Πριν από περίπου δεκαπέντε χρόνια, καθώς η διεθνής κοινότητα παρακολουθούσε με αυξανόμενη ανησυχία την εξέλιξη του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης, ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ έλαβε μια απόφαση που έμελλε να αλλάξει τα γεωπολιτικά δεδομένα του σήμερα. Κάλεσε τους στρατιωτικούς του συμβούλους και έδωσε μια σαφή, κατεπείγουσα εντολή: να καταρτιστεί άμεσα ένα σχέδιο για το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.
Το Ορμούζ εκτοπίζει τα πυρηνικάηορμ
Για χρόνια, οι απειλές της Τεχεράνης για κλείσιμο των στενών αντιμετωπίζονταν από τη Δύση ως απλή ρητορική, καθώς θεωρείτο ότι ένα τέτοιο βήμα θα επιστρατευόταν μόνο σε περίπτωση υπαρξιακού πολέμου. Αυτή η στιγμή όμως ήρθε τον περασμένο Φεβρουάριο, με τις πρώτες αεροπορικές επιθέσεις της συμμαχίας ΗΠΑ και Ισραήλ, οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα τον θάνατο του Χαμενεΐ και άλλων κορυφαίων στελεχών του καθεστώτος.
Έχοντας υποστεί βαρύτατα πλήγματα στις κύριες εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου κατά τη διάρκεια του περσινού πολέμου των 12 ημερών, το Ιράν έθεσε για πρώτη φορά σε εφαρμογή το σχέδιο του Χαμενεΐ. Στοχοποιώντας την εμπορική ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ —από όπου πριν τη σύγκρουση διερχόταν το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου— η Τεχεράνη προκάλεσε τη χειρότερη ενεργειακή κρίση των τελευταίων ετών, αποκτώντας παράλληλα έναν πανίσχυρο μοχλό πίεσης.
Όπως χαρακτηριστικά δηλώνει στέλεχος του καθεστώτος, αποτυπώνοντας τη νέα πραγματικότητα: «Το πυρηνικό ζήτημα μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Το Ορμούζ όχι. Η μόνη λύπη τώρα είναι ότι θα έπρεπε να είχαμε κλείσει τα στενά πριν από χρόνια, όταν οι ΗΠΑ επέβαλαν για πρώτη φορά κυρώσεις».
Το ναυάγιο της συμφωνίας του Ιουνίου
Η αποφασιστικότητα της Τεχεράνης να διατηρήσει τον έλεγχο της θαλάσσιας διόδου οδήγησε και στην κατάρρευση της προσχεδιασμένης συμφωνίας του Ιουνίου. Ενώ το μνημόνιο συναντίληψης προέβλεπε την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια με αντάλλαγμα τη σταδιακή επανέναρξη της εμπορικής ναυτιλίας, η προσπάθεια της Ουάσιγκτον να κατευθύνει τα πλοία κατά μήκος των ακτών του Ομάν πυροδότησε νέα κρίση.
Το Ιράν άρχισε να στοχοποιεί σκάφη που κατηγόρησε ότι χρησιμοποιούσαν «μη εξουσιοδοτημένη» διαδρομή, επιμένοντας ότι τα στενά πρέπει να παραμείνουν υπό τον απόλυτο έλεγχό του για όσο διαρκεί ο πόλεμος. Η απάντηση των ΗΠΑ με νέες αεροπορικές επιδρομές και επαναφορά του αποκλεισμού έχει φέρει τις δύο πλευρές στα πρόθυρα μιας νέας, γενικευμένης σύγκρουσης, προτού καν ξεκινήσουν οι ουσιαστικές συζητήσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα.
Η ασυμμετρία στη διαπραγμάτευση και το παιχνίδι αντοχής
Η παρούσα φάση αναδεικνύει μια έντονη ασυμμετρία στις θέσεις των δύο πλευρών:
Η Ουάσιγκτον βιάζεται: Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δέχεται ισχυρές εσωτερικές πιέσεις για τη μείωση των τιμών της ενέργειας ενόψει των κρίσιμων ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Η Τεχεράνη καθυστερεί: Το ιρανικό καθεστώς εκτιμά ότι έχει πολύ υψηλότερο όριο αντοχής στον οικονομικό πόνο από ό,τι η αμερικανική κυβέρνηση και επιλέγει τη στρατηγική των αργών διαπραγματεύσεων.
Σύμφωνα με τον Αλί Βαέζ του Crisis Group, για πρώτη φορά από τη δεκαετία του 1980, το Ιράν κατάφερε να απαντήσει στον οικονομικό καταναγκασμό των ΗΠΑ με το ίδιο νόμισμα, πλήττοντας την αμερικανική οικονομία. «Θέλουν να χρησιμοποιήσουν αυτό το προηγούμενο για να στείλουν το μήνυμα στην Ουάσιγκτον ότι ένας νέος πόλεμος θα σημαίνει ένα ακόμη οικονομικό σοκ. Αυτό είναι πλέον το κύριο μέσο αποτροπής τους», εξηγεί ο Βαέζ.
Οι κόκκινες γραμμές και το αβέβαιο μέλλον
Οι απαιτήσεις του Ιράν για την επόμενη μέρα είναι ξεκάθαρες και μη διαπραγματεύσιμες. Ζητά τον αποκλειστικό έλεγχο της διαχείρισης της θαλάσσιας διόδου από κοινού με το Ομάν, απορρίπτοντας κάθε αμερικανική απόπειρα δημιουργίας εναλλακτικής ναυτιλιακής λωρίδας, ενώ σχεδιάζει να επιβάλει «τέλη παροχής υπηρεσιών» στα διερχόμενα πλοία.
Παράλληλα, το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης απειλεί ανοιχτά με επέκταση των επιχειρήσεων και κλείσιμο και άλλων οδών εξαγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Την ίδια ώρα, αν και οι αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις στις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις μείωσαν την αίσθηση του κατεπείγοντος για το πυρηνικό πρόγραμμα, η Τεχεράνη διατηρεί την τεχνογνωσία ανασυγκρότησής του. Ο Ντόναλντ Τραμπ απειλεί τώρα με πλήγματα στην εξαιρετικά προστατευμένη, υπόγεια εγκατάσταση κάτω από το Kolang Gazla («Όρος Αξίνα»), ενώ το Ιράν αρνείται να στείλει το απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου του στο εξωτερικό.
Όπως επισημαίνει ο πρώην Αμερικανός αξιωματούχος Βάλι Νασρ, η διατήρηση του ελέγχου των στενών λειτουργεί για το Ιράν ως η υπέρτατη εγγύηση ότι οποιαδήποτε συμφωνία υπογραφεί για το πυρηνικό ζήτημα θα εφαρμοστεί στην πράξη. Με τα δεδομένα αυτά, η μάχη για το Ορμούζ υποβαθμίζει τις πυρηνικές συνομιλίες σε δευτερεύουσας σημασίας, καθιστώντας, κατά τις πηγές του καθεστώτος, μια συνολική διευθέτηση να φαντάζει αυτή τη στιγμή σχεδόν αδύνατη.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου
Δημοσίευση σχολίου