Το μεγάλο δίλημμα του Τραμπ: Από το «ούτε δολάριο στο Ιράν» στην απελευθέρωση δισεκατομμυρίων.

Η μυστική διαπραγμάτευση για τα παγωμένα ιρανικά κεφάλαια, ο πολιτικός κίνδυνος για τον Λευκό Οίκο και το παζάρι που μπορεί να αλλάξει τη Μέση Ανατολή

Κωστας Καλλιαντερης
Επί χρόνια ο Ντόναλντ Τραμπ έχτιζε το πολιτικό του αφήγημα καταγγέλλοντας κάθε μορφή οικονομικής διευκόλυνσης προς την Τεχεράνη. Από την πυρηνική συμφωνία του Ομπάμα μέχρι την αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων στο εξωτερικό, ο σημερινός Αμερικανός πρόεδρος παρουσίαζε κάθε τέτοια κίνηση ως στρατηγικό λάθος της Ουάσιγκτον.

Σήμερα, όμως, βρίσκεται αντιμέτωπος με μια πολιτική ειρωνεία.

Σύμφωνα με πληροφορίες που διαρρέουν από τις συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις ΗΠΑ – Ιράν, στο τραπέζι βρίσκεται η πιθανότητα αποδέσμευσης δισεκατομμυρίων δολαρίων από παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία ως μέρος μιας ευρύτερης συμφωνίας αποκλιμάκωσης και ελέγχου του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης.

Το ζήτημα δεν είναι μόνο διπλωματικό.

Είναι βαθιά πολιτικό.
Το παζάρι των δισεκατομμυρίων

Σύμφωνα με πληροφορίες που κυκλοφορούν σε αμερικανικούς διπλωματικούς κύκλους, η Τεχεράνη ζητά πρόσβαση σε σημαντικό μέρος των δεσμευμένων κεφαλαίων της ως προϋπόθεση για οποιαδήποτε μόνιμη συμφωνία. Ιρανικές απαιτήσεις που έχουν διαρρεύσει φέρονται να κινούνται από 12 έως και 24 δισ. δολάρια σε πρώτη φάση, ενώ οι Αμερικανοί εξετάζουν πιο περιορισμένα και σταδιακά σχήματα αποδέσμευσης με αυστηρούς όρους χρήσης.

Παράλληλα εξετάζονται μηχανισμοί που θα συνδέουν την πρόσβαση στα κεφάλαια με τη μείωση ή μεταφορά αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου και με διεθνείς ελέγχους στις πυρηνικές εγκαταστάσεις. 

Η παγίδα του ίδιου του Τραμπ

Το πραγματικό πρόβλημα για τον Αμερικανό πρόεδρο δεν βρίσκεται στην Τεχεράνη.

Βρίσκεται στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών.

Εάν ο Τραμπ εγκρίνει την αποδέσμευση δισεκατομμυρίων προς το Ιράν, θα βρεθεί αντιμέτωπος με το ίδιο επιχείρημα που χρησιμοποίησε επί μία δεκαετία κατά των πολιτικών του αντιπάλων.

Οι Δημοκρατικοί αλλά και αρκετοί Ρεπουμπλικανοί επικριτές θα υποστηρίξουν ότι εφαρμόζει μια παραλλαγή της πολιτικής που ο ίδιος χαρακτήριζε «χρηματοδότηση του ιρανικού καθεστώτος».

Γι’ αυτό και ο Λευκός Οίκος αποφεύγει επιμελώς τη λέξη «πληρωμή».

Στελέχη που συμμετέχουν στις συνομιλίες προωθούν όρους όπως «απελευθέρωση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων», «ανθρωπιστική πρόσβαση» ή «επενδυτικό πλαίσιο», επιχειρώντας να περιορίσουν το πολιτικό κόστος.
Από τη στρατιωτική πίεση στη διπλωματική συναλλαγή

Το παράδοξο είναι ότι οι συζητήσεις αυτές εξελίσσονται την ώρα που οι αμερικανοϊρανικές σχέσεις βρίσκονται στο πιο επικίνδυνο σημείο των τελευταίων ετών.

Οι αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις, οι απειλές κατά της νήσου Χαργκ, οι συγκρούσεις γύρω από τα Στενά του Ορμούζ και η ανταλλαγή πληγμάτων έχουν δημιουργήσει ένα περιβάλλον σχεδόν πολεμικής αντιπαράθεσης.

Ωστόσο, πίσω από τα πρωτοσέλιδα και τις στρατιωτικές κινήσεις, οι δίαυλοι επικοινωνίας παραμένουν ανοιχτοί.

Η αμερικανική στρατηγική μοιάζει να κινείται ταυτόχρονα σε δύο παράλληλες τροχιές:

μέγιστη στρατιωτική πίεση και παράλληλη διαπραγμάτευση για μια ιστορική συμφωνία. 

Ο ρόλος του Κατάρ και των μεσαζόντων

Κρίσιμο ρόλο διαδραματίζει το Κατάρ, το οποίο λειτουργεί ως βασικός διαμεσολαβητής ανάμεσα στις δύο πλευρές.

Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι οι συνομιλίες επικεντρώνονται σε ένα σύνθετο πακέτο που θα περιλαμβάνει οικονομικές διευκολύνσεις, σταδιακή χαλάρωση ορισμένων περιορισμών και δεσμεύσεις της Τεχεράνης για το πυρηνικό της πρόγραμμα.

Το πρόβλημα είναι η αμοιβαία δυσπιστία.

Η Τεχεράνη ζητά απτά ανταλλάγματα πριν προβεί σε παραχωρήσεις.

Η Ουάσιγκτον απαιτεί πρώτα δεσμεύσεις και μετά οικονομικά οφέλη.
Το γεωπολιτικό διακύβευμα

Για την αμερικανική πλευρά, η απελευθέρωση κεφαλαίων δεν αφορά μόνο το πυρηνικό πρόγραμμα.

Αφορά τη συνολική αρχιτεκτονική ασφαλείας στη Μέση Ανατολή.

Μια συμφωνία θα μπορούσε να μειώσει την ένταση στον Περσικό Κόλπο, να περιορίσει τον κίνδυνο ενεργειακών αναταράξεων και να επηρεάσει άμεσα τις διεθνείς αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Αποτυχία των συνομιλιών, αντίθετα, θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα κλιμάκωση και να ενισχύσει τα πιο σκληροπυρηνικά κέντρα εξουσίας και στις δύο πλευρές.
Η κρίσιμη απόφαση

Το μεγάλο ερώτημα πλέον δεν είναι αν υπάρχουν διαπραγματεύσεις.

Υπάρχουν.

Το ερώτημα είναι αν ο Ντόναλντ Τραμπ είναι έτοιμος να αναλάβει το πολιτικό κόστος μιας συμφωνίας που πριν από λίγα χρόνια θα κατήγγελλε ο ίδιος.

Γιατί αν τελικά εγκρίνει την αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων προς το Ιράν, θα πρόκειται για μία από τις πιο εντυπωσιακές γεωπολιτικές μεταστροφές της πολιτικής του διαδρομής.

Και ίσως για τη συμφωνία που θα καθορίσει όχι μόνο το μέλλον των αμερικανοϊρανικών σχέσεων, αλλά και την ισορροπία δυνάμεων σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.

πηγή


Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.