Που συμφωνούν ΗΠΑ και Ιράν. Τι μπορεί να συμβεί από εδώ και πέρα

Παρά τις διαρροές περί επικείμενης συμφωνίας, κανείς δεν μπορεί ακόμη να πει με βεβαιότητα ότι Ουάσιγκτον και Τεχεράνη έχουν κλείσει το deal. Οι δύο πλευρές φαίνεται να βρίσκονται πιο κοντά από οποιαδήποτε άλλη στιγμή τους τελευταίους μήνες, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές διαφορές για το περιεχόμενο και κυρίως για τη σειρά εφαρμογής των δεσμεύσεων.

Με τα σημερινά δεδομένα, το πιθανότερο επόμενο βήμα δεν φαίνεται να είναι μια πλήρης και οριστική συμφωνία, αλλά ένα ενδιάμεσο πολιτικό πλαίσιο συνεννόησης. Οι πληροφορίες που διαρρέουν από τις διαπραγματεύσεις συγκλίνουν στο ότι Ουάσιγκτον και Τεχεράνη αναζητούν πρώτα μια συμφωνία που θα «παγώσει» την κρίση και θα δημιουργήσει χρόνο για τις πιο δύσκολες συζητήσεις που θα ακολουθήσουν.

Η λογική αυτού του σεναρίου βασίζεται σε τρία στοιχεία: στις αμερικανικές αναφορές για ένα επικείμενο μνημόνιο κατανόησης και μια μεταβατική περίοδο περίπου 60 ημερών, στην ιρανική παραδοχή ότι τα δύσκολα ζητήματα του πυρηνικού προγράμματος μπορούν να μεταφερθούν σε επόμενη φάση και στην ευρωπαϊκή εκτίμηση ότι οποιαδήποτε πρώτη συμφωνία θα χρειαστεί στη συνέχεια να συμπληρωθεί από πιο ουσιαστικές διαπραγματεύσεις για τα πυρηνικά, την περιφερειακή ασφάλεια και το μέλλον των κυρώσεων.

Το δεύτερο σενάριο και το…κακό

Υπάρχει, ωστόσο, και ένα δεύτερο, λιγότερο αισιόδοξο σενάριο. Να υπάρξει δηλαδή μια πολιτική συμφωνία που θα διατηρεί την εκεχειρία και θα μειώνει την ένταση στον Περσικό Κόλπο, χωρίς όμως να επιλύει τα κρίσιμα τεχνικά ζητήματα. Σε μια τέτοια περίπτωση, τα πιο δύσκολα θέματα —το υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο, οι επιθεωρήσεις, οι πυρηνικές εγκαταστάσεις που έχουν πληγεί και οι μηχανισμοί ελέγχου— θα παραμείνουν ανοιχτά, αφήνοντας αβεβαιότητα για το αν η συμφωνία μπορεί να αντέξει στον χρόνο.

Το πιο αρνητικό σενάριο παραμένει η επιστροφή στην κλιμάκωση. Η κατάσταση στην περιοχή εξακολουθεί να είναι εύθραυστη. Ένα επεισόδιο στα Στενά του Ορμούζ, μια παραβίαση της εκεχειρίας ή μια νέα στρατιωτική εμπλοκή θα μπορούσαν να εκτροχιάσουν γρήγορα τη διπλωματική διαδικασία. Το γεγονός ότι ακόμη και τις ημέρες των διαπραγματεύσεων συνεχίζονται στρατιωτικά περιστατικά δείχνει πόσο εύθραυστη παραμένει η κατάσταση.

Τα βασικά αγκάθια

Τα βασικά αγκάθια είναι γνωστά αλλά ιδιαίτερα δύσκολα. Πότε και με ποια σειρά θα γίνουν οι δεσμεύσεις; Θα περιοριστεί η συζήτηση μόνο στα πυρηνικά ή θα επεκταθεί σε πυραύλους, drones και περιφερειακές οργανώσεις που στηρίζει το Ιράν; Τι θα γίνει με τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου; Πότε θα δοθεί οικονομική ανακούφιση στην Τεχεράνη; Και ποιο θα είναι τελικά το νομικό πλαίσιο πάνω στο οποίο θα στηριχθεί η συμφωνία;

Η μεγάλη εικόνα είναι ότι μια σταδιακή και αυστηρά ελεγχόμενη συμφωνία μοιάζει σήμερα πιο πιθανή από μια συνολική ιστορική διευθέτηση. Όχι επειδή λείπει η πολιτική βούληση για διάλογο, αλλά επειδή Ουάσιγκτον και Τεχεράνη εξακολουθούν να δίνουν διαφορετικό περιεχόμενο στη λέξη «συμφωνία».
Τα ερωτήματα που παραμένουν ανοιχτά

Το σημαντικότερο ερώτημα είναι αν υπάρχει ήδη ένα οριστικό κείμενο ή απλώς ένα σχεδόν ολοκληρωμένο πλαίσιο συμφωνίας. Οι πληροφορίες παραμένουν αντικρουόμενες. Από τη μία πλευρά υπάρχουν αναφορές ότι δεν έχει ληφθεί ακόμη τελική απόφαση και δεν έχει υπογραφεί κανένα μνημόνιο. Από την άλλη, διπλωματικές πηγές και δημοσιεύματα υποστηρίζουν ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται πιο κοντά από ποτέ σε συμφωνία.

Εξίσου ασαφές παραμένει το περιεχόμενο της επόμενης, τεχνικής φάσης των πυρηνικών συνομιλιών. Παρότι γίνεται λόγος για επιθεωρήσεις, έλεγχο αποθεμάτων και περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα, δεν έχει δημοσιοποιηθεί κανένα τελικό τεχνικό παράρτημα που να δείχνει πώς ακριβώς θα εφαρμοστούν όλα αυτά.

Τέλος, δεν είναι ακόμη σαφές πόσο στενά θα συνδεθούν τα πυρηνικά με τα υπόλοιπα μέτωπα της περιοχής. Για το Ιράν, ζητήματα όπως τα Στενά του Ορμούζ, ο Λίβανος και η ευρύτερη περιφερειακή ασφάλεια φαίνεται να αποτελούν μέρος της ίδιας διαπραγμάτευσης. Αντίθετα, η Ευρώπη και ο ΟΗΕ επιμένουν ότι η συζήτηση πρέπει να επικεντρωθεί σε τρεις βασικές αρχές: τη διατήρηση της εκεχειρίας, την ελευθερία της ναυσιπλοΐας και τη διασφάλιση ενός αποκλειστικά ειρηνικού πυρηνικού προγράμματος.

πηγή


Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.