ΗΠΑ και Ιράν «πουλούν» διαφορετικές νίκες για την ίδια συμφωνία.

Βασιλης Διαμαντακος
Καθώς η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη πλησιάζουν σε ιστορικό συμβιβασμό, η μάχη της προπαγάνδας ίσως αποδειχθεί εξίσου κρίσιμη με τη μάχη της διπλωματίας

Μια παράδοξη γεωπολιτική πραγματικότητα διαμορφώνεται στη Μέση Ανατολή.

Ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν φαίνεται να βρίσκονται πιο κοντά από ποτέ σε μια συμφωνία αποκλιμάκωσης της κρίσης που τους έφερε στα πρόθυρα μιας ευρύτερης περιφερειακής σύγκρουσης, οι δύο πλευρές παρουσιάζουν στους πολίτες τους δύο εντελώς διαφορετικές εκδοχές της ίδιας διαπραγμάτευσης.

Στην Ουάσιγκτον, η κυβέρνηση εμφανίζει το υπό διαμόρφωση πλαίσιο ως μια στρατηγική νίκη που υποχρεώνει την Τεχεράνη να περιορίσει το πυρηνικό της πρόγραμμα, να αποδεχθεί αυστηρότερους ελέγχους και να συμβάλει στην επαναφορά της σταθερότητας στα Στενά του Ορμούζ.

Στην Τεχεράνη, αντιθέτως, το αφήγημα εστιάζει στην άρση πιέσεων, στη χαλάρωση κυρώσεων και στη διατήρηση της εθνικής αξιοπρέπειας, χωρίς να εμφανίζεται ότι η Ισλαμική Δημοκρατία υποχωρεί απέναντι στις αμερικανικές απαιτήσεις. 

Η μάχη των αφηγήσεων πριν από την υπογραφή

Οι διπλωματικές διαπραγματεύσεις δεν αφορούν μόνο τα κείμενα των συμφωνιών. Αφορούν και την πολιτική τους πώληση στο εσωτερικό κάθε χώρας.

Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι το υπό συζήτηση μνημόνιο περιλαμβάνει δεσμεύσεις για τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, τη διαχείριση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου και τη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στον Περσικό Κόλπο.

Την ίδια στιγμή, ιρανικά μέσα ενημέρωσης και κυβερνητικοί κύκλοι προβάλλουν κυρίως τα οικονομικά και γεωπολιτικά οφέλη που ενδέχεται να προκύψουν για τη χώρα, επιχειρώντας να παρουσιάσουν τη συμφωνία ως αποτέλεσμα αντίστασης και όχι ως προϊόν πίεσης.

Γιατί η Τεχεράνη χρειάζεται μια «νίκη»

Η ιρανική ηγεσία βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρές εσωτερικές προκλήσεις.

Οι οικονομικές κυρώσεις, η υποχώρηση των επενδύσεων, η πίεση στο νόμισμα και η κοινωνική δυσαρέσκεια έχουν περιορίσει τα περιθώρια ελιγμών του καθεστώτος.

Υπό αυτές τις συνθήκες, οποιαδήποτε συμφωνία με τις ΗΠΑ πρέπει να παρουσιαστεί ως διπλωματικό επίτευγμα και όχι ως υποχώρηση απέναντι στη Δύση. Για τον λόγο αυτό, η Τεχεράνη επιδιώκει να δώσει έμφαση σε ζητήματα όπως η πρόσβαση σε δεσμευμένα κεφάλαια και η σταδιακή άρση οικονομικών περιορισμών. 

Ο Τραμπ και η ανάγκη για γεωπολιτικό αποτέλεσμα

Από την άλλη πλευρά, ο Λευκός Οίκος επιδιώκει να παρουσιάσει τη συμφωνία ως απόδειξη ότι η πολιτική της «μέγιστης πίεσης» απέδωσε καρπούς.

Η αμερικανική αφήγηση δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ασφάλεια της περιοχής, στον έλεγχο του πυρηνικού προγράμματος και στην αποκατάσταση της ελεύθερης ροής πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, ενός από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα του πλανήτη.

Η διαφορά των αφηγήσεων δεν αποτελεί ένδειξη αποτυχίας των συνομιλιών. Αντιθέτως, συχνά αποτελεί προϋπόθεση για την επιτυχία τους.

Το μεγάλο αγκάθι: Λίβανος και περιφερειακή ασφάλεια

Παρά την πρόοδο, σημαντικές διαφωνίες παραμένουν ανοιχτές.

Ένα από τα πιο σύνθετα ζητήματα αφορά τον ρόλο των φιλοϊρανικών δυνάμεων στην περιοχή και ειδικότερα τις εξελίξεις στον Λίβανο.

Η Τεχεράνη επιδιώκει να ενταχθούν στις συζητήσεις ευρύτερες εγγυήσεις ασφαλείας, ενώ η αμερικανική πλευρά εμφανίζεται πιο επιφυλακτική ως προς το εύρος των δεσμεύσεων που θα μπορούσαν να αναληφθούν.

Οι αγορές ήδη «ψηφίζουν» συμφωνία

Ενδεικτικό της προσδοκίας για αποκλιμάκωση είναι το γεγονός ότι οι διεθνείς αγορές έχουν αρχίσει να προεξοφλούν θετική έκβαση.

Οι τιμές του πετρελαίου έχουν υποχωρήσει σε σχέση με τα επίπεδα κορύφωσης της κρίσης, ενώ οι επενδυτές παρακολουθούν στενά κάθε ένδειξη προόδου στις διαπραγματεύσεις.
Η πραγματική συμφωνία δεν θα κριθεί στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων

Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο εάν θα υπάρξει συμφωνία.

Είναι αν οι δύο πλευρές θα καταφέρουν να πείσουν τα εσωτερικά τους ακροατήρια ότι βγήκαν κερδισμένες.

Στη σύγχρονη γεωπολιτική, οι συμβιβασμοί σπάνια παρουσιάζονται ως συμβιβασμοί. Παρουσιάζονται ως νίκες.

Και στην περίπτωση ΗΠΑ – Ιράν, η μάχη για το ποιος θα ελέγξει το αφήγημα ίσως αποδειχθεί εξίσου σημαντική με την ίδια τη συμφωνία.

πηγή


Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.