Μια συνεδρίαση έκτακτης ανάγκης και ένας ληθαργικός υπουργός Εξωτερικών.

Του Σωτήρη Σιδέρη
Σε μια συνεδρίαση έκτακτης ανάγκης, όπως ήταν η συνεδρίαση του Εθνικού Συμβουλίου Εξωτερικής Πολιτικής στις 4 Μαρτίου, οι συμμετέχοντες, αν και δεν έτρεφαν ιδιαίτερες προσδοκίες, είχαν την εντύπωση ότι θα είχαν μια εις βάθος ενημέρωση και συζήτηση για τον πόλεμο ΗΠΑ -Ισραήλ -Ιράν και ότι θα συνέβαλλαν στην διαμόρφωση μιας πολιτικής πυξίδας σε ένα φλεγόμενο τοπίο. Στην σύσκεψη, πέραν των κομμάτων, είχαν κληθεί και πήραν μέρος αρκετοί και σοβαροί ακαδημαϊκοί, γνώστες της πολιτικής ασφάλειας, της Μέσης Ανατολής και του διεθνούς περιβάλλοντος.

Λίγες ώρες αργότερα αποχώρησαν από το ΥΠΕΞ απογοητευμένοι. Όσοι διάβαζαν εφημερίδες και σοβαρές ιστοσελίδες, ήταν ένα βήμα μπροστά απ όσα άκουσαν από τον Γιώργο Γεραπετρίτη. Ένας ΥΠΕΞ με νοοτροπία υπηρεσιακού παράγοντα που έχει χαώδη διαφορά από τον πολιτικό καθοδηγητή ενός κρίσιμου υπουργείου.
Εκεί διαπιστώθηκε πάλι, ότι η μόνη απαρασάλευτη ιδέα της κυβέρνησης, είναι η άνευ όρων υπεράσπιση των δογμάτων των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Οπότε κάθε επισήμανση, κάθε ένσταση, κάθε ιδέα ή πρόταση που κατατέθηκε, πήγαινε κατευθείαν στον κάλαθο αχρήστων, του διπλωματικά ληθαργικού Γιώργου Γεραπετρίτη. Πέραν αυτών, γιατί τόση αμηχανία σχετικά με την ενεργοποίηση της ρήτρας αμοιβαίας άμυνας της ΕΕ;

 
Η αναθεωρητική παγίδα

Ο ρόλος ενός υπουργού Εξωτερικών που προσκαλεί σοβαρούς πανεπιστημιακούς σε μια σύσκεψη, πέραν των εκπροσώπων των κομμάτων, προδίδει ίσως την αγωνία του και την διάθεση να ανταλλάξει απόψεις για τα ακολουθητέα βήματα της Ελλάδας σε μια στιγμή που ο πόλεμος μαίνεται, που η βία συντρίβει τους κανόνες του διεθνούς δικαίου, που τίθεται ζήτημα ασφάλειας για την χώρα και την Κύπρο, που απαιτείται διεισδυτική ματιά για να σχεδιαστούν κινήσεις με βραχυπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο χαρακτήρα. Και όμως .

Παρά την έντονη αμφισβήτηση που δέχθηκε ο ΥΠΕΞ δεν άφησε ούτε μια χαραμάδα αισιοδοξίας. Η πολιτική έναντι των ΗΠΑ και του Ισραήλ είναι ακλόνητη, παρά την επισήμανση ότι εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για το μέλλον. Ο πόλεμος κατά του Ιράν είναι σαφέστατα αναθεωρητικός και η Ελλάδα έχει μέτωπο έναντι των αναθεωρητικών χωρών, όπως η Τουρκία που αμφισβητεί το καθεστώς των νησιών του Αιγίου. Το ίδιο ισχύει και για τη Γάζα και τη συμμετοχή της χώρας στο “Συμβούλιο Ειρήνης” του Τραμπ και την αποστολή στρατιωτικής δύναμης εκεί.

Επισημάνθηκε με ένταση μάλιστα στον Γ. Γεραπετρίτη ότι η κυβέρνηση θα πρέπει να σταματήσει άμεσα να διοχετεύει “υπερήφανες” πληροφορίες περί “αναγέννησης” του Ενιαίου Αμυντικού Δόγματος Ελλάδας -Κύπρου, που στην ουσία δεν εφαρμόστηκε ποτέ, άρα δεν υφίσταται καν ως δόγμα. Να σημειωθεί ότι τουλάχιστον εδώ και τριάντα χρόνια η Τουρκία παραβιάζει την Πράσινη Γραμμή και καταλαμβάνει σημεία της, ένα από αυτά στην περιοχή των Στροβιλίων χωρίς αντίδραση από την Αθήνα. Ο ΥΠΕΞ είπε στους συμμετέχοντες ότι δεν διοχετεύει η κυβέρνηση αυτές τις πληροφορίες, δήλωση καθόλου πειστική σε ακαδημαϊκούς που ξέρουν πολύ καλύτερα το Κυπριακό , την Τουρκία και την ελληνική κυβέρνηση από τον Γεραπετρίτη.

 
Ρήτρα αλληλεγγύης

Να σημειωθεί ότι υπάρχει μια δημόσια συζήτηση και προβληματισμός, σχετικά με την ενεργοποίηση του άρθρου 42 παράγραφος 7 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ), που περιλαμβάνεται στη Συνθήκη της Λισαβόνας. Το άρθρο 7 , αποτελεί τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας και προβλέπει ότι, εάν ένα κράτος-μέλος δεχθεί ένοπλη επίθεση στο έδαφός του, τα άλλα κράτη-μέλη υποχρεούνται να του παράσχουν βοήθεια και συνδρομή με όλα τα μέσα που διαθέτουν, σύμφωνα με το άρθρο 51 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Εννοείται ότι το άρθρο αυτό δεν έχει την ίδια ισχύ με το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, αλλά αποτελεί βάση για μια ενιαία πολιτική αντίδραση της ΕΕ.

Εδώ όμως δεν είχαμε επίσημο αίτημα για ενεργοποίηση αυτού του άρθρου, ούτε από την ελληνική κυβέρνηση ούτε από την Κυπριακή Δημοκρατία, αλλά τελικά, κάτι σαν ντόμινο εντυπώσεων η μία μετά την άλλη, πολλές χώρες της ΕΕ, με εξαίρεση τις βόρειες και σκανδιναβικές χώρες, έσπευσαν στην Κύπρο για να προσφέρουν υπηρεσίες ασφάλειας.

Να σημειωθεί εδώ η τεράστιας πολιτικής σημασίας απόκλιση των βαλτικών κυρίως χωρών, που σε κάθε συνάντηση, σύνοδο υπουργών και σύνοδο κορυφής ωρύονται απαιτώντας αλληλεγγύη έναντι της Ρωσίας, αλλά παραμένουν σιωπηλές τόσο για το τι συμβαίνει συχνά στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο με την Τουρκία, όσο και με τις απειλές του Ιράν. Σε κάθε περίπτωση πάντως και για την πλήρη και σωστή εικόνα, το Ιράν δεν απειλεί την Κύπρο ή την Ελλάδα αλλά επικεντρώνεται στις αμερικανικές και αγγλικές βάσεις στις δύο χώρες. Αλλά η απειλή είναι απειλή και δεν υπάρχει η πολυτέλεια υποβάθμισης μιας απειλής σε τέτοιο περιβάλλον.

Γιατί όμως , ούτε η Ελλάδα, ούτε η Κυπριακή Δημοκρατία δεν ζήτησαν την ενεργοποίηση του συγκεκριμένου άρθρου;
Να σημειωθεί ότι ενώ το άρθρο 42(7) αφορά ένοπλη επίθεση, όπως τώρα με το Ιράν, ενώ το άρθρο 222 (ρήτρα αλληλεγγύης) αφορά τρομοκρατικές επιθέσεις, φυσικές ή ανθρωπογενείς καταστροφές.
Η ελληνική κυβέρνηση δεν έχει επεξεργαστεί καν ένα σενάριο που θα ενέπλεκε την ΕΕ σε μια περίοδο απειλών, ωστόσο παραμένει νεφελώδες το πως ιεραρχεί την πολιτική της.
Υπό αυτή την έννοια, η ελληνική εξωτερική πολιτική, όπως και η Λευκωσία, πιθανόν να έχασαν μια ευκαιρία να θέσουν τις βάσεις για μια μελλοντική πολιτική ασφάλειας στην περιοχή, μέσω της ΕΕ, καθώς το συγκεκριμνένο άρθρο μπορεί να αποτελέσει την βάση για την ανάληψη σχετικών πρωτοβουλιών. . Είναι χαρακτηριστικό ότι ο πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης σε συνέντευξή στον στον Σκάϊ λέει ότι «Ο Ελληνας πρωθυπουργός επικοινώνησε μαζί μου. Με ενημέρωσε για την απόφαση που λήφθηκε στο ΚΥΣΕΑ και ξεκίνησε αυτή η αποστολή», πράγμα που σημαίνει ότι στην αρχή επικρατούσε σύγχυση, ότι η Αθήνα κινήθηκε πρώτη, αλλά στην πορεία μετατράπηκε σε συντεταγμένη πολιτική, καθώς πολλές ευρωπαικές χώρες έχουν στείλει ήδη δυνάμεις στην Κύπρο , ενισχύοντας το αίσθημα ασφάλειας των Κυπρίων. Αν μπορεί να δοθεί μια εξήγηση είναι ότι μάλλον η Λευκωσία , προτιμά τις ΗΠΑ , ενώ θέλει ένταξη στο ΝΑΤΟ που σκοντάφτει όμως στην άρνηση της Άγκυρας να αποδεχθεί κάτι τέτοιο, όπως είπε ο Ν. Χριστοδουλίδης.

Στο ΕΣΕΠ συμμετείχαν επίσης ο Κωνσταντίνος Φίλης, Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων, ο Πέτρος Λιάκουρας καθηγητής διεθνούς δικαίου στο Πανεπιστήμιο Πειραιά, ο Παναγιώτης Τσάκωνας, Καθηγητής διεθνών σχέσεων και σπουδών ασφάλειας του ΕΚΠΑ. η Φαίη Παζαρτζή, Καθηγήτρια του ΕΚΠΑ, ο Λίνος-Αλέξανδρος Σισιλιάνος, Καθηγητής της Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ, η Μαρία Γαβουνέλη, Καθηγήτρια της Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ, ο Βασίλης Χατζόπουλος, Καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου, ο Κωνσταντίνος Υφαντής, Καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου.

πηγή


Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.