Η σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν αποδίδεται άλλοτε στην επιρροή του Ισραήλ στον Πρόεδρο Τραμπ ή/και στην προσπάθεια των ΗΠΑ να περιορίσουν την επιρροή της Κίνας. Το ξέσπασμα του πολέμου στην Ουκρανία και στο Ιράν συμπίπτει με την σχετική αποδυνάμωση των οικονομικών των ΗΠΑ και της ΕΕ.
Η χαμηλή φορολογία στα υψηλά εισοδήματα ενίσχυσε τις επενδύσεις σε προϊόντα χρηματοοικονομικής μηχανικής, βελτιώνοντας την κερδοφορία χωρίς όμως τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Οι δε παραγωγικές επενδύσεις κατευθύνθηκαν στην Κίνα, μεταφέροντας παράλληλα τεχνολογία.
Η κατανάλωση στη Δύση στηρίχθηκε στη διαρκή επέκταση του χρέους, εισάγοντας τα αγαθά από την “φθηνή” Κίνα. Η Κίνα εκμεταλλεύθηκε την κατάσταση τόσο στην παραγωγή όσο και στην καινοτομία, μετασχηματιζόμενη σε ισχυρή δύναμη.
Η κρίση του 2009 σηματοδότησε την αρχή του τέλους των «ανέμελων» οικονομικών χρόνων της Δύσης. Η Δύση διαχειρίστηκε την κρίση με την νομισματική επέκταση (ποσοτική χαλάρωση). Οι ΗΠΑ λόγω του αποθεματικού χαρακτήρα του δολαρίου συνέχισαν με την αύξηση του δημοσίου χρέους να “αντιμετωπίζουν” την κρίση ενισχύοντας τα χρηματιστηριακά προϊόντα. Αντίθετα, στην ΕΕ επικράτησε η δημοσιονομική πειθαρχία, η οποία περιόρισε την ενεργό ζήτηση των νοικοκυριών και στην ακραία εφαρμογή της στην Ελλάδα ώθησε την οικονομία μετά από 17 χρόνια να μην έχει επιστρέψει στο επίπεδο του 2009.
Παρά τις περί του αντιθέτου διαβεβαιώσεις των διεθνών θεσμικών οικονομικών φορέων, η κρίση καλύφθηκε με τη νομισματική επέκταση, αλλά δεν αντιμετωπίσθηκε το πρόβλημα της κατανάλωσης με χρέος. Οι πόλεμοι φάνηκαν ως διέξοδος από την κρίση, αφενός ως δημιουργική καταστροφή και αφετέρου ως έλεγχος πρώτων υλών.
Η ανάλυση του Πεκίνου
Από την οπτική του Πεκίνου ο πόλεμος στο Ιράν ερμηνεύεται ως στρατηγικό σφάλμα, το οποίο μετατοπίζει την παγκόσμια δυναμική ισορροπίας στην Ανατολή. Η στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ κατά του Ιράν δεν συνοδεύτηκε από σχέδιο έκτακτης ανάγκης αντιμετώπισης των οικονομικών συνεπειών του κλεισίματος του στενού του Ορμούζ, ενώ οι ΗΠΑ αδυνατούν να ενεργοποιήσουν τις συμμαχικές χώρες.
Οι Κινέζοι αναλυτές θεωρούν την στρατιωτική παρέμβαση των ΗΠΑ, ένδειξη υπερέκτασης και φθίνουσας στρατηγικής συνοχής, επιβεβαιώνοντας τις επιλογές της Κίνας σε ασφάλεια, αυτονομία και έλεγχο των κρίσιμων αλυσίδων εφοδιασμού.
Περαιτέρω, Ο πόλεμος στο Ιράν ενέχει τον κίνδυνο οι ΗΠΑ να εμπλακούν στη Μέση Ανατολή, προσφέροντας νέες ευκαιρίες στην Κίνα, όπως στην ενέργεια και στην τεχνολογική επιρροή, αναδεικνύοντας την Κίνα ως πιο αξιόπιστο εταίρο σε χώρες που ανησυχούν με την αμερικανική αστάθεια.
Η απόλυτη στρατηγική βεβαιότητα κυριαρχίας της Κίνας περιορίζεται από την εξελισσόμενη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στις στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ και τους ενδογενείς κινδύνους του κινεζικού οικονομικού μοντέλου με έμφαση στις εξαγωγές.
Ο πόλεμος λειτουργεί ως καταλύτης σε διαρθρωτικές αλλαγές στη δυναμική της παγκόσμιας ασφάλειας και άμυνας, ιδίως στην Ευρώπη και στους κρίσιμους θαλάσσιους διαδρόμους.
Οι διαταραχές της θαλάσσιας ασφάλειας στο Στενό του Ορμούζ μειώνουν την εμπιστοσύνη στις ΗΠΑ ως εγγυητή των παγκόσμιων εμπορικών διαδρομών, ενώ οι απειλές για απόσυρση της ναυτικής προστασίας δημιουργούν ανησυχίες σχετικά με την ανθεκτικότητα μακροχρόνιων κανόνων, όπως η ελευθερία της ναυσιπλοΐας.
Αυτή η αβεβαιότητα επιτείνεται από την αυξανόμενη ευπάθεια εναλλακτικών επιλογών, όπως το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, που καταδεικνύουν την ευθραυστότητα των παγκόσμιων ενεργειακών ροών.
Οι γεωπολιτικές εξελίξεις συναρτώνται άμεσα με τις οικονομικές εξελίξεις στις ΗΠΑ. Η αρχική πρόβλεψη αύξησης του ΑΕΠ των ΗΠΑ το 4ο τρίμηνο ήταν 2,8%, ακολούθως αναθεωρήθηκε στο 0,7% και η νέα εκτίμηση κινείται στο 0,5%, με το προηγούμενο τρίμηνο να είναι 4,4%. Ο δείκτης αυτός υποδεικνύει αποτυχία της οικονομικής πολιτικής των ΗΠΑ.
Υπενθυμίζεται ότι η τελευταία φορά που οι ΗΠΑ είχαν σχεδόν μηδενική ανάπτυξη, πόλεμο στη Μέση Ανατολή και ταυτόχρονη εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου ήταν το 1973, με το εμπάργκο του ΟΠΕΚ, την ανεργία να διπλασιάζεται και τον πληθωρισμό στο 12%. Τότε ονομάστηκε στασιμοπληθωρισμός, σήμερα ονομάζεται «ομαλή προσγείωση».
Η αμερικανική οικονομία ήταν σε στασιμότητα πριν την έναρξη του πολέμου στο Ιράν. Στην πραγματικότητα ο πόλεμος δεν προκάλεσε την επιβράδυνση, αλλά κάλυψε την επιβράδυνση της αμερικανικής οικονομίας. Βέβαια με το σημερινό υψηλό κόστος ενέργειας και τις πολεμικές δαπάνες δισεκατομμυρίων δολαρίων, η οικονομική θέση των ΗΠΑ θα επιδεινωθεί, διαψεύδοντας όσους αναμένουν βελτίωση δεικτών λόγω παραγωγής στρατιωτικού υλικού.
Η πορεία της αμερικανικής οικονομίας ωθεί τις κεντρικές τράπεζες (πλην ΗΠΑ) να μειώνουν σταδιακά την έκθεση τους σε ομόλογα και περιουσιακά στοιχεία των ΗΠΑ, αναγνωρίζοντας τις χρηματοοικονομικές πιέσεις του πολέμου στις ΗΠΑ.
Οι αυξημένες τιμές της ενέργειας και οι νομισματικές πιέσεις ωθούν τις χώρες που εισάγουν πετρέλαιο να αντλήσουν από τα αποθέματά τους και να παρέμβουν στις αγορές συναλλάγματος. Οι πωλήσεις αυτές συνιστούν τόσο άμεσες προσπάθειες σταθεροποίησης των εσωτερικών συνθηκών τους, όσο και διαφοροποίηση των αποθεμάτων με απομάκρυνση από τα περιουσιακά στοιχεία σε δολάρια, ασκώντας επιπλέον πίεση στην ήδη ευάλωτη αγορά ομολόγων του αμερικανικού Δημοσίου.
Η ενεργειακή διαταραχή
Η ενεργειακή διαταραχή εξαπλώνεται στην Ασία, όπου ήδη παρατηρούνται ελλείψεις, περιορισμοί στην κατανάλωση και επείγουσες παρεμβάσεις, προτού επεκταθεί σε μεγαλύτερο βαθμό στην Ευρώπη και σε περιοχές της Αφρικής.
Η εξέλιξη αυτή καταδεικνύει την άνιση χρονική εξέλιξη της κρίσης, καθώς οι ασιατικές οικονομίες, λόγω της γεωγραφικής τους θέσης και των μειωμένων αποθεμάτων ασφαλείας, απορροφούν τους πρώτους περιορισμούς στην προσφορά, ενώ τα αποθέματα της Ευρώπης προσφέρουν μόνο προσωρινή προστασία.
Οι οικονομικές συνέπειες του πολέμου επεκτείνονται πέραν από τις αγορές ενέργειας σε όλους τους κλάδους στις ευρωπαϊκές χώρες. Η Τράπεζα της Αγγλίας προειδοποίησε ότι η σύγκρουση θα μπορούσε να αναδείξει πολλαπλές ευαλωτότητες, με επιβράδυνση ανάπτυξης, υψηλότερο πληθωρισμό, αυστηρότερες χρηματοοικονομικές συνθήκες και πίεση στις αγορές κρατικού χρέους και πιστώσεων.
Σαφώς η εικόνα των ΗΠΑ παραμένει ιδιαίτερα προβληματική, διότι παρά τα στρατιωτικά επιτεύγματα, οι βασικοί στόχοι της καταστροφής του πυρηνικού προγράμματος και η πολιτική ανατροπή στο Ιράν, δεν επιτεύχθηκαν.
Επιπρόσθετα, οι εσωτερικές συνέπειες στις ΗΠΑ είναι εμφανείς: Αυξημένες τιμές καυσίμων, πιέσεις στην οικονομία και πολιτική πόλωση. Η αίσθηση ότι πρόκειται για «πόλεμο επιλογής» και όχι αναγκαιότητας ενισχύει την κριτική για στρατηγικό λάθος.
Η εκεχειρία προσφέρει μια προσωρινή ανάπαυλα, αλλά δεν αναιρεί το βασικό συμπέρασμα: Η σύγκρουση αποδυνάμωσε τη δυτική επιρροή και ενίσχυσε την αβεβαιότητα σε μια ήδη εύθραυστη παγκόσμια τάξη.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου
Δημοσίευση σχολίου