Το στρατηγικό λάθος των ΗΠΑ στο Ιράν: γιατί η επιχείρηση “αποκεφαλισμού” της ηγεσίας δεν έριξε το καθεστώς.

Η κλιμάκωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή επιβεβαιώνει μια παλιά αλλά κρίσιμη γεωπολιτική αλήθεια: οι πόλεμοι δεν χάνονται μόνο στο πεδίο – χάνονται πρώτα στην ανάλυση. Αυτό ακριβώς υποστηρίζει ο Τζορτζ Φρίντμαν *, επισημαίνοντας ότι η αμερικανική στρατηγική απέναντι στο Ιράν βασίστηκε σε μια θεμελιώδη παρανόηση του τρόπου λειτουργίας του ίδιου του ιρανικού κράτους.

Η υπόθεση της Ουάσιγκτον ήταν σαφής: οι εσωτερικές αναταραχές στην Τεχεράνη και η στοχευμένη εξόντωση της πολιτικής ηγεσίας θα οδηγούσαν είτε σε κατάρρευση του καθεστώτος είτε σε λαϊκή εξέγερση. Η πραγματικότητα αποδείχθηκε διαφορετική. Το ιρανικό σύστημα εξουσίας δεν είναι συγκεντρωτικό με δυτικούς όρους. Το πραγματικό κέντρο ισχύος βρίσκεται στο Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC), τους γνωστούς “Φρουρούς της Επανάστασης”, ένα υβριδικό στρατιωτικό-οικονομικό δίκτυο με υψηλό βαθμό αυτονομίας.

Η αποτυχία της στρατηγικής του “αποκεφαλισμού”

Η αποτυχία της λεγόμενης “decapitation strategy” (στρατηγική αποκεφαλισμού της ηγεσίας) δεν ήταν τυχαία. Το IRGC λειτουργεί με αποκεντρωμένη δομή (“mosaic defense”), επιτρέποντας σε περιφερειακούς διοικητές να συνεχίζουν επιχειρήσεις ακόμη και χωρίς κεντρική καθοδήγηση. Έτσι, αντί για αποσταθεροποίηση του καθεστώτος, η αρχική επίθεση οδήγησε σε άμεση ιρανική απάντηση: αποκεντρωμένα πυραυλικά πλήγματα και επιθέσεις drones σε αμερικανικές βάσεις σε όλη τη Μέση Ανατολή.

Το δεύτερο επίπεδο της κρίσης είναι ακόμη πιο κρίσιμο: η ενέργεια. Ο περιορισμός της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ μετατρέπει μια περιφερειακή σύγκρουση σε παγκόσμιο οικονομικό σοκ. Με το πετρέλαιο να λειτουργεί ως βασικός πολλαπλασιαστής ρίσκου, οι αγορές έχουν ήδη περάσει σε καθεστώς”war pricing”, ενώ οι πληθωριστικές πιέσεις εντείνονται διεθνώς.

Η πιθανή χερσαία εμπλοκή

Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι αν οι ΗΠΑ μπορούν να πλήξουν το Ιράν – αλλά αν μπορούν να ελέγξουν τις συνέπειες. Η επαναλειτουργία των Στενών προϋποθέτει όχι μόνο ναυτική και αεροπορική ισχύ, αλλά πιθανώς και χερσαία εμπλοκή για την εξουδετέρωση ασύμμετρων απειλών, όπως drones και κινητές πυραυλικές πλατφόρμες. Αυτό φέρνει την Ουάσιγκτον αντιμέτωπη με ένα πολιτικό παράδοξο: οΝτόναλντ Τραμπ εξελέγη με υπόσχεση αποφυγής “endless wars”, αλλά η δυναμική της σύγκρουσης κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Σε αυτό το ήδη εύθραυστο σκηνικό προστίθεται μια ακόμη μεταβλητή: η Artesh, η συμβατική στρατιωτική δύναμη του Ιράν. Μέχρι στιγμής δεν έχει εμπλακεί πλήρως. Αν αυτό αλλάξει, η σύγκρουση θα μετατοπιστεί από ασύμμετρο σε πλήρως συμβατικό πόλεμο, αυξάνοντας δραματικά το κόστος και τη διάρκεια.

Το συμπέρασμα της ανάλυσης του Τζορτζ Φρίντμαν είναι σαφές: η στρατηγική υπεροχή δεν καθορίζεται μόνο από τη στρατιωτική ισχύ, αλλά από τη σωστή κατανόηση του αντιπάλου. Και στο Ιράν, αυτή η κατανόηση αποδείχθηκε – τουλάχιστον μέχρι στιγμής – ελλιπής.

πηγή


Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.