Μύθος ή πραγματικότητα; Θεωρία ή πράξη;
Γιώργος ΣκαφιδάςΉταν Σεπτέμβριος του 2025, όταν οι Ισραηλινοί βομβάρδισαν την Ντόχα του Κατάρ, βάζοντας στο στόχαστρο ομάδα αξιωματούχων της Χαμάς. Έπειτα από εκείνο το χτύπημα, ένα χτύπημα πρωτοφανές, στην προσπάθειά του να κατευνάσει τις αραβικές αντιδράσεις, ο Αμερικανός πρόεδρος Τραμπ είχε διαβεβαιώσει το Κατάρ ότι «κάτι τέτοιο δεν πρόκειται να ξανασυμβεί στο έδαφός του».
Μόλις οχτώ μήνες μετά ωστόσο, το Κατάρ δέχεται ξανά μπαράζ πληγμάτων εντός των συνόρων του, με φόντο αυτήν τη φορά έναν πόλεμο που δεν επέλεξε. Τον περασμένο Σεπτέμβριο του είχαν επιτεθεί οι Ισραηλινοί επειδή φιλοξενούσε την πολιτική ηγεσία της Χαμάς.
Τις τελευταίες εβδομάδες του επιτίθενται οι Ιρανοί επειδή φιλοξενεί αμερικανικά στρατεύματα. Πράγματι, το Κατάρ φιλοξενούσε επί σειρά ετών την ηγεσία της Χαμάς την οποία μάλιστα στήριζε οικονομικά. Ταυτόχρονα ωστόσο, στο Κατάρ βρίσκεται και μια από τις μεγαλύτερες αεροπορικές βάσεις των Αμερικανών (Αλ Ουντέιντ – Al Udeid).
Από τις 28 Φεβρουαρίου οπότε ξεκίνησαν οι αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις κατά του Ιράν με τις κωδικές ονομασίες «Epic Fury» και «Roaring Lion», όλες οι αραβικές μοναρχίες του Κόλπου δέχθηκαν πλήγματα. Αν και επισήμως δεν συμμετέχουν στον πόλεμο, οι χώρες του Κόλπου (Κατάρ, Μπαχρέιν, Κουβέιτ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Σαουδική Αραβία, ακόμη και το Ομάν αλλά σε μικρότερο βαθμό) βρέθηκαν στο στόχαστρο των Ιρανών ως «σύμμαχοι» των Αμερικανών.
Οι Ιρανοί είχαν προειδοποιήσει ότι εάν δέχονταν επίθεση, θα διεύρυναν γεωγραφικά τον πόλεμο, όπως και έγινε. Για την Τεχεράνη αυτός ήταν – και εξακολουθεί να είναι, άλλωστε, ένας έμμεσος τρόπος άσκησης πίεσης στις ΗΠΑ.
Τι κάνουν όμως οι Αμερικανοί, όχι πια απέναντι στο Ιράν, αλλά σε σχέση με τους Άραβες «συμμάχους» τους όταν οι τελευταίοι δέχονται επιθέσεις;
Τους προστατεύουν στο σύνολο των εδαφών τους;
Τους συνδράμουν;
Καλύπτουν μόνο τις περιοχές όπου βρίσκονται αμερικανικές βάσεις και αμερικανικές δυνάμεις;
Τους πωλούν όπλα και τους αφήνουν να υπερασπιστούν μόνοι τους τον εαυτό τους;
Περιορίζουν τη δράση τους στις επιθέσεις κατά του Ιράν με το επιχείρημα ότι αυτό θα πάψει να αποτελεί απειλή εάν «ξεδοντιαστεί» στρατιωτικά;
«Οι χώρες του Κόλπου βρίσκονται πια αντιμέτωπες με τα όρια των εγγυήσεων ασφαλείας των ΗΠΑ», έγραφαν προ ημερών σε ανάλυσή τους οι New York Times. Σύμφωνα με την εφημερίδα της Νέας Υόρκης, οι χώρες του Κόλπου πλέον «αμφισβητούν την αξία των δεσμών ασφαλείας που έχουν με τις Ηνωμένες Πολιτείες» και «στρέφονται σε χώρες όπως η Ουκρανία, η Αυστραλία, η Γαλλία και η Ιταλία για βοήθεια».
Το σχετικό άρθρο δημοσιεύθηκε στις 17 Μαρτίου. Εάν είχε δημοσιευτεί δύο 24ωρα αργότερα, ενδεχομένως να ανέφερε και την Ελλάδα, αφού εν τω μεταξύ ελληνικοί Patriot κατέρριψαν ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους.
Σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση του ΓΕΕΘΑ, «την Πέμπτη 19 Μαρτίου 2026, η Πυροβολαρχία Κατευθυνόμενων Βλημάτων PATRIOT της Ελληνικής Δύναμης Σαουδικής Αραβίας (ΕΛΔΥΣΑ) έβαλε 2 βλήματα και κατέρριψε 2 βαλλιστικούς πυραυλικούς στόχους αντίστοιχα».
Όπως απέδειξε στην πράξη η ΕΛΔΥΣΑ με τη δράση της, υπάρχουν, λοιπόν, διμερείς ή πολυμερείς ad hoc συμφωνίες που όντως αποδίδουν καρπούς επί του πεδίου.
Η διάθεση μιας πυροβολαρχίας κατευθυνομένων βλημάτων του συστήματος PATRIOT για την ενίσχυση της αεράμυνας και της αντιπυραυλικής προστασίας του βασιλείου της Σαουδικής Αραβίας έγινε πράξη το 2021, οπότε συγκροτήθηκε και η Ελληνική Δύναμη Σαουδικής Αραβίας, με το βλέμμα τότε στραμμένο κυρίως στις απειλές εκ μέρους των Χούθι. Σημαντική σημείωση: η Σαουδική Αραβία καλύπτει όλα τα έξοδα της εν λόγω πυροβολαρχίας.
Όπως προαναφέρθηκε, υπάρχουν λοιπόν συμφωνίες «ειδικού σκοπού» που όντως αποδίδουν. Τι γίνεται, όμως, με τις ευρύτερες εγγυήσεις ασφαλείας;
«Όλες οι χώρες του Κόλπου έχουν συνάψει συμφωνίες ασφαλείας με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν έχουν χαρακτηριστεί “σημαντικοί σύμμαχοι εκτός ΝΑΤΟ” (“major non-NATO allies”) και τα Εμιράτα “σημαντικός αμυντικός εταίρος” (“major defense partner”). Το Μπαχρέιν και το Κατάρ έχουν επίσης λάβει πρόσθετες αμυντικές δεσμεύσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες», εξηγούν στη σχετική ανάλυσή τους οι NY Times.
Ειδικά η Σαουδική Αραβία, αξίζει μάλιστα να σημειωθεί ότι έλαβε καθεστώς «major non-NATO ally» μόλις τον περασμένο Νοέμβριο. «Η ανακοίνωση ήρθε λίγες ώρες αφότου ο Σαουδάραβας πρίγκιπας διάδοχος ανακοίνωσε ότι πρόκειται να αυξήσει τις επενδύσεις του στις ΗΠΑ σε σχεδόν 1 τρισεκατομμύριο δολάρια», έγραφε τότε το αμερικανικό Politico, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι αυτή η συμμαχικού τύπου σχέση «εμβαθύνει μεν την αμυντική συνεργασία, αλλά δεν περιλαμβάνει εγγυήσεις ασφάλειας» ή αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής.
Με άλλα λόγια, οι «major non-NATO allies» δεν είναι τόσο σύμμαχοι όσο οι νατοϊκοί οι οποίοι δεσμεύονται από το νατοϊκό Αρθρο 5. Από την άλλη πλευρά ωστόσο, «major non-NATO ally» είναι και το Ισραήλ, το οποίο οι ΗΠΑ έχουν στηρίξει στην πράξη πολύ περισσότερο από ό,τι άλλους συμμάχους τους.
Με άλλα λόγια, όλα είναι θέμα βούλησης.«Υπάρχουν Άρθρα πολυθρύλητα, όπως τα 5, 42 (7) και 51 – του ΝΑΤΟ, της ΕΕ και των Ηνωμένων Εθνών αντίστοιχα – που μιλούν για συλλογική νόμιμη άμυνα και εγγυήσεις ασφαλείας… Δυτικοί αναλυτές έρχονται να μας υπενθυμίσουν, ωστόσο, ότι δεν υπάρχουν εγγυήσεις που να ενεργοποιούνται “αυτόματα”», γράφαμε χαρακτηριστικά στο Α&Δ τον Φεβρουάριο του 2024, στο πλαίσιο άρθρου με τίτλο «Συμμαχικά άρθρα περί συλλογικής άμυνας και η ερμηνεία τους: “Θα πολεμήσουμε μόνοι μας;”». Εν έτει 2026 πια, το ερώτημα παραμένει.
Μόλις οχτώ μήνες μετά ωστόσο, το Κατάρ δέχεται ξανά μπαράζ πληγμάτων εντός των συνόρων του, με φόντο αυτήν τη φορά έναν πόλεμο που δεν επέλεξε. Τον περασμένο Σεπτέμβριο του είχαν επιτεθεί οι Ισραηλινοί επειδή φιλοξενούσε την πολιτική ηγεσία της Χαμάς.
Τις τελευταίες εβδομάδες του επιτίθενται οι Ιρανοί επειδή φιλοξενεί αμερικανικά στρατεύματα. Πράγματι, το Κατάρ φιλοξενούσε επί σειρά ετών την ηγεσία της Χαμάς την οποία μάλιστα στήριζε οικονομικά. Ταυτόχρονα ωστόσο, στο Κατάρ βρίσκεται και μια από τις μεγαλύτερες αεροπορικές βάσεις των Αμερικανών (Αλ Ουντέιντ – Al Udeid).
Από τις 28 Φεβρουαρίου οπότε ξεκίνησαν οι αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις κατά του Ιράν με τις κωδικές ονομασίες «Epic Fury» και «Roaring Lion», όλες οι αραβικές μοναρχίες του Κόλπου δέχθηκαν πλήγματα. Αν και επισήμως δεν συμμετέχουν στον πόλεμο, οι χώρες του Κόλπου (Κατάρ, Μπαχρέιν, Κουβέιτ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Σαουδική Αραβία, ακόμη και το Ομάν αλλά σε μικρότερο βαθμό) βρέθηκαν στο στόχαστρο των Ιρανών ως «σύμμαχοι» των Αμερικανών.
Οι Ιρανοί είχαν προειδοποιήσει ότι εάν δέχονταν επίθεση, θα διεύρυναν γεωγραφικά τον πόλεμο, όπως και έγινε. Για την Τεχεράνη αυτός ήταν – και εξακολουθεί να είναι, άλλωστε, ένας έμμεσος τρόπος άσκησης πίεσης στις ΗΠΑ.
Τι κάνουν όμως οι Αμερικανοί, όχι πια απέναντι στο Ιράν, αλλά σε σχέση με τους Άραβες «συμμάχους» τους όταν οι τελευταίοι δέχονται επιθέσεις;
Τους προστατεύουν στο σύνολο των εδαφών τους;
Τους συνδράμουν;
Καλύπτουν μόνο τις περιοχές όπου βρίσκονται αμερικανικές βάσεις και αμερικανικές δυνάμεις;
Τους πωλούν όπλα και τους αφήνουν να υπερασπιστούν μόνοι τους τον εαυτό τους;
Περιορίζουν τη δράση τους στις επιθέσεις κατά του Ιράν με το επιχείρημα ότι αυτό θα πάψει να αποτελεί απειλή εάν «ξεδοντιαστεί» στρατιωτικά;
«Οι χώρες του Κόλπου βρίσκονται πια αντιμέτωπες με τα όρια των εγγυήσεων ασφαλείας των ΗΠΑ», έγραφαν προ ημερών σε ανάλυσή τους οι New York Times. Σύμφωνα με την εφημερίδα της Νέας Υόρκης, οι χώρες του Κόλπου πλέον «αμφισβητούν την αξία των δεσμών ασφαλείας που έχουν με τις Ηνωμένες Πολιτείες» και «στρέφονται σε χώρες όπως η Ουκρανία, η Αυστραλία, η Γαλλία και η Ιταλία για βοήθεια».
Το σχετικό άρθρο δημοσιεύθηκε στις 17 Μαρτίου. Εάν είχε δημοσιευτεί δύο 24ωρα αργότερα, ενδεχομένως να ανέφερε και την Ελλάδα, αφού εν τω μεταξύ ελληνικοί Patriot κατέρριψαν ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους.
Σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση του ΓΕΕΘΑ, «την Πέμπτη 19 Μαρτίου 2026, η Πυροβολαρχία Κατευθυνόμενων Βλημάτων PATRIOT της Ελληνικής Δύναμης Σαουδικής Αραβίας (ΕΛΔΥΣΑ) έβαλε 2 βλήματα και κατέρριψε 2 βαλλιστικούς πυραυλικούς στόχους αντίστοιχα».
Όπως απέδειξε στην πράξη η ΕΛΔΥΣΑ με τη δράση της, υπάρχουν, λοιπόν, διμερείς ή πολυμερείς ad hoc συμφωνίες που όντως αποδίδουν καρπούς επί του πεδίου.
Η διάθεση μιας πυροβολαρχίας κατευθυνομένων βλημάτων του συστήματος PATRIOT για την ενίσχυση της αεράμυνας και της αντιπυραυλικής προστασίας του βασιλείου της Σαουδικής Αραβίας έγινε πράξη το 2021, οπότε συγκροτήθηκε και η Ελληνική Δύναμη Σαουδικής Αραβίας, με το βλέμμα τότε στραμμένο κυρίως στις απειλές εκ μέρους των Χούθι. Σημαντική σημείωση: η Σαουδική Αραβία καλύπτει όλα τα έξοδα της εν λόγω πυροβολαρχίας.
Όπως προαναφέρθηκε, υπάρχουν λοιπόν συμφωνίες «ειδικού σκοπού» που όντως αποδίδουν. Τι γίνεται, όμως, με τις ευρύτερες εγγυήσεις ασφαλείας;
«Όλες οι χώρες του Κόλπου έχουν συνάψει συμφωνίες ασφαλείας με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν έχουν χαρακτηριστεί “σημαντικοί σύμμαχοι εκτός ΝΑΤΟ” (“major non-NATO allies”) και τα Εμιράτα “σημαντικός αμυντικός εταίρος” (“major defense partner”). Το Μπαχρέιν και το Κατάρ έχουν επίσης λάβει πρόσθετες αμυντικές δεσμεύσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες», εξηγούν στη σχετική ανάλυσή τους οι NY Times.
Ειδικά η Σαουδική Αραβία, αξίζει μάλιστα να σημειωθεί ότι έλαβε καθεστώς «major non-NATO ally» μόλις τον περασμένο Νοέμβριο. «Η ανακοίνωση ήρθε λίγες ώρες αφότου ο Σαουδάραβας πρίγκιπας διάδοχος ανακοίνωσε ότι πρόκειται να αυξήσει τις επενδύσεις του στις ΗΠΑ σε σχεδόν 1 τρισεκατομμύριο δολάρια», έγραφε τότε το αμερικανικό Politico, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι αυτή η συμμαχικού τύπου σχέση «εμβαθύνει μεν την αμυντική συνεργασία, αλλά δεν περιλαμβάνει εγγυήσεις ασφάλειας» ή αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής.
Με άλλα λόγια, οι «major non-NATO allies» δεν είναι τόσο σύμμαχοι όσο οι νατοϊκοί οι οποίοι δεσμεύονται από το νατοϊκό Αρθρο 5. Από την άλλη πλευρά ωστόσο, «major non-NATO ally» είναι και το Ισραήλ, το οποίο οι ΗΠΑ έχουν στηρίξει στην πράξη πολύ περισσότερο από ό,τι άλλους συμμάχους τους.
Με άλλα λόγια, όλα είναι θέμα βούλησης.«Υπάρχουν Άρθρα πολυθρύλητα, όπως τα 5, 42 (7) και 51 – του ΝΑΤΟ, της ΕΕ και των Ηνωμένων Εθνών αντίστοιχα – που μιλούν για συλλογική νόμιμη άμυνα και εγγυήσεις ασφαλείας… Δυτικοί αναλυτές έρχονται να μας υπενθυμίσουν, ωστόσο, ότι δεν υπάρχουν εγγυήσεις που να ενεργοποιούνται “αυτόματα”», γράφαμε χαρακτηριστικά στο Α&Δ τον Φεβρουάριο του 2024, στο πλαίσιο άρθρου με τίτλο «Συμμαχικά άρθρα περί συλλογικής άμυνας και η ερμηνεία τους: “Θα πολεμήσουμε μόνοι μας;”». Εν έτει 2026 πια, το ερώτημα παραμένει.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου
Δημοσίευση σχολίου