο σε απόρρητη συνεδρίαση.

Η Wall Street Journal εκτιμά ότι στις συνομιλίες μπορεί να τέθηκαν τόσο η έκταση της ρωσικής υποστήριξης προς την Τεχεράνη όσο και το κατά πόσο η Μόσχα θα μπορούσε να συμβάλει σε μια συμφωνία αποκλιμάκωσης.

Υπό αυτήν την εκδοχή, ο Ράτκλιφ ενδέχεται να προσπάθησε να διαπιστώσει μέχρι πού είναι διατεθειμένος να φτάσει ο Βλαντίμιρ Πούτιν για να στηρίξει το Ιράν, αλλά και να τον προειδοποίησε για τις συνέπειες μιας βαθύτερης εμπλοκής.

Μήνυμα για τις στρατιωτικές προθέσεις της Ρωσίας

Μια δεύτερη εκδοχή, την οποία επίσης εξετάζει η Wall Street Journal, είναι ότι ο επικεφαλής της CIA μετέφερε στη ρωσική ηγεσία προειδοποίηση βασισμένη σε ιδιαίτερα ευαίσθητες αμερικανικές πληροφορίες.

Το γεγονός ότι η Ουάσινγκτον επέλεξε τον διευθυντή της CIA και όχι έναν πολιτικό ή διπλωματικό απεσταλμένο, όπως τον Στιβ Γουίτκοφ ή τον Τζάρεντ Κούσνερ, ενισχύει το ενδεχόμενο οι συνομιλίες να αφορούσαν στρατιωτικές προθέσεις, επιχειρησιακά δεδομένα ή αμερικανικές «κόκκινες γραμμές».

Το αντικείμενο θα μπορούσε να είναι μια νέα ρωσική κλιμάκωση στην Ουκρανία, υβριδικές επιχειρήσεις εναντίον χωρών του ΝΑΤΟ ή κινήσεις της Μόσχας προς ενίσχυση του Ιράν.

Υπάρχει, άλλωστε, σαφές προηγούμενο. Τον Νοέμβριο του 2021, ο τότε διευθυντής της CIA Ουίλιαμ Μπερνς είχε ταξιδέψει στη Μόσχα και είχε προειδοποιήσει τη ρωσική ηγεσία για τις συνέπειες μιας εισβολής στην Ουκρανία. Η προειδοποίηση, εκ των πραγμάτων, αποδείχθηκε μάταιη. Ο Μπερνς είχε συναντηθεί τότε με υψηλόβαθμους Ρώσους αξιωματούχους και είχε συνομιλήσει τηλεφωνικά με τον Πούτιν.

Η σύγκριση που κάνουν το CBS News και άλλα αμερικανικά μέσα δεν σημαίνει ότι ο Ράτκλιφ μετέφερε ένα αντίστοιχο τελεσίγραφο. Δείχνει, όμως, ότι η Ουάσινγκτον έχει χρησιμοποιήσει και στο παρελθόν τον επικεφαλής της CIA όταν θέλει να παραδώσει απευθείας στο Κρεμλίνο ένα εξαιρετικά ευαίσθητο μήνυμα.

Μέχρι στιγμής δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι ο Ράτκλιφ συναντήθηκε με τον Ρώσο πρόεδρο. Ούτε έχει τεκμηριωθεί ο ισχυρισμός ορισμένων βρετανικών δημοσιευμάτων ότι ο Πούτιν είχε «αδειάσει» το πρόγραμμά του ειδικά για να τον δεχθεί.

Το αδιέξοδο στην Ουκρανία

Το τρίτο σενάριο θέλει την επίσκεψη να εντάσσεται σε μια παρασκηνιακή προσπάθεια επανεκκίνησης των διαπραγματεύσεων για την Ουκρανία. Το CBS News επισημαίνει ότι ο Ράτκλιφ βρέθηκε στη Μόσχα σε μια στιγμή κατά την οποία η αμερικανική μεσολάβηση έχει ουσιαστικά βαλτώσει και Μόσχα και Κίεβο εξακολουθούν να απέχουν σημαντικά στα βασικά ζητήματα. Στην ίδια συγκυρία εστιάζουν το Axios και ο Guardian.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί η πληροφορία ότι η κυβέρνηση Τραμπ είχε ζητήσει από την Ουκρανία να αναστείλει προσωρινά επιθέσεις στη Μόσχα και την Αγία Πετρούπολη, επειδή ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος επρόκειτο να ταξιδέψει στη Ρωσία.

Σύμφωνα με την Kyiv Post, το αίτημα αφορούσε ειδικά την αποφυγή επιθέσεων όσο ο Ράτκλιφ βρισκόταν στη χώρα. Το Reuters μεταδίδει ευρύτερα ότι η κυβέρνηση Τραμπ ζήτησε να μην πραγματοποιηθούν πλήγματα στη βόρεια Ρωσία. Η λεπτομέρεια αυτή αποτελεί ένδειξη ότι η επίσκεψη είχε σχεδιαστεί εκ των προτέρων και ότι θεωρούνταν αρκετά σημαντική ώστε η Ουάσινγκτον να ζητήσει ειδικές εγγυήσεις ασφαλείας από το Κίεβο.

Υπάρχει, πάντως, και ένα στοιχείο που αποδυναμώνει το σενάριο μιας αμιγώς ειρηνευτικής αποστολής. Τις πολιτικές διαπραγματεύσεις με το Κρεμλίνο χειρίζονται κυρίως ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και άλλοι συνεργάτες του Ντόναλντ Τραμπ. Η παρουσία του Ράτκλιφ υποδηλώνει ότι, ακόμη και αν η Ουκρανία βρέθηκε στο τραπέζι, οι συνομιλίες πιθανότατα είχαν περισσότερο επιχειρησιακό και πληροφοριακό χαρακτήρα παρά αμιγώς διπλωματικό.

Το σενάριο ανταλλαγής κρατουμένων

Ο Guardian και αμερικανικά μέσα αφήνουν ανοιχτό και ένα τέταρτο ενδεχόμενο: η επίσκεψη να σχετίζεται με νέα ανταλλαγή κρατουμένων ανάμεσα στις ΗΠΑ και τη Ρωσία. Η CIA έχει παίξει σημαντικό ρόλο σε προηγούμενες συμφωνίες αυτού του είδους.

Συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις για την ανταλλαγή του 2024, κατά την οποία απελευθερώθηκαν, μεταξύ άλλων, ο δημοσιογράφος της Wall Street Journal Έβαν Γκέρσκοβιτς και ο πρώην πεζοναύτης Πολ Γουίλαν.

Ο ίδιος ο Ράτκλιφ είχε προσωπική συμμετοχή στις συνομιλίες που οδήγησαν, τον Απρίλιο του 2025, στην απελευθέρωση της Ρωσοαμερικανίδας Κσένια Καρέλινα. Η νέα επίσκεψη πραγματοποιείται επίσης λίγο μετά την αποφυλάκιση από τη Ρωσία ενός Αμερικανού πρώην πεζοναύτη, ο οποίος κρατούνταν από το 2022.

Από την πρώτη στιγμή, η προσγείωση του C-17 πυροδότησε φήμες περί πιθανής ανταλλαγής, καθώς το αεροδρόμιο Βνούκοβο έχει χρησιμοποιηθεί και στο παρελθόν για ευαίσθητες διπλωματικές αποστολές. Το σενάριο, συνεπώς, έχει πραγματική βάση. Δύσκολα, όμως, μπορεί από μόνο του να εξηγήσει το πολιτικό βάρος της αποστολής και κυρίως την προσωπική μετάβαση του διευθυντή της CIA στη Μόσχα.

Ο δίαυλος ανάμεσα στις δύο υπηρεσίες πληροφοριών

Υπάρχει και μια λιγότερο… θεαματική, αλλά ίσως εξίσου σημαντική εξήγηση: η διατήρηση ενός απευθείας διαύλου επικοινωνίας ανάμεσα στη CIA και τη ρωσική Υπηρεσία Εξωτερικών Πληροφοριών, την SVR. Ο Ράτκλιφ είχε ήδη συνομιλήσει τηλεφωνικά με τον επικεφαλής της SVR Σεργκέι Ναρίσκιν. Όπως είχε μεταδώσει το Reuters, οι δύο άνδρες είχαν συμφωνήσει να διατηρήσουν την επικοινωνία τους για θέματα συνεργασίας μεταξύ των υπηρεσιών και διαχείρισης κρίσεων.

Τέτοιοι δίαυλοι παραμένουν ενεργοί ακόμη και στις περιόδους μέγιστης έντασης ανάμεσα στις δύο χώρες. Δεν απαιτούν πολιτική προσέγγιση ούτε σχέση εμπιστοσύνης.Χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά προειδοποιήσεων, την αποφυγή επικίνδυνων λανθασμένων υπολογισμών και τη διαχείριση ζητημάτων που δεν μπορούν εύκολα να περάσουν μέσα από τις συνήθεις διπλωματικές οδούς.

Η σημασία τους είναι ακόμη μεγαλύτερη αυτήν την περίοδο, καθώς οι ΗΠΑ δεν διαθέτουν πρεσβευτή στη Ρωσία και ταυτόχρονα καλούνται να διαχειριστούν δύο μεγάλες κρίσεις στις οποίες η Μόσχα έχει άμεση εμπλοκή: τον πόλεμο στην Ουκρανία και τη σύγκρουση με το Ιράν.
Μια αποστολή με περισσότερα από ένα μηνύματα

Καμία από τις μέχρι τώρα διαθέσιμες πληροφορίες δεν αποδεικνύει ότι ο Ράτκλιφ ταξίδεψε στη Μόσχα αποκλειστικά για ένα από τα παραπάνω ζητήματα. Αντίθετα, το πιθανότερο είναι ότι η αποστολή του είχε σύνθετη ατζέντα.

Η Ουκρανία αποτελεί το σταθερό υπόβαθρο των αμερικανορωσικών επαφών. Οι κρατούμενοι παραμένουν ένα από τα λίγα πεδία στα οποία εξακολουθεί να είναι δυνατή κάποια συνεννόηση. Η χρονική σύμπτωση με τις νέες αμερικανικές κυρώσεις, όμως, φέρνει αναπόφευκτα το Ιράν στο επίκεντρο.

Η Ουάσινγκτον θέλει να γνωρίζει αν η Μόσχα είναι διατεθειμένη να περιορίσει τη βοήθεια προς την Τεχεράνη ή, αντίθετα, να τη διευρύνει. Θέλει επίσης να διαπιστώσει αν η Ρωσία μπορεί να λειτουργήσει ως μεσολαβητής στην κρίση ή αν θα μετατραπεί σε έναν ακόμη μηχανισμό παράκαμψης της αμερικανικής πίεσης.

Το σύντομο πέρασμα του Ράτκλιφ από τη Μόσχα μοιάζει, επομένως, περισσότερο με αποστολή μεταφοράς μηνυμάτων και ανταλλαγής εξαιρετικά ευαίσθητων πληροφοριών, παρά με μια συμβατική διπλωματική επίσκεψη. Και η σιωπή που εξακολουθεί να την περιβάλλει, απλά εντείνει το μυστήριο…

πηγή


Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.